[ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ] Πολλαπλά φονικά

Υ su epitaphio la sangrienta luna(Κι επιτάφιός του η αιματοβαμμένη σελήνη) Μπόρχες Βαμμένες και στολισμένες οι γυναίκες, κομψοί και εύχαρεις οι άνδρες στήνονται από το πρωί στα τηλε-παράθυρα. Όχι για να μας διασκεδάσουν. Όχι για να μας διανθίσουν την άοσμη καθημερινότητα. Δεν είναι διασκεδαστές. Δεν είναι εμψυχωτές. Δεν είναι τηλε-παρουσιαστές. Δεν είναι σχολιαστές ειδήσεων. Αρμόδιοι επιστήμονες είναι. Επιστήμονες που με το κύρος τής επιστημονικότητάς τους ενισχυμένο από την ακαταμάχητη γοητεία της τηλεοπτικής εικόνας αποτελούν για το κοινό την κυρίαρχη πηγή γνώσης. Επιστημονικός λόγος και σαγήνη τής τηλεοπτικής εικόνας συνενώνονται και μεταλαμπαδεύουν γνώσεις. Γνώσεις επί παντός επιστητού. Γνώσεις που μεταμορφώνουν τη μικρή οθόνη σε ένα πανίσχυρο, ανώνυμο παιδαγωγό.

Αφειδώς και για τα πάντα προσφέρονται οι γνώσεις. Γνώσεις για όσα συμβαίνουν στον κόσμο «εκεί- έξω- από- εμάς» αλλά και για όσα συμβαίνουν «εδώ- μέσα- σε- εμάς». Ιδιαίτερα αυτή η τελευταία μορφή γνώσης, η ψυχογνωσία δηλαδή, συνιστά μία από τις πλέον προσφιλείς μορφές γνώσης.

Το ακραίο έγκλημα είναι η καλύτερή τους. Ξεσαλώνουν και πάλι. Μετρήστε σε πόσα διαφορετικά κανάλια εμφανίζονται οι συνήθεις ύποπτοι(… ύποπτες!). Ψυχολόγοι και ψυχολόγες, εγκληματολόγοι και εγκληματολόγες, ψυχίατροι και ψυχιατρίνες και κάθε λογής ψυ, αρπάζοντας τη χρυσή ευκαιρία τού πενταπλού φονικού στο Αγρίνιο, παρελαύνουν. Με απίστευτη ευκολία, δίχως κανέναν ενδοιασμό, δίχως καμία απορία, δίχως ερωτηματικά «γνωρίζουν».

Βάζουν τάξη στο χάος του ακατανόητου. Καθησυχάζουν με τον στρόγγυλο λόγο τους. Βου-λώνουν πρόχειρα τις τρύπες του τρόμου που γεννά το ακραία βίαιο γεγονός. «Γνωρίζουν» τι είναι ο δράστης και γιατί το έκανε. Και, βέβαια, δεν διστάζουν να κάνουν εκτιμήσεις και διαγνώσεις.

Στην πραγματικότητα όμως κάνουν ακριβώς το αντίθετο. Απαξιώνουν αυτά για τα οποία υποτίθεται ότι κόπτονται. Τινάζουν στον αέρα και υπονομεύουν την αξιοπιστία της υπόθεσης τής «διάγνωσης»… Πρόκειται για μια πολύπλοκη και πολυσύνθετη διαδικασία που στηρίζεται στην εμπεριστατωμένη επαφή με το ίδιο το υπό

ΨΥΧΟΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΕΣ,

εγκληματολόγοι και εγκληματολόγες, ψυχίατροι και ψυχιατρίνες και κάθε λογής ψυ, αρπάζοντας τη χρυσή ευκαιρία του πενταπλού φονικού στο Αγρίνιο, παρελαύνουν

διάγνωση άτομο, στη λήψη τού ιστορικού του κάτω από ειδικές κάθε φορά κλινικές συνθήκες. Είναι δεοντολογικά και επιστημονικά απαράδεκτο να γίνονται στιγμιαίες εξ αποστάσεως διαγνώσεις. Σε καμία περίπτωση δεν νοείται «ον κάμερα» διάγνωση και μάλιστα με σημείο αναφοράς τα αποσπασματικά στοιχεία ενός δημοσιογραφικού ρεπορτάζ.

Αλίμονο για όλους του κόσμου τους διαγνωσθέντες αλλά και για την ίδια την αλήθεια του ψυχισμού μας, αν έτσι ευτελιζόταν η διαδικασία της διάγνωσης!

Δεν είναι συνταγογράφοι του ΙΚΑ οι επιστήμονες, να βγάζουν από το τσεπάκι τους στο πι και φι έτοιμη τη συνταγή.

Ψεκάστε. Σκουπίστε. Τελειώσατε. Κάπως έτσι όμως λειτουργούν όλοι αυτοί οι ερμηνευτές που βιάζονται να εμφανισθούν στα κανάλια. Το φονικό και εδώ είναι πολλαπλό. Ιδού τα θύματα:

1. Τo κύρος και η εγκυρότητα επιστημονικών πεδίων όπως της Εγκληματολογίας, Ψυχολογίας, Ψυχιατρικής, επιφορτισμένων με την κατανόηση ακραία βίαιων και αποτρόπαιων συμπεριφορών 2. Οι στρεβλές αναπαραστάσεις που ενεργοποιούνται στο ευρύ κοινό για τη λειτουργία, τα όρια και τις δυνατότητες αυτών των επιστημών.

3. Και βέβαια η γνώση της λειτουργίας του ανθρώπινου ψυχισμού. Καθώς καλλιεργείται η βλαβερή ψευδαίσθηση ότι, όπως όλα, έτσι και αυτή η αλήθεια του ανθρώπινου ψυχισμού είναι ένα καταναλωτικό, εμπορεύσιμο και άμεσα πιστοποιήσιμο αγαθό. Η λειτουργία του ανθρώπινου ψυχισμού μέσα από τις δραματικές αντιφάσεις του, ένα αντικείμενο που κατακερματίζεται και κατακρεουργείται από το βλέμμα του εντομολόγου ερευνητή.

Σηκώνουν το δάχτυλο και κρύβουν το φεγγάρι. Τι είναι εκεί; Αν τους ρωτήσεις, δεν θα σου πουν ούτε καν «ένα δάχτυλο», αλλά «το δάχτυλό ΜΟΥ είναι» θα σου απαντήσουν. Και το φεγγάρι παραμένει απροσπέλαστο μέσα στη σκοτεινή αινιγματικότητά του. Πώς να αρχίζεις να το διακρίνεις όταν στον ορίζοντά σου τίποτα από όσα συμβαίνουν γύρω σου δεν βλέπεις παρά μόνο υψωμένο το δάχτυλό σου;

Μήπως θα έπρεπε οι τηλε-παραθυράτοι ερμηνευτές της ανθρώπινης συμπεριφοράς να σεβαστούν λίγο περισσότερο το φως του φεγγαριού; Με άλλα λόγια, μήπως θα έπρεπε να σεβαστούν λίγο περισσότερο την επιστήμη την οποία εκπροσωπούν; Η επιστημονική σεμνότητα, η απορία, η αμηχανία, η αμφιβολία, η δυστοκία μπροστά σε ένα γρήγορο «ξεπέταγμα» της ερμηνείας της ανθρώπινης συμπεριφοράς μπορεί να μην είναι τηλεοπτικά αξιοποιήσιμα αγαθά, είναι όμως τα μόνα αγαθά με τα οποία συνάδει η επιστήμη, τα μόνα αγαθά που θα μας περιφρουρήσουν από την κτηνωδία τη βλακεία και την έπαρση.

H Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.