Σινεμά

Επουράνιες κούκλες από Δανία

Από Δανία; Από Δανία, παιδί μου.
Άντε να ξεστραβωθείς . Γιατί έτσι και συγκρίνεις στα ίσα αυτό το masterpiece εικόνας και παραμυθιού μπορεί να αντιληφθείς ότι το «Τhe lord of the rings» μπροστά στο «Strings, το νήμα της ζωής» είναι απλώς οδοντόκρεμα Αμερικής!

Επειδή από τη μια καθηλώθηκα και από την άλλη θύμωσα με τους Έλληνες διανομείς κατέληξα ακόμη μια φορά στο εξής: αποικία της κινηματογραφικής βιομηχανίας η κριτική μας επεξεργασία. Πώς γίνεται αυτό; Με δύο τρόπους. Είτε από αναλφαβητισμό, ημιμάθεια, πιθηκισμό, ακόμα και με νήματα που δένουν τον κριτικό με το ιμπεριαλιστικό κέντρο (συμφέρον το λέω αλλά δεν μπορώ να το αποδείξω). Είτε λόγω κλίματος, προδιάθεσης και μονοδιάστατης ενημέρωσης. Ξέρουμε ακόμα και το νούμερο περισκελίδας του Μπραντ Πιτ και από την άλλη αγνοούμε, περιφρονούμε, προσπερνούμε, χλευάζουμε καλλιτεχνικά επιτεύγματα από οποιαδήποτε μικρή γεωγραφική κουκίδα που θ΄ αφήσει ίχνη στην Ιστορία της έβδομης τέχνης. Ντροπή!

Δύο τα παραδείγματα αυτής της κατ΄ εξακολούθηση ντροπής. Το ιταλικό δράμα «Αnche libero va bene» («Ανάμεσα»), για το οποίο γράφω σε διπλανή στήλη και το οποίο προοριζόταν για τσόντα στο εορταστικό πρόγραμμα. Και το κορυφαίο- το δεύτερο σπουδαιότερο έργο αυτής της περιόδου μετά το αριστουργηματικό «Ο άνεμος χορεύει το κριθάρι»«Strings, το νήμα της ζωής», ενός τεράστιου Δανού καλλιτέχνη, παντελώς άγνωστου στην ελληνική μπανανία, με το όνομα Άντερς Ρόνοου-Κλάρλουντ, το οποίο προορίζεται να προβληθεί κάπου σε μία αίθουσα στα Πατήσια. Sorry Αnders, το λέω δημοσίως, είμαι κι εγώ θύμα!

Αυτές οι σκέψεις χόρευαν στο πίσω μέρος του κεφαλιού μου, καθώς ο αμφιβληστροειδής μου παραδόθηκε αμαχητί στην ασταμάτητη, σαρωτική επέλαση αυτής της δανέζικης εικαστικής και νοηματικά πολυδιάστατης αυτοκρατορίας. Και με τι παρακαλώ; Με κούκλες. Έτσι ακριβώς. Ξύλινες κούκλες δεμένες με νήματα μέχρι τον ουρανό. Τόσο εκφραστικές όσο και οι ηθοποιοί του «Οld Vic». Με πλάνα τόσο εντυπωσιακά όσο και η καλύτερη αμερικανιά «φαντασίας» και περιπέτειας. Με μια ενδυματολογική και ηχητική τελειομανία που μεταμορφώνει το άψυχο σε έμψυχο, το αντικείμενο σε υποκείμενο, την κούκλα σε άνθρωπο. Ακούς το τρίξιμο από τη δερμάτινη στολή του στρατηγού και σε καταλαμβάνει τρόμος μέχρι εκεί. Και μ΄ ένα ντεκόρ που παραπέμπει στο Gothic και τον «Άρχοντα των δαχτυλιδιών». Και το καλύτερο, οι χαρακτήρες, οι συγκρούσεις και η ανάπτυξη αυτής της παραμυθίας παραπέμπουν ταυτόχρονα στον Σαίξπηρ (Άμλετ , Μάκβεθ), στην αρχαία τραγωδία (Τειρεσίας), στη Μαίρη Σέλεϊ (Φρανκενστάιν) και φυσικά σε ιστορίες της κέλτικης μυθολογίας. Απίστευτος ο Κλάρλουντ. Παντογνώστης θεάτρου, κινηματογράφου, μπαλέτου, λογοτεχνίας, φωτογραφίας, σκηνογραφίας, των πάντων. Αναμειγνύει, κουνάει, σερβίρει. Ευφραίνεται η ψυχή του θεατή. Κι άλλο, κι άλλο, κι άλλο!

Με δυο λόγια: Και κάτι ακόμα. Έτσι για να τελειώνω με το σενάριο, την ίντριγκα, το περιεχόμενο, με την ουσία. Η ιστορία αρχίζει με το γνωστό σχήμα (καλός βασιλιάς- κακός σφετεριστής του θρόνου αδελφός), προχωράει σε μια διαλεκτική αντιστροφή και καταλήγει σε πλήρη ανατροπή. Διαβάστε βαθύτερα και θα καταλάβετε. Αιμοδιψής ο καλός βασιλιάς Κάρο. Ιμπεριαλιστικό κέντρο το Άβαλον. Ανυποψίαστος για τη γενοκτονία ο Χαλ, μικρός διάδοχος που αρπάζει το όπλο του να εκδικηθεί την τάχα μου δολοφονία του πατέρα του από τους άθλιους, αιμοβόρους Ζέριτς. Έτσι ελευθερωτές και καθόλου τρομοκράτες οι Ζέριτς. Έτσι ο πρίγκιπας Χαλ βρίσκεται τραμπάλα με το

«Strings, το νήμα της ζωής»

Και Gothic και Σαίξπηρ και Φρανκενστάιν και παραμύθι Κούκλες από τη Δανία βάζουν κάτω τον «Άρχοντα των δαχτυλιδιών» Τhe best των Χριστουγέννων

ΒΑΘΜΟΙ=8 1/2

(μπορεί και 10)

πουθενά. Ξένος στο βασίλειό του αφού τον καταδιώκει ο θείος του, σφετεριστής του θρόνου. Ξένος και στην περιοχή των Ζέριτς. Έτσι αρχίζει το οδοιπορικό αυτογνωσίας του μικρού Χαλ. Έτσι καταλήγει φίλος με τους προαιώνιους εχθρούς του και εχθρός με το αίμα του, τον προστάτη, τον θείο του, τον συγγενή του. Γιατί όπως του λέει με σοφία η Ζίτα, «εκεί όπου τελειώνεις εσύ αρχίζω εγώ, κι εκεί όπου τελειώνω εγώ αρχίζεις εσύ». Γιατί «τα νήματα μας ενώνουν, η αγάπη είναι δυνατή». Όλοι, από τον πλουσιότερο μέχρι τον φτωχότερο, τον έσχατο μελλοθάνατο παρία της γης, ενωμένοι με τα ίδια νήματα ζωής. Μόνο που άλλα κινούνται από τις δυνάμεις του μίσους και άλλα από την αόρατη αυτοκρατορία των αγγέλων. Γ ια ρίξε μια ματιά να δεις ποιος σε κινεί. Η ιδιοτέλεια, ο εγωισμός, ο φόβος , η τηλεόραση, η προπαγάνδα; Θα μου πείτε, υπερβολική η υπερβολή μου. Θα σας πω, αν η «Νεκρή νύφη» του Τιμ Μπάρτον είναι ένα μικρό μαργαριτάρι στην ιστορία του animation, τότε το «Strings» είναι επεξεργασμένο διαμάντι από κοσμηματοπωλείο της παριζιάνικης Πλας Βαντόμ. Στο κάτω κάτω της γραφής εδώ τα παραλέμε για οποιαδήποτε αγγλόφωνη μπούρδα και «απαγορεύεται» να εκφράσω τον θαυμασμό μου για μια ταινιάρα που με καθήλωσε μέχρι το τελευταίο λεπτό; Τι λέτε καλέ!


Η σοφία της αθωότητας

Δεύτερη μετά το «Strings», καλύτερη επιλογή των Χριστουγέννων το «Ανάμεσα», δηλαδή «Αnche libero va bene» που ελευθέρως πα να πει «ακόμα και λίμπερο να παίζω καλά είναι». Του νέου ηθοποιού Κιμ Ρόσι Στούαρτ η σκηνοθεσία μ΄ ένα σενάριο γραμμένο παρακαλώ από τέσσερις υπογραφές, συμπεριλαμβανομένης του σκηνοθέτη.

Το καλύτερο οικογενειακό δράμα της πόλης, μακράν όλων των άλλων. Ο Στούαρτ αν και ως κούκλος θα έκανε περίπατο στην γκλαμουριά ιλουστρασιόν θεαμάτων, στηρίζει το σύμπαν του έργου του στους ρόλους, στους χαρακτήρες, στις ερμηνείες.

Πρώτα ο Άνθρωπος, έπειτα η Τεχνική. Ως εκ τούτου συμβαίνει το αδιανόητο. Ένας της νέας γενιάς να επιστρέφει με ιλιγγιώδη ταχύτητα στα κλασικά, στα πρωταρχικά, στα δραματικά. Τα στοιχειώδη ρε παιδιά. Εντάξει να κουνάμε- τάχα μου ρεαλιστικά- τη μηχανή. Εντάξει να ρίχνουμε ηρωίνη, βία και πήδημα. Αλλά για να έχουμε καλό ρώτημα, με το σινεμά σινεμά τι θα γίνει; Γκαγκά;

Τηρουμένων των δυσθεώρητων αναλογιών, ό,τι περίπου έκανε ο Σουηδός σοφός Ίνγκμαρ Μπέργκμαν στις «Σκηνές από ένα γάμο», το ίδιο, σε μικρότερες φυσικά επιδόσεις και κλίμακες, διαπράττει ο Σ τούαρτ . Αξονάς του ένα δεκάχρονο αγόρι (παρεμπιπτόντως η σιωπηλή ερμηνεία του Αλεσάντρο Μόρας βάζει κάτω δεκάδες πασίγνωστα θηρία). Από τον Τόμι τον πιτσιρικά προκύπτει το δράμα.

Από τον Τόμι συλλαμβάνουμε την αλήθεια. Από τον Τόμι η συγκίνηση, από αυτόν οι αλλαγές, από αυτόν η ωριμότητα και η ισορροπία. Η σκηνή που ρίχνει μια ματιά τρόμου στο σκοτεινό διαμέρισμα και λέει στον πατέρα του «δεν είναι κανείς στο σπίτι», εννοώντας «η μάνα με εγκατέλειψε ακόμη μια φορά», είναι σκέτη ανατριχίλα.

Σοφότερα τα παιδιά από τους τρελαμένους γονείς. Σφουγγάρια υπόγειων κραδασμών. Ιχνηλάτες επικείμενων αλλαγών. Πυξίδες αυριανών προσανατολισμών. Δείκτες λεπτών συναισθηματικών εναλλαγών. Το ένστικτο, αγαπητοί μου, το ένστικτο. Αυτό το πλεονέκτημα των βλαστών. Το ένστικτο, η ανιδιοτέλεια, η αμεσότητα, αυτά συγκροτούν τη σοφία της αθωότητας. Ο Τόμι ανάμεσα στην ταραγμένη μάνα και στον απρόβλεπτο πατέρα του. Αμφότεροι εκκενώνουν την τρέλα τους μέσα στο σπίτι τους, στα μικρά παιδιά τους. Προκειμένου να ικανοποιήσουν το στραμπουληγμένο «θέλω» τους, λοβοτομούν ασυστόλως την ψυχολογία των παιδιών τους.

Η μάνα με το ένα πόδι μέσα, με το άλλο έξω. Πού, γιατί, πώς, με ποιον, δεν έχει σημασία καμία. Η μάνα «πόρνη» για τον πατέρα. Ο πατέρας «τρελός» για τη μάνα. Για τον Τ όμι και οι δύο ακατάλληλοι για τη σχέση. Επιτέλους συνέλθετε. Επιτέλους αφήστε τα παιδιά στην ησυχία τους. Επιτέλους συγκρατηθείτε. Επιτέλους, αγαπητέ μου. Δεν σου αρέσει, να χωρίσεις. Επιτέλους , αγαπητή μου, έφερες στον κόσμο δύο παιδιά, τι τα θέλεις τα λούσα και τα μεγαλεία; Α, δεν μπορώ άλλο. Οι καταστροφές στις σχέσεις προέρχονται αποκλειστικά από την παράνοια των μεγάλων. Πηγαίνετε να δείτε τον εαυτό σας μπας και συνέλθετε και χαρίσετε στα παιδιά σας μια λιγότερη βασανιστική μούρλια!

Με δυο λόγια: Δύο αδέλφια ανάμεσα σε νέους (έχει σημασία αυτό) αταίριαστους γονείς. Η μάνα προκειμένου να ικανοποιήσει τις στερήσεις της, στα παλιά της παπούτσια τα σπλάχνα της. Πάνω στο τσαλακωμένο γράμμα που στέλνει στον δεκάχρονο γιο της είναι αποτυπωμένη όλη η ανισόρροπη ταραχή της. Ο πατέρας ευερέθιστος, απρόβλεπτος, διαλυμένος. Ξεσπάει παντού, ακόμη και στα παιδιά του. Όλο το σύγχρονο δράμα στεγασμένο σε ένα διαμέρισμα με ήρωα ένα δεκάχρονο αγόρι. Πώς λέμε «Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν» μέσα στα χαρακώματα του πολέμου; Έτσι κι εδώ. Ένας αόρατος πόλεμος μέσα στο σπίτι αυτά και τα παιδικά χρόνια του δεκάχρο- νου Ιταλού Ιβάν!

«Ανάμεσα»

σεναρίου Όσκαρ δραματουργίας Όσκαρ ερμηνείας στον μικρό Αλεσάντρο Μόρας

ΒΑΘΜΟΙ=7

(Το αγόρι)

Σεβασμός

Απίστευτο χάος επικρατεί στο κύκλωμα διανομής. Άλλες ταινίες εξέρχονται από σήμερα, άλλες από τις 26 του μήνα, άλλες από τις 28, άλλες από την πρώτη Ιανουαρίου. Και το πιο απίστευτο; Σχεδόν όλες οι αίθουσες (μονές και multiplex) φορτωμένες με τρεις και τέσσερις ταινίες άμα λάχει. Ο στόχος προφανής:

ό,τι αρπάξουμε και ό,τι μας κάτσει. Επειδή λοιπόν το «Άρωμα» από το πασίγνωστο μπεστ σέλερ του Πατρίκ Ζισκίντ εξέρχεται «κρυφά» από σήμερα σε τρεις αίθουσες- προφανώς για ταμειακό τεστ- και επειδή από τις 26 θα προβάλλεται κανονικά σε περισσότερες, η πλήρης κριτική θα δημοσιευθεί την ερχόμενη εβδομάδα. Πώς να το κάνουμε, κάποιοι πρέπει να σεβαστούν την ταινία και τον αναγνώστη.

Με απλά λόγια, αρνούμαι να ακολουθήσω το χάος και την αγοραία αναρχία!


Ξυπόλητοι στ΄ αγκάθια

Λένε- και δεν έχουν άδικο- ότι το «Straight story» θα σκίσει στα ταμεία. Λέω- και δεν έχω άδικο- ότι και τα πλαστικά γαριδάκια σκίζουν και στην τελευταία γωνιά των Εσκιμώων!

Η Έφη Μουρίκη και ο Βλαδίμηρος Κυριακίδης κατέληξαν σε μια ξεκαρδιστική ιδέα. Ανάποδος ο κόσμος . Νόμιμοι με βούλα και υπογραφή οι γκέι. Παράνομοι, διωκόμενοι σαν τους κομμουνιστές επί μετεμφυλιακής καραμανλοκρατίας, οι στρέιτ. Ωραία. Από εκεί και πέρα τι κάνουμε, παιδιά; Ανέκδοτο, καφενείο, φασολάδα ή ταινία και κωμωδία; Τhat΄s the question. Επειδή λοιπόν εδώ είναι Ελλάντα και επειδή ουδενός ιδρώνει το αυτί για την ουσία, επειδή λοιπόν τα πάντα σχεδόν περίπου οικονομία, περίπου παιδεία, περίπου υγεία, περίπου δρόμοι, έτσι και στην κινηματογραφική πιάτσα. Περίπου ταινία.

Αποτέλεσμα; Φέρτε μπουλντόζα να κατεδαφίσουμε το σύμπαν. Άπαντες- με εξαίρεση τη θεϊκή στη στιγμιαία εμφάνισή της Έφη Μουρίκη και τη δυναμική ερμηνεία της Μένης Κωνσταντινίδου- σκαρφάλωσαν, άπαντες οδήγησαν, άπαντες γκρέμισαν . Με τις πατούσες η σκηνοθεσία, με τη χτένα το ντεκόρ, με τα πόδια οι ερμηνείες, με το ψαλίδι το μοντάζ, με τις γροθιές στα πλήκτρα η μουσική. Αν αφαιρέσω – και πρέπει- την πανέξυπνη ασπρόμαυρη σκηνή όπου ο Αλέκος Συσσοβίτης σαν Γιώργος Φούντας φωνάζει απειλητικά στον Θοδωρή Αθερίδη, δηλαδή τη Μελίνα Μερκούρη, «Στέλιο, κρατάω μαχαίρι», το υπόλοιπο είναι κατώτερο ακόμη και από επεισόδιο τηλεοπτικής σειράς. Και πού σαι, σ΄ εσένα το λέω που κάνεις χα χα χα. Και στο καφενείο ανέκδοτα λέμε και κυλιόμαστε χάμω από τα γέλια. Αυτό δεν κάνει τους φίλους μου σκηνοθέτες, τους καφετζήδες ηθοποιούς και τα γκαρσόνια τεχνικούς. Γνήσιο το καφενείο, περίπου η ταινία.

Με δυο λόγια: Ο Γιάννης (Άνθιμος Ανανιάδης), αν και γιος δύο πατεράδων γκέι (ο θείτσος Χρήστος Χατζηπαναγιώτης και ο μυστακοφόρος Βλαδίμηρος Κυριακίδης), είναι ερωτευμένος με τη Σοφία (Κανελλίνα Μενούτη), σύντροφο προς το παρόν της επίσης γκέι Ζέτας (Μένη Κωνσταντινίδου). Όλος ο ντουνιάς των γκέι με ένα στόμα και μια φωνή ανώμαλους τους ανεβάζει, ανώμαλους τους κατεβάζει. Μα είναι κατάσταση αυτή την σήμερον ημέρα να είσαι στρέιτ;

«Straight story»

Ξεκαρδιστική ιδέα Χάρτινη η σκηνοθεσία Θα σκίσει στα ταμεία

ΒΑΘΜΟΙ=0

(τρύπα έδωκες, τρύπα λαμβάνεις)

Γιορτινό σπλάτερ

«Βlack Christmas». Ουδεμία σχέση με παιδιά. Πρόκειται για θρίλερ τρόμου του Γκλεν Μίλερ, φερόμενου και ως μέλους της ομάδας παραγωγής της σειράς «Τhe Χ-files». Και τι μ αυτό; Μία σκηνή όλη κι όλη η ταινία. Κάποιος και κάποια (περίπου αδελφός και αδελφή) αποκεφαλίζουν, ξεκοιλιάζουν, τεμαχίζουν, εν γένει αφανίζουν ό,τι ζωντανό κινείται στο οπτικό τους πεδίο. Πρόκειται για ριμέικ ενός σπλάτερ της δεκαετίας του ΄70. Ανεκδιήγητο το πρώτο, ακόμα χειρότερο το δεύτερο. Ουδείς και ουδεμία γνωστή. Μαύρα Χριστούγεννα θα κάνουν όσοι το κατώφλι δρασκελίσουν!

ΒΑΘΜΟΙ=000

(και λίγα είναι)

Χριστούγεννα είναι, όρμα στο παιδί
 

Αλεστική μηχανή το κύκλωμα της διανομής. Άλλες ταινίες προστίθενται την τελευταία στιγμή. Άλλες εξέρχονται από Τρίτη 26 Δεκεμβρίου μετά τη χώνεψη της γαλοπούλας. Ο ορισμός της απόλυτης αρπαχτής: «Ο Άρθουρ και οι Μινιμόι» (Αrthur and the Μinimoys), δηλαδή animation του Γάλλου Λικ Μπεσόν που με την αγγλική γλώσσα, με αμερικανική λογική στο σενάριο και με γαλλικό περιτύλιγμα φινέτσας ορμάει να λάβει κι αυτός μερίδιο από τα ταμεία. Πιτσιρικάς μεταμορφώνεται σε τοσοδούλη και με παρέα τούς Μινιμόι αναζηΌσκαρ

ΒΑΘΜΟΙ=5

(καλλιγραφία)

τεί στον κήπο της γιαγιάς του τον θησαυρό που έχει κρύψει ο παππούς του.

«Σάρλοτ η αραχνούλα» (Charlotte΄s web) του Γκάρι Γουίνικ με την Ντακότα Φάνινγκ φωνές του Ρόμπερτ Ρέντφορντ (άλογο), της Τζούλιας Ρόμπερτς (αγελάδα) και του δεκάχρονου Ντομινίκ Σκοτ Κέι σε ρόλο μικρού, τρυφερού γουρουνόπουλου. Ακόμα, Όπρα Γ ουίνφρεϊ, Σ τιβ Μπουσέμι, Κάθι Μπέιτς. Όμως εξ ανάγκης, μεγάλοι και παιδιά θα το δείτε μεταγλωττισμένο!

ΒΑΘΜΟΙ=3

(νηπιαγωγείο)

«Μικρόπολις» (Τhe besieged fortress). Ντοκιμαντέρ με μικροκάμερες να πυροβολούν φωλιές τερμιτών και μυρμηγκιών της θανατηφόρας φυλής των Μagnun. Αξίζει για μισή ώρα, όσο διαρκεί και η οικοδόμηση του φρουρίου των τερμιτών και της εγκατάστασης της βασίλισσας που κάνει τριάντα χιλιάδες αυγά ημερησίως! Ο σκηνοθέτης αλληθωρίζει προς «Άλιεν» και θρίλερ τρόμου αλλά άνθρακας ο κινηματογραφικός θησαυρός.

(Νational Geographic)

«Το σκυλί που σταμάτησε τον πόλεμο»(La guerre des tuques). Έτερος γαλλόφωνος σκηνοθέτης, ο Αντρέ Μελανσόν , σε αγγλόφωνη εκδοχή παιδικής περιπέτειας, όπου πιτσιρικάδες στα χιόνια χωρίζονται στα δύο και αποδύονται σε πόλεμο μέχρις εσχάτων. Έξυπνη, διδακτική ιδέα, πληκτική επανάληψη επί μιάμιση ώρα. Κρίμα!

ΒΑΘΜΟΙ=4

(μόνο για ΤV)