120 χρόνια στο περίμενε

Κανονικά προηγείται η ανασκαφή, αποκάλυψη, μελέτη και συντήρηση ενός μνημείου και έπεται η αναστήλωση. Στη Βιβλιοθήκη του Αδριανού όμως δεν τηρήθηκε η σειρά και ο κόμπος έφτασε στο χτένι.

Παγιδευμένο κάτω από ένα παχύ στρώμα επιχώσεων, αρχαιολογικών αποθηκών και εργαστηρίων, που καλύπτουν 2.500 τ.μ.,

και δεν έχουν ανασκαφεί ποτέ, παραμένει ένα μεγάλο τμήμα του μόνου μνημείου της αρχαιότητας που αντιπροσωπεύει την πνευματική Αθήνα. Για να αποκαλυφθεί όμως η Βιβλιοθήκη του Αδριανού, στο Μοναστηράκι, πρέπει να λήξει η αρχαιολογική «κατάληψη» που συνεχίζεται επί 120 χρόνια. Μια βιβλιοθήκη από μάρμαρο που ξεπερνά σε μεγαλοπρέπεια και μέγεθος τη σημερινή Εθνική Βιβλιοθήκη(έχει διαστάσεις 122Χ82 μ. και ύψος 7,6 μ.) που έχτισε ο αυτοκράτωρ Αδριανός. Το εσωτερικό της ήταν διαμορφωμένο σαν μεγάλη πλατεία στον τύπο του φόρουμ με περιμετρικές στοές και εκατό μονολιθικούς κίονες. Κόγχες με αγάλματα και μαρμαροθετήματα οδηγούσαν στα δύο αναγνωστήρια και το διώροφο βιβλιοστάσιο στην πτέρυγα του βάθους, ενώ μια «πισίνα» με τέσσερις κόγχες κοσμούσε το κέντρο της πλακόστρωτης πλατείας. Έργο τεράστιο για την εποχή του και μόνο αν σκεφθεί κανείς ότι οι εκατό μονολιθικές κολόνες ήταν φτιαγμένες από ει -σηγμένο φρύγιο λίθο.

«Για την κατασκευή της βιβλιοθήκηςπου καταλαμβάνει χώρο δέκα στρεμμάτων – χρειάστηκε τότε να απαλλοτριωθεί και να ισοπεδωθεί μια ολόκληρη κεντρική συνοικία στην καρδιά της ελληνιστικής πόλης», λέει η αρχιτέκτων Ιωάννα Τιγγινάκα, που άρχισε να ασχολείται με τη συντήρηση και την αναστήλωση του περικαλλούς μνημείου από φοιτήτρια, πριν από 27 έτη, δίπλα στον αείμνηστο αρχιτέκτονα Κνιθάκη, και βρέθηκε να είναι τώρα επικεφαλής της εντυπωσιακής αναστήλωσης.

Η ίδια μελέτησε την καρδιά της βιβλιοθήκης, το βιβλιοστάσιο με τα πατάρια, το βιβλιοστάσιο με τα πατάρια και τις κόγχες-αρμάρια όπου υπολογίζεται ότι φυλάσσονταν 40.000 πάπυροι, τους αμφιθεατρικούς χώρους των δύο αναγνωστηρίων, τα μικρά ιερά. Τα τελευταία χρόνια, όπως θα πει, ύστερα από παύση ενός αιώνα, έγιναν τμηματικές ανασκαφές και αποκαλύφθηκαν χιλιάδες θραύσματα, αρχιτεκτονικά μέλη, άγνωστα υπόγεια σπίτια με τοιχογραφίες, επιγραφές, αγάλματα- τα απομεινάρια της συνοικίας που ισοπεδώθηκε υπέρ της βιβλιοθήκης.

Έγιναν πολλά από τη στιγμή που το έργο εντάχθηκε στο Β΄ και Γ΄ Κοι-νοτικό Πλαίσιο Στήριξης στο πλαίσιο της ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας και ο χώρος άνοιξε το 2004 για το κοινό. Τώρα όμως που η αναστήλωση του προπύλου έχει φθάσει ώς τη μέση, για να συμπληρωθεί η αναγνωρισιμότητα του μνημείου, όπως λέει η κ. Τιγγινάκα, «παρουσιάζεται ένα δίλημμα. Για να συμπληρωθεί το πρόπυλο χρειάζεται να προστεθούν μεγάλες(ίσως υπερβολικά μεγάλες) ποσότητες νέου μαρμάρου για να στηρίξουν τα αρχαία επιστύλια. Όσο η ανασκαφή δεν έχει ολοκληρωθεί, δεν ξέρουμε αν κρύβονται στο έδαφος και άλλα αρχιτεκτονικά μέλη. Θεωρώ ότι προτεραιότητα έχει η αποκάλυψη της νότιας πτέρυγας για να ολοκληρωθεί η εικόνα του μνημείου. Το ευτύχημα είναι ότι ήδη έχουν εξασφαλισθεί τα κονδύλια για τη μεταστέγαση των αποθηκών στην Ακαδημία Πλάτωνος , ώστε του χρόνου να απελευθερωθεί ο τόπος που θα πρέπει να ανασκαφεί. Δεν έχουν εξασφαλισθεί όμως τα μεγάλα κονδύλια που απαιτούνται για την ανασκαφή των 2.500 τ.μ.».