Σινεμά

Τρύπια η καλλιγραφία

Πώς συμβαίνει με ταλαντούχους μπαλαδόρους που τους τρώει η μαρμάγκα της μετριότητας των ελληνικών προέδρων, χουλιγκάνων και γηπέδων;
Περίπου έτσι, και με τον Κώστα Καπάκα του «Uranya». Φτιαγμένος για μεγάλα, βολεύεται με τα μικρά
Καλλιτέχνης χωρίς ρίσκο, έργο χωρίς οίστρο. Επειδή λοιπόν το σώμα οδηγεί και το μυαλό επεξεργάζεται και ακολουθεί, έτσι συμβαίνει με κάθε αθώο, ανιδιοτελή αλλά καλλιεργημένο θεατή. Στο πρώτο εικοσάλεπτο, «μπράβο Κώστα, ξέρεις να φτιάχνεις κομπόστα». Στο δεύτερο, όταν το ένα επεισόδιο ακολουθεί το προηγούμενο και το τριακοστό πέμπτο επαναλαμβάνει το εικοστό τρίτο, «καλλιτέχνη προχώρα σε θέλει όλη η χώρα». Στο τρίτο, όταν πια η επανάληψη έχει γίνει καθεστώς, μια φαγούρα απλώνεται από το ένα μέχρι το άλλο άκρο της παλάμης . Να αρπάξω τηλεκοντρόλ να τελειώνω με αυτό το γραφικό γεγονός . Όταν όμως πάνω στην ώρα εμφανίζεται ένας κοντορεβιθούλης ΚΥΠατζής(Μανόλης Μαυροματάκης, καλύτερος όλων με διαφορά μεγάλη), τότε μια σταγόνα δραματικής ουσίας την καρδιά σου συγκινεί και το σώμα σου ακινητοποιεί. Το συμπέρασμα αυτονόητο και μελαγχολικό. Καπάκας αδικεί Καπάκα!

Είναι κατάρα αυτού του τόπου. Τ ο μεγάλο μικρό, το σπουδαίο να το πριονίσουμε στη μετριότητα, η γραφικότητα να κατασπαράξει το δράμα. Ο Καπάκας φωλιάζει στη μανιέρα του, κουρνιάζει στην(πρώτη) επιτυχία του, αφοπλίζει το ταλέντο του. Στο γήπεδό μου θα παίξω, επομένως από τα αποδυτήρια τον αντίπαλο θα κερδίσω. Μα ποιος στην ευχή είναι αυτός ο αόρατος αντίπαλος; Φυσικά, ο εαυτός του. Έτσι, το φάντασμα μιας ενδεχόμενης αποτυχίας τον σπρώχνει στο ριμέικ και το σίκουελ του «Πέπερμιντ». Με καλύτερη τεχνική αλλά χωρίς καμία, επί της ουσίας , αλλαγή. Μα μπορείς. Μπα, τρελός είμαι να παίξω σε άλλη θέση και να μη βάλω γκολ στον θεατή!

Τι να κάνω κι εγώ; Να συμβιβαστώ; Τhe bad news λοιπόν. Πρώτο, γραφικότητα, ηθογραφία, επανάληψη. Μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, τρεις του νοικοκύρη. Δεύτερο, αντιστροφή και διαστροφή. Γνωστή, αθεράπευτη νοοτροπία ελληνική. Αντί οι γραφικοί τύποι, τα φωτογραφικά στιγμιότυπα, το φολκλόρ, οι χαριτωμενιές να στολίζουν μια δραματική ιστορία, συμβαίνει ακριβώς αντίθετο. Δηλαδή το φόντο πρωταγωνιστεί και εξαφανίζει την ουσία. Πρώτο το δευτερότριτο, έτσι και δευτερότριτη η ταινία. Αποτέλεσμα αυτής της αντιστροφής(τρίτο και ολοκληρωτικό χτύπημα) η ισοπέδωση, η εξίσωση και η πολτοποίηση. Όλες, όλοι, όλα εκπέμπουν από την ίδια μικροσκοπική, γραφική συχνότητα. Έτσι, η Χούντα ίδια και απαράλλαχτη με το μαυροτσούκαλο περουκίνι του χωροφύλακα(Δημήτρης Πιατάς). Έτσι, η αθεράπευτη λαχτάρα αυτού του Ίκαρου πιτσιρικά(Άρης Τσάπης) ισοδύναμη με τον φιόγκο της μαμάς. Με άλλα λόγια αντί για ολοκληρωσινεμα μένη ταινία, ο Καπάκας ξεφυλλίζει άλμπουμ φωτογραφιών. Χαριτωμένων, πεντανόστιμων, γραφικών.

Και επειδή στο πίσω μέρος της ταινίας μπαινοβγαίνουν ως δάνεια μερικά γεγονότα από τον μεταμοντέρνο ιταλικό νεορεαλισμό, γι΄ αυτό, ως απόδειξη, καταφεύγω κι εγώ σε αυτόν. Δηλαδή, πίσω από τα λαχταριστά μπαλκόνια της Μπελούτσι στη «Μαλένα» του Τορνατόρε κυκλοφορούσε εν κρυπτώ δράμα τρομερό. Το ίδιο και στο «Σινεμά ο Παράδεισος». Ακόμα περισσότερο στο «Εγώ δεν φοβάμαι», την καλύτερη ταινία του Γκαμπριέλε Σαλβατόρε. Η γραφικότητα και η ηθογραφία δευτερεύον μέρος, χαριτωμένο συμπλήρωμα της δραματικής ουσίας. Στοιχειώδες, αγαπητέ μου Ουάτσον!

Ομως για να μην παρεξηγηθώ, πρέπει να επισημάνω και μερικές αρετές . Έξυπνη η αναγωγή από τους γήινους χυμούς της Ουρανίας(Κουτσινότα) και την εφηβική μαλακία, στην ουράνια τεχνολογία με την τηλεοπτική συσκευή Uranya και την πρώτη προσσελήνωση, το όνειρο του μικρού Αχιλλέα. Ανάμεσα στη μίζερη πραγματικότητα της Χούντας του 1969, της ελληνικής επαρχίας και του Αυνάνα και στον Ουρανό, τα άστρα, το φεγγάρι, την επιστήμη και τη διαστημική τεχνολογία, η τραμπάλα της ιστορίας. Επιδέξια η σκηνοθεσία, χορευτική ενίοτε η ρυθμολογία, ολόσωστη η επιλογή του πιτσιρικά από την Αλβανία(Τσάπης), με μια φάτσα που πάει κόντρα στα κουκλάκια που επιλέγουν για παιδιά οι συνάδελφοι του Καπάκα. Η γοητεία και η ομορφιά προκύπτουν από τον χαρακτήρα, όχι από τη ρηχή φωτογραφία. Εν ολίγοις τα περισσότερα σωστά, τρυφερά, ανθρώπινα, ευαίσθητα καμωμένα. Τρύπια όμως η καλλιγραφία!

Για να τελειώνω. Το τραπέζι στρωμένο με καλοτηγανισμένες πατάτες , τραγανιστά τυροπιτάκια, πικάντικη μελιτζανοσαλάτα, πεντανόστιμη greek salad. Αφού καταβροχθίσεις και ντερλικώσεις φωνάζεις το γκαρσόνι και ρωτάς: Ε ψιτ παιδί, το κυρίως πιάτο πότε θα ΄ρθει; Ξέχασες τα γιουβαρλάκια Κώστα μου, τα γιουβαρλάκια!

Με δυο λόγια: Καλοκαίρι του ΄69, ένα μικρός Αχιλλέας με χίλιους τρόπους μαζεύει έξι χιλιάρικα ώστε να δει την προσσελήνωση του Αpollo 11 από μια Uranya, ενώ οι φίλοι του ορέγονται να εγκατασταθούν για ένα λεπτό στα λαχταριστά μπαλκόνια μιας Ουρανίας . Παράλληλα ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Spyros Αgnew καταφθάνει στο χωριό, κάτι που ανάβει πράσινο φως εξορίας για τον κόκκινο πατέρα του Αχιλλέα!

«Uranya»

Καλοφτιαγμένη ηθογραφία Καλοκουρδισμένες καρικατούρες Με τα μπαλκόνια της Κουτσινότα Και την προσσελήνωση του Άρη Τσάπη

ΒΑΘΜΟΙ = 5

(πέπερμιντ φραπέ)

Ρεσιτάλ τρόμου χωρίς πριόνια

Best picture by far όλων των άλλων(και καλά θα κάνει ο Καπάκας να το επισκεφθεί και να μελετήσει τη σκηνοθεσία) το «Ιls», δηλαδή «Εκείνοι» του γαλλικού ντουέτου Ξαβιέ Παλούντ και Νταβίντ Μορό, διάρκειας μόλις 77 λεπτών. Πολύ σωστό. Δεν πετάς μισό λεπτό!

Η τέχνη του σινεμά προκύπτει από τη σχέση σκότους- φωτός. Ακούγεται απλό, αλλά στην πραγμάτωση είναι δύσκολο όσο είναι να περπατάει κανείς με τα πόδια στη Γη και το κεφάλι στη Σελήνη. Η τέχνη του τρόμου προκύπτει από μια σπάνια αντιστροφή. Ο θεατής είναι αυτός που σκηνοθετεί! Ακούγεται εξωφρενικό, αλλά αν το ψάξεις είναι κατανοητό. Ο σκηνοθέτης ερεθίζει, γαργαλάει, αναμοχλεύει τις πιο σκοτεινές γωνιές του φόβου μας. Επομένως, ο θεατής είναι εκείνος που στη φαντασία του ολοκληρώνει το θρίλερ της ανατριχίλας του. Ο σκηνοθέτης υπαινίσσεται, ο θεατής ταράζεται. Παράδειγμα; Το «Μωρό της Ρόζμαρι». Κορυφαίο, αξεπέραστο, μοναδικό. Ο Πολάνσκι αποφεύγει να περιγράψει την όψη του μωρού. Δεν εξηγεί, δεν εικονογραφεί, δεν πασαλείβει την οθόνη με κέτσαπ. Έτσι ο θεατής συνεργάζεται, συμμετέχει, συνδιαλέγεται. Ο θεατής είναι ο βοηθός σκηνοθέτης του Πολάνσκι. Για να καταλάβετε, το ίδιο συμβαίνει και με τον ερωτισμό. Το ημίγυμνο απείρως πιο ερεθιστικό από το ωμό. Φαντάζομαι, ερεθίζομαι, ορέγομαι, ηδονίζομαι. Επομένως , η απουσία συμπληρώνεται από τη δική μου- στο μυαλό μου- παρουσία. Η έλλειψη προκαλεί στέρηση. Η στέρηση προκαλεί τη φαντασίωση και η φαντασίωση καταλήγει στην έξαψη. Φτιάχνω αυτό που δεν βλέπω. Τα διαμελισμένα πτώματα και τα ξεκοιλιασμένα ζόμπι είναι οι χειρότεροι εχθροί κάθε σοβαρού θρίλερ τρόμου.

Όλα αυτά ως εισαγωγή, προκειμένου να αντιληφθεί ο θεατής τις αρετές των δύο Γάλλων σκηνοθετών. Του Δηλαδή, δύο- τρία πανικό -. Δηλαδή, δύο- τρία πανικόβλητα άτομα να κυκλοφορούν σε ημιφωτισμένους διαδρόμους, σε σκοτεινούς υπονόμους και σε δαιδαλώδεις εχθρικούς χώρους. Έγκλειστοι, απροστάτευτοι, ανυπεράσπιστοι. Τρέχουν, κρύβονται, ιδρώνουν , φωνάζουν, ψιθυρίζουν, βαριανασαίνουν. Υπάρχει κανείς εκεί; Ούτε μισή φωνή. Λαβύρινθος ο κόσμος. Άδειος ο τόπος. Ούτε μισή ελπίδα σωτηρίας. Ο Κάφκα χωρίς γραφειοκρατία. Ο Πολάνσκι χωρίς τα φαντάσματα της Κατρίν Ντενέβ στην «Αποστροφή». Απέναντι, πίσω, από παντού κάποιοι αόρατοι εχθροί. Είναι άραγε άνθρωποι, φα -ντάσματα, μπας και όλοι αυτοί είναι αποκυήματα φαντασίας; Βοήθεια! Ανελέητοι οι σκηνοθέτες. Από παντού γρονθοκοπούν τον φόβο του θεατή. Το μαστίγωμα πάει σύννεφο. Στιγμή ησυχίας. Από το πρώτο μέχρι το τελευταίο λεπτό, η κλιμάκωση βαράει αλύπητα τη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Και το απίστευτο είναι πως όλα αυτά δημιουργούνται με ελάχιστα μέσα. Μια μηχανή που τρέχει μαζί με την ανάσα των υποψήφιων θυμάτων, κάποιες σκιές στους τοίχους, δυο τρεις χώροι στοιχειωμένοι από εφιάλτες και ένας φακός που φωτίζει μερικές, ελάχιστες γυμνές γωνιές τρόμου. Σας είπα. Ρεσιτάλ σκηνοθεσίας και επίδειξη τρομολαγνείας χωρίς ίχνος, ρανίδα αίματος και κομμένης κεφαλής!

Με δυο λόγια: Μια καθηγήτρια σε γαλλικό κολέγιο στο Βου -κουρέστι παρέα με τον συγγραφέα σύζυγό της, σ΄ ένα σπίτι μέσα σε δάσος, θα βρεθούν περικυκλωμένοι από «εκείνους», από απειλητικές σκιές και εφιαλτικές προοπτικές. Κανείς να τους ακούσει, κανείς να τους βοηθήσει. Κι όμως η ιστορία είναι αληθινή!

«Εκείνοι»

Δύο απροστάτευτα πλάσματα Αόρατες απειλητικές σκιές Στοιχειωμένοι διάδρομοι, φονικοί λαβύρινθοι Η καλύτερη ταινία τρόμου εδώ και χρόνια

ΒΑΘΜΟΙ = 7

(καθηλώνει)

Από τη φάτνη μέχρι τις Ερυθρές Ταξιαρχίες

Είπαμε. Οι ταινίες πέφτουν σαν το χαλάζι και οι θεατές φεύγουν σαν πανικόβλητο κοπάδι. Τότε γιατί τις βγάζουν; Απλό. Στη συνέχεια τις πετάνε στην αγορά του DVD πιο ακριβά, επειδή κυκλοφόρησαν για επτά μέρες στο σινεμά. Αμ πώς νομίζατε;

«Η ιστορία της Γέννησης» (Τhe Νativity story) Δεν θα το πιστέψετε. Φάτνη, τρεις μάγοι, άστρο λαμπρό τούς οδηγεί, Ιωσήφ, Μαρία, Ηρώδης, Ναζαρέτ, Βηθλεέμ, δηλαδή κλασικά εικονογραφημένα και α βου γου δου της Α΄ Κατηχητικού. Όλα αυτά από μεγάλο στούντιο του Χόλιγουντ (έτσι ακριβώς), δηλαδή νεοσυντηρητισμός στη νιοστή δύναμη. Με σκηνοθετική υπογραφή κάποιας Κάθριν Χάρντγουικ και πρωταγωνίστρια την Κέισα Καστλ Χιους(το μόνο που αξίζει είναι αυτή η θηλυκή επιλογή). Η μοναδική χρήσιμη πληροφορία που εισέπραξα είναι ότι η Μαρία ήταν έγκυος πριν παντρευτεί τον Ιωσήφ κι έτσι γλίτωσε από δημόσιο λιθοβολισμό και κοινωνική ντροπή!

«Αrrivederci amore. Ciao» Από το ομότιτλο βιβλίο του Μάσιμο Καρλότο με σκηνοθέτη τον Μισέλ Σοάβι. Στόχος, τα κακοποιά στοιχεία της γενιάς του Καρλότο, δηλαδή της άκρας Αριστεράς, δηλαδή των Ερυθρών Τ αξιαρχιών. Ως εκ τούτου, ένας τύπος με το όνομα Τζιόρτζιο(Γιώργος) που προπονείται στο killing κάπου στη Λατινική Αμερική(ενοχοποιείται δηλαδή και η Νότια Αμερική), επιστρέφει στην Ιταλία, καθαρίζει- καρφώνοντας φίλους του- το όνομά του και στη συνέχεια μπλέκει στην παρανομία όπλων, ναρκωτικών και δεν ξέρω εγώ τι άλλο και σκοτώνει ό,τι βρει μπροστά του. Με άλλα λόγια η Αριστερά ταυτόσημη με τη Μαφία, ο Αριστερός κάτι χειρότερο από γκάνγκστερ του Μάρτιν Σκορσέζε και η ταινία – φυσικά- ουδεμία σχέση με μαρξισμό, ιδεολογία και σοσιαλισμό. Απλώς με αυτήν ο σινιόρ Καρλότο ξεπλένει το όνομά του και βρωμίζει τη γενιά του. Ήρθαν τα πάνω- κάτω!

ΒΑΘΜΟΙ = 0

(Κύριε των δυνάμεων)

ΒΑΘΜΟΙ = 0

(ciao)

Τα κορακίστικα του Ντένζελ Ουάσινγκτον

Κι ύστερα σούρνουμε τα μύρια όσα στα γλωσσοδετικά σενάρια που χρηματοδοτεί το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφο. Εδώ κοτζάμ Ηollywood τα χώνει σε μια κορακίστικη ιστορία- «Dj vu 4 ημέρες και 6 ώρες πίσω», ο μακροσκελής τίτλος παρακαλώ- όπου ο Ντένζελ Ουάσινγκτον επιστρέφει στο παρελθόν και διασώζει καμιά πεντακοσαριά νοματαίους από χτύπημα θανατηφόρο, τρομερό!

Μεγάλο το πρόβλημα του american cinema. Μεγάλο και προς το παρόνόπως φαίνεται- αξεπέραστο. Ούτε ιστορίες, ούτε σασπένς, ούτε γέλια, ούτε δάκρυα, ούτε ταξίδια. Όλα στα κουτουρού. Μπροστά σε αυτό τον κακοφτιαγμένο γρίφο για τον οποίο χρειάζεσαι απαραιτήτως μεταφραστή από το ΜΙΤ, το «Uranya» φαντάζει το αριστούργημα της χρονιάς.

Για να καταλάβετε και αφού προηγηθεί τρομοκρατικό χτύπημα που κοστίζει τη ζωή μισής χιλιάδας επιβατών ενός φέρι μπόουτ, επί μισή ώρα μια χούφτα ειδικοί της ΝΑSΑ και της ΝSΑ εξηγούν στον μπάτσο Ντένζελ Ουάσινγκτον ένα πείραμα με το οποίο διπλώνεται χρόνος, κάτι που μας επιτρέπει να επιστρέφουμε για να διορθώσουμε το παρελθόν. Τοιουτοτρόπως επιστρέφει ο μπάτσος στο φέρι μπόουτ και σώζει τον νεκρό, αλλάζοντας τη μοίρα της ανθρωπότητας. Ωραία. Τότε τι περιμένουμε; Αμέσως να επιστρέψουμε στις 8 το πρωί της ενδεκάτης Σεπτεμβρίου 2001 , να σώσουμε τέσσερις χιλιάδες θύματα και να γλιτώσουμε τους Δίδυμους από τα ερείπια. Με την υπόμνηση- έτσι, προς πληροφόρηση- ότι σκηνοθέτης αυτής της ανυπαρξίας είναι ο Τόνι Σκοτ (αδελφός του Ρίντλεϊ) και ότι πλην του Ουάσινγκτον, εμφανίζεται ως ειδικός των μυστικών υπηρεσιών και ο Βαλ Κίλμερ, ενώ ο Καβίζελ υποδύεται τον ακροδεξιό πατριώτη που τοποθετεί βόμβα έτσι λόγω μοίρας , πεπρωμένου και βούλησης Θεού. Ένα πράγμα συμβουλεύω τον καλοπροαίρετο θεατή. Σπεύδε βραδέως. Άσε πρώτα τα κορόιδα των multiplex να πληρώσουν τον λογαριασμό και μετά βλέπεις και αναλόγως πράττεις!

Με δυο λόγια: Φέρι μπόουτ ανατινάζεται από βόμβα τρομοκράτη και άπαντες βυθίζονται νεκροί στο ποτάμι. Ομως ένας πεισματάρης αστυνομικός με τη βοήθεια ειδικών επιστημόνων των μυστικών υπηρεσιών επιστρέφει στο παρελθόν και με κίνδυνο της ζωής του ξαναφέρνει από την Κόλαση πεντακόσιες ζωές. Άσε που βρίσκει και γκόμενα από πάνω!

«Dj vu 4 ημέρες και 6 ώρες πίσω»

Αστυνομικό θρίλερ τρομοκρατίας Ακροδεξιός πατριώτης ο… Μπιν Λάντεν Αλαμπουρνέζικοι γρίφοι

ΒΑΘΜΟΙ = 0

(μη!)

Πειραματική άσκηση ύφους

«Τhe last porn movie» Κι όμως είναι ελληνική του Κώστα Ζάπα με Σωτηρία Λεονάρδου, Καλλιόπη Ταχτσόγλου, Δημήτρη Γεωργαλά, Ιωάννη Νικολάου και Νικόλ Ντρίζη. Με υποτυπώδη ιστορία(πορνοστάρ πατέρας σπρώχνει εξ ανάγκης την κόρη του να πρωταγωνιστήσει σε πορνοταινία), μέσα σε δύο δωμάτια, ένα διάδρομο και μια τουαλέτα· και όλα αυτά με τεράστιες σιωπές , ελάχιστους απλοϊκούς διαλόγους και με αφόρητους χαλαρούς ρυθμούς. Ομως οι φωτισμοί εντυπωσιακοί, το «εκμαγείο» της Λεονάρδου σαν ζωντανή μάσκα από Μήδεια και η σημειολογία- για όσους αντέχουν- αρκετά συγκροτημένη. Από γυμνό, ούτε ίχνος . Το «Ρorn» κολλάει στην ιστορία, επειδή ever ything και everybody for sale! Δηλαδή, πειραματική άσκηση ύφους με πλήθος επισκέψεων σε διεθνείς κινηματογραφικές συναντήσεις.

«Χριστούγεννα στην πρίζα» (Deck the halls) Κάτι σαν χριστουγεννιάτικα κάλαντα, σαν έλκηθρο, σαν Αϊ-Βασίλης, σαν κωμωδία, σαν χαλκομανία, σαν ποπ κορν για τα νηπιαγωγεία. Με αντιπάλους τον Μάθιου Μπρόντερικ και τον Ντάνι Ντε Βίτο. Ο πρώτος , φιλήσυχος οικογενειάρχης των βορείων προαστίων. Ο δεύτερος, άρτι αφιχθείς γείτονας με πλάκες, χοντρά όνειρα και θόρυβο πολλών ντεσιμπέλ. Ποιο είναι το πρόβλημα; Ο Ντε Βίτο σχεδιάζει να φωτίσει τη γειτονιά με τα περισσότερα λαμπιόνια της υφηλίου. Ως εκ τούτου, κατάστημα χριστουγεννιάτικων φωτιστικών!

ΒΑΘΜΟΙ = 5

(αυστηρά για τρελαμένους σινεφίλ)

ΒΑΘΜΟΙ = 0

(γλόμπος)