ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΜΑΤΙΕΣ Τραγούδια

O λόγος στους αναγνώστες. Ο Ν. Παπαδόπουλος, Αράδου 21, Ζωγράφου, γράφει:

«Παρακολούθησα την εκπομπή της ΕΤ1 “Συνεντεύξεις”(σε επανάληψη) του Λευτέρη Παπαδόπουλου, που φιλοξενούσε τον Σωκράτη Μάλαμα- αγαπημένη μου ασχολία(χόμπι) η ποίηση και η μουσική. Και οι δυο τους σε μια κορυφαία παρουσία με μέτρο, ευαισθησία, έξαρση, δημιουργικότητα, πολιτισμό. Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος είναι γνωστός, καθιερωμένος ποιητής, ζωντανός και συμπαθής άνθρωπος(δεν έχουμε καμιά συγγένεια!), αλλά και ο τραγουδοποιός Μάλαμας αποτελεί στη νεώτερη ελληνική μουσική το κάτι άλλο, που περιλαμβάνει πολλά και ποικίλα διαχρονικά στοιχεία σε μια νέα ιδιότυπη και μοναδική σύνθεση. Η μουσική του αποπνέει μια φιλοσοφημένη μελαγχολία, που καταλήγει σε αισιοδοξία μέσα από την όλη πλοκή και το νόημα του ίδιου του στίχου. Πριν από μερικά χρόνια, σε συναυλία του στη Ρόδο το πολυπληθές ακροατήριο του φώναζε χαρακτηριστικά “Σωκράτη είσαι μάλαμα”.

Στη συζήτησή τους θίχτηκε και το πράγματι υπαρκτό θέμα ότι οι στιχουργοί-ποιητές είναι συνήθως σχεδόν άγνωστοι, αντίθετα προς τους τραγουδιστές με τους οποίους, ως γνωστόν, συχνά ταυτίζονται τα τραγούδια. Όμως καθ΄ όλη τη διάρκεια της εκπομπής η παρουσίαση των ονομάτων του στιχουργού και του συνθέτη, κάθε φορά που ακουγόταν ένα τραγούδι, γινόταν σχεδόν αστραπιαία. Έτσι, συμβαίνει να γνωρίζουμε τα τραγούδια συνδεμένα με τους τραγουδιστές(ιδιαίτερα τους κορυφαίους και μοναδικούς, όπως Καζαντζίδη, Ξυλούρη, Τσιτσάνη, Μπιθικώτση, Διονυσίου, Μοσχολιού, Μαρινέλλα, Πουλόπουλο, Αλεξίου, Παπακωνσταντίνου και άλλους), αλλά να αγνοούμε τελείως- ή να γνωρίζουμε πολύ δυσανάλογα με την προσφορά τους- τους αντίστοιχους στιχουργούς και συνθέτες, παρά το ότι θαυμάζουμε και τραγουδούμε τα έργα τους. Χαρακτηριστικές, νομίζω, οι περιπτώσεις των Παπαγιαννοπούλου, Βίρβου, αλλά και πολλών άλλων.

Γι΄ αυτό πρότασή μου είναι σε παρόμοιες περιπτώσεις να μένουν όσο γίνεται περισσότερο τα ονόματα στην οθόνη. Έτσι, θα διευκολυνόμαστε να γνωρίζουμε συγχρόνως και τον στιχουργό και τον συνθέτη, όσοι δεν(μπορούμε να) ασχολούμαστε συστηματικά με τα θέματα αυτά, αλλά επιθυμούμε να έχουμε μια πληρέστερη ενημέρωση.

Θα ήθελα με την ευκαιρία να σημειώσω ότι, κατά την γνώμη μου, η τέχνη-μουσική του Μάλαμα είναι βαθιά διασκεδαστική, διδακτική και(ψυχο)καθαρτική(Τόσο απλό και χαρακτηριστικό το «Μάθε τη γλώσσα της σιωπής κι ύστερα έλα να με βρεις». Θυμίζει του Νίτσε «Μου τά ΄πες όλα, με τη σιωπή σου»). Το ίδιο και η ποίηση του Λευτέρη Παπαδόπουλου, αλλά και άλλων σύγχρονων δημιουργών, έχει στοιχεία πολύ αξιοπρόσεκτα από ψυχολογική άποψη.

Προσωπικά συνηθίζω στις μελέτες μου να συνδέω, όσο μπορώ, τις επιστημονικές επισημάνσεις με την καθημερινή ζωή, παραπέμποντας και στη σύγχρονη λογοτεχνία, την ποίηση κ.τ.λ. Σημειώνω μόνο ότι για την έννοια της “μουσικοθεραπείας” δεν βρίσκω καλύτερη αναφορά από αυτήν που γίνεται σε γνωστό τραγούδι του Μάλαμα με τη φράση “Σ΄ ένα τραγούδι ακουμπώ τον πόνο μου”(βλ. ενδεικτικά Ν. Γ. Παπαδόπουλου “Λεξικό της Ψυχολογίας- Εγκυκλοπαιδικό», 2005, σ. 547). Η άποψή μου μάλιστα ότι η ψυχολογία του σύγχρονου έντεχνου ελληνικού τραγουδιού αξίζει πράγματι να μελετηθεί ιδιαίτερα, είναι πολύ παλαιότερη και συνεχώς ενισχύεται. Πρόκειται για άθικτη ακόμη περιοχή και γοητευτική, νομίζω, πρόκληση για νέους ερευνητές».

Παρατήρηση: Ζητώ συγγνώμη από τους αναγνώστες της στήλης για τη δημοσίευση αυτής της επιστολής που με αφορά, αλλά δεν μπορούσα να την αγνοήσω: μιλάει για ένα σοβαρό θέμα, που σχετίζεται με το τραγούδι. Πράγματι, οι στιχουργοί είναι «ριγμένοι». Το κύριο, όμως, είναι το θέμα της μουσικοθεραπείας, που θίγει ο επιστολογράφος-ειδικός επιστήμονας.