ΜΕ ΠΥΚΝΗ ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ, ΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ
«ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ» ΚΑΙ Ο Μ. ΜΑΖΑΟΥΕΡ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΑΝ ΤΗΝ
ΠΕΡΑΣΜΕΝΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ, ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,
ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
«ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΩΝ». ΟΠΩΣ
ΔΕΙΧΝΕΙ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΠΟΥ ΚΑΤΕΧΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ
ΤΩΝ ΕΥΠΩΛΗΤΩΝ, Η ΥΠΟΔΟΧΗ ΥΠΗΡΞΕ ΕΝΘΟΥΣΙΩΔΗΣ.
ΣΕ ΠΕΙΣΜΑ ΚΑΠΟΙΩΝ ΑΜΕΤΑΝΟΗΤΩΝ ΝΟΣΤΑΛΓΩΝ
ΜΙΑΣ ΕΛΛΗΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΤΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΜΟΙΑΖΕΙ ΝΑ ΣΥΝΤΕΛΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΑΛΛΑΓΗ
ΣΤΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΜΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΣΕ ΕΝΑ ΠΕΔΙΟ
ΠΟΥ, ΕΩΣ ΠΡΟΣΦΑΤΑ, ΦΑΙΝΟΤΑΝ ΑΠΟΡΘΗΤΟ: ΤΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ
ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΜΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Σε ένα από τα πιο καλογραμμένα κεφάλαια του βιβλίου του, το ενδέκατο, ο Μ. Μαζάουερ αναφέρεται στον εξευρωπαϊσμό της Θεσσαλονίκης, στο τέλος του 19ου αιώνα, και το «φράγκικο στυλ», που οι εύπορες τάξεις της προσπαθούσαν να εισαγάγουν. Η πόλη αριθμούσε τότε ενενήντα χιλιάδες κατοίκους, από τους οποίους οι μισοί σχεδόν ήταν Εβραίοι, με τους μουσουλμάνους να ακολουθούν και τους Έλληνες να έρχονται μόλις τρίτοι. Όσο για τους Ευρωπαίους όλων των εθνοτήτων, πλησίαζαν όλοι μαζί τις δέκα χιλιάδες.

Μετά την εμφάνιση του ατμού και τη σιδηροδρομική σύνδεσή της με την Κεντρική Ευρώπη, η Θεσσαλονίκη ζούσε μια περίοδο ακμής, όχι μόνον οικονομικής αλλά και πνευματικής. Θα στοιχημάτιζα ότι αυτή ακριβώς η εικόνα της πολύβουης, πολύχρωμης και πολύγλωσσης πόλης, με τους «εκγαλλισμένους πλεϊμπόιδες», ήταν εκείνη που παρακίνησε τον Μαζάουερ να γράψει την έξοχη μελέτη του.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, είχε μόλις εκδώσει τη Σκοτεινή Ήπειρο, μιαν αιρετική και απαισιόδοξη ανάγνωση της ιστορίας της Ευρώπης στον 20ό αιώνα. Την ίδια εποχή τελείωνε και το βιβλίο του για Τα Βαλκάνια, το βασικό συμπέρασμα του οποίου δεν έχει, κατά τη γνώμη μου, προσεχθεί όσο θα έπρεπε: η χερσόνησός μας δεν είναι καταδικασμένη να ζει στους πολέμους και το αίμα. Η βία που εξακολουθεί να σημαδεύει την ιστορική της πορεία δεν είναι εντονότερη από εκείνην που σημειώθηκε, κάτω από ανάλογες συνθήκες, σε άλλες περιοχές, της «πολιτισμένης» Ευρώπης και της Αμερικής.

Το όψιμο αυτό ενδιαφέρον για την πολυεθνική Θεσσαλονίκη, δέκα χρόνια μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου, δεν θα πρέπει να εκπλήσσει: η άδοξη κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού ανέτρεψε τα διακυβεύματα στη Γηραιά Ήπειρο. Δεν μπορούσε λοιπόν να αφήσει αδιάφορους τους ιστορικούς, τους λογοτέχνες

Μark Μazower

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΩΝ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ,

ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ ΚΑΙ ΕΒΡΑΙΟΙ

1430-1950,

ΜΤΦ. ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΥΡΕΜΕΝΟΣ, ΕΚΔ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ, ΑΘΗΝΑ, 2006, ΣΕΛ. 575, ΤΙΜΗ: 36,58 #

και, γενικότερα, τους διανοούμενούς της. Από τις κοινωνικές τάξεις, την πάλη τους και τις σύστοιχες βεβαιότητες, το ενδιαφέρον μετατέθηκε στην κινούμενη άμμο των εθνών και των συγκρούσεών τους, νεώτερων μα και παλαιών, τις οποίες η Γιάλτα και ο Ψυχρός Πόλεμος είχαν αναστείλει, προσωρινά όπως τελικά αποδείχθηκε.

Αν μάλιστα τύχαινε το επιστημονικό ενδιαφέρον του συγκεκριμένου ιστορικού να εντοπίζεται γεωγραφικά στη διακεκαυμένη ζώνη των «ορίων», δηλαδή στη νοητή γραμμή που συνδέει τη Βαλτική με τη Βοσνία, ήταν αναμενόμενο ένα ερώτημα να κυριαρχήσει στις μελέτες του: μπορούν εν τέλει διαφορετικά έθνη να συμβιώσουν ειρηνικά σε ένα και το αυτό κράτος; Ερώτημα θεωρητικά αναχρονιστικό στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της πτώσης των συνόρων, το οποίο όμως, αν κρίνει κανείς από το αίμα που χύθηκε στο Σαράγεβο και, λίγο αργότερα, από τις ζωές που χάθηκαν στο Κοσσυφοπέδιο, διατηρεί στα Βαλκάνια τη δραματική επικαιρότητά του.

Για να απαντηθεί, η στροφή προς το παρελθόν ήταν και παραμένει αναγκαία. Διότι, όπως σημειώνει αινιγματικά ο Μαζάουερ στον επίλογο του βιβλίου του, «ένα άλλο μέλλον μπορεί να χρειάζεται ένα άλλο παρελθόν, χωρίς αποσιωπήσεις και, προπάντων, χωρίς στερεότυπα και ιδεοληψίες. Διότι, διαφορετικά, είναι περισσότερο από βέβαιο ότι θα τα αναπαραγάγεις».

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από