ΔΕΝ ΗΤΑΝ, ΟΣΟ ΖΟΥΣΕ, ΗΓΕΤΗΣ ΤΗΣ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ

Η πλειονότητα των σολωμικών έργων, στον βαθμό που έμειναν ανολοκλήρωτα και αδημοσίευτα, ήταν συχνότατα άγνωστα ακόμα και στο στενό περιβάλλον του ποιητή. Αν το καλοσκεφτούμε, λοιπόν, οι συγκαιρινοί του δεν γνώριζαν παρά μικρό μέρος του έργου του. Με ποιον τρόπο, επομένως, λειτούργησε η ηγετική μορφή του Σολωμού; Εδώ και έναν αιώνα- από την εποχή που ο κριτικός Κωστής Παλαμάς χαρτογράφησε την ιδιαιτερότητα των Επτανησίων λογοτεχνών του 19ου αι.- ο Σολωμός είναι εδραιωμένος στις αναγνωστικές συνειδήσεις ως ο ηγέτης της Επτανησιακής Σχολής, συχνότατα σε αντιδιαστολή με την παλαιά Αθηναϊκή Σχολή. Ότι ο Σολωμός υπήρξε η εξέχουσα μορφή της επτανησιακής λογοτεχνίας είναι αναμφισβήτητο. Όπως και το ότι η λογοτεχνία των Επτανήσων έχει διακριτά στοιχεία από τη λογοτεχνία της Αθήνας. Ωστόσο, τόσο η έννοια της Σχολής όσο και αυτή της ηγετικής μορφής του Σολωμού έχουν ανάγκη αποσαφήνισης και εν τέλει επαναπροσδιορισμού, επειδή έξω από τη Σχολή- η οποία αποτελείται από δημιουργούς όπως ο Ι. Τυπάλδος, ο Γ. Τερτσέτης, ο Ι. Πολυλάς κ.ά.- μένουν τελικά ως εξαιρέσεις πολλοί και σημαντικοί δημιουργοί, όπως ο Α. Κάλβος, ο Α. Βαλαωρίτης και ο Α. Λασκαράτος, οι οποίοι αποστασιοποιούνται από τον Σολωμό, ή όπως ο Γ. Κανδιάνος-Ρώμας, ο οποίος γράφει σε καθαρεύουσα «αλληθωρίζοντας» προς τον γλωσσικό κανόνα της ελλαδικής πρωτεύουσας. Επίσης, επειδή ο Σολωμός, με τη μορφή του και με το έργο του, δεν φαίνεται να έπαιξε τότε δραστικά συνεκτικότερο ρόλο από αυτόν που μπορεί να αποδοθεί στις λίγο-πολύ κοινές πολιτισμικές και αισθητικές εμπειρίες των Επτανήσιων συνοδοιπόρων του. Ίσως, λοιπόν, το σχήμα της Επτανησιακής Σχολής με ηγέτη τον Σολωμό να είναι μία εκ των υστέρων γραμματολογική κατασκευή.