Η Ιστορία σε μια βίλα

Η ανακαινισμένη βίλα της Πηνελόπης Δέλτα λειτουργεί ως παράρτημα του Μουσείου Μπενάκη και στεγάζει τις πολύτιμες συλλογές των ιστορικών του αρχείων, με αντικείμενα – ενθύμια 900 προσωπικοτήτων της Ελλάδας

Η βίλα όπου έζησε και δημιούργησε η Πηνελόπη Δέλτα, στην Κηφισιά, αναπλάσθηκε
και μετατράπηκε σε σύγχρονη στέγη των ιστορικών αρχείων του Μουσείου Μπενάκη,
με μια έκθεση – αφιέρωμα στη συγγραφέα που ό,τι έπιανε το έκανε ιστορία.

«Ούτε παπά, ούτε κηδεία. Παραχώστε με στον κήπο», γράφει στο τελευταίο της
γράμμα προς τα παιδιά της η Πηνελόπη Δέλτα που έδωσε τέρμα στη ζωή της τον
Απρίλιο του 1941, την ημέρα της εισόδου των γερμανικών στρατευμάτων στην
Αθήνα. Αυτό το σύντομο γράμμα, το εκμαγείο του αριστερού χεριού του αγαπημένου
της φίλου Ελευθέριου Βενιζέλου (εκείνη είχε την πρόνοια να στείλει τον Θανάση
Απάρτη να χυτεύσει αμέσως μετά τον θάνατό του), αφιερώσεις βιβλίων στους
ανθρώπους που τα ενέπνευσαν – «Ο Τρελλαντώνης» για τον αδελφό της, ο «Μάγκας»
για τον Απόστολο Παπαδόπουλο -, φωτογραφίες εποχής, το αρχείο της και το άρωμα
του δυνατού πλατωνικού έρωτα με τον Ίωνα Δραγούμη στα μισά ενός δυστυχισμένου
γάμου, συνθέτουν την έκθεση «Η Πηνελόπη Δέλτα και ο κόσμος της». Αφιέρωμα στην
οικοδέσποινα, τη συγγραφέα που ανέθρεψε γενιές Ελληνόπουλων οδηγώντας τα στα
Μυστικά του Βάλτου και στον Καιρό του Βουλγαροκτόνου.

Ένα τμήμα της έκθεσης φωτίζει τον σύζυγό της Στέφανο Δέλτα, φαναριώτικης
καταγωγής, επιχειρηματία, λόγιο και δημοτικιστή μεταφραστή, ενώ αποκαλύπτει
και την άγνωστη κοινωνική δράση της Πηνελόπης Δέλτα, κυρίως στην αποκατάσταση
προσφύγων.

Το κτίριο, «ένα διώροφο διατηρητέο νεοκλασικό 700 τ.μ. σε οικόπεδο 2.871 τ.μ.
αγοράστηκε το 1912 από τον πατέρα της και μεταβιβάσθηκε στην Πηνελόπη Δέλτα το
1916», λέει ο αρχιτέκτων Ανδρέας Π. Ζάννας που ανέλαβε για το Μουσείο Μπενάκη
να το αναδείξει σε κτίριο κατάλληλο για τη φύλαξη αρχειακού υλικού. «Εκτός από
το εκσυγχρονισμένο αρχειοστάσιο διαμορφώθηκε εκθεσιακός χώρος στο ισόγειο και
στον πρώτο όροφο αναγνωστήριο».

Στην είσοδο του σπιτιού των Δέλτα, στην Κηφισιά, καλοκαίρι 1920, ύστερα από την απόπειρα δολοφονίας κατά του Βενιζέλου στην Gare de Lyon στο Παρίσι. Το αριστερό χέρι του Βενιζέλου δεν έχει ακόμη συνέλθει από το τραύμα του. Από αριστερά: Πηνελόπη Δέλτα, Στέφανος Δέλτας, Ελευθέριος Βενιζέλος, Εμμανουήλ Μπενάκης, Κλέαρχος Μαρκαντωνάκης

Η αντισυμβατική ζωή της Πηνελόπης Δέλτα, που παρήγγειλε να γράψουν πάνω
στην ταφόπλακά της μια μόνο λέξη, «σιωπή», όπως και το έργο της, εμπνέουν και
σύγχρονους καλλιτέχνες. Εκατόν τριάντα μέχρι στιγμής έργα ζωγραφικής
φιλοτεχνήθηκαν από ισάριθμους καλλιτέχνες και θα εκτεθούν στο τέλος Νοεμβρίου
στο Κολλέγιο Αθηνών για την ενίσχυση – από το 50% των εσόδων των πωλήσεων των
πινάκων – ενός θεσμού υποτροφιών που εγκαινίασαν η Πηνελόπη και ο Στέφανος
Δέλτας με την ίδρυση του Κολλεγίου πριν από ογδόντα χρόνια. Καλλιτέχνες, όπως
οι Α. Φασιανός, Π. Σάμιος, Μ. Παντελιάς, Π. Χανδρής, Μ. Ζαχαριουδάκης, Γ.
Μανουσάκης, Αλ. Κυριτσόπουλος, Γ. Λασηθιωτάκης, Δ. Ανδρεαδάκης.

Καραϊσκάκης, Βενιζέλος, Καρρέρ, Σικελιανός…

Πορτρέτο της Πηνελόπης Δέλτα από τη Nelly’s

Στα σαλόνια όπου κυκλοφορούσαν ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Νικόλαος
Πλαστήρας, φίλοι της Πηνελόπης, τρίτης κόρης του Αντώνη Μπενάκη, συρόμενοι
φωριαμοί φυλάσσουν τώρα τα αρχεία τους, μαζί με εννιακόσιες περίπου μονάδες
αρχείων με κατάλοιπα μερικών από τους πιο αξιόλογους ανθρώπους της ιστορίας,
λογοτεχνίας, μουσικής, πολιτικής και κοινωνικής ζωής τους τρεις τελευταίους
αιώνες. Αξίζει να αναφέρουμε το σφραγισμένο ακόμα αρχείο της Έλλης Παππά, τα
λογοτεχνικά αρχεία Άγγελου και Εύας Σικελιανού, Γρηγορίου Ξενόπουλου, Γιάννη
Ρίτσου, Γιάννη Δάλλα, τα μουσικά αρχεία Παύλου Καρρέρ, Νικολάου Μάντζαρου κι
από τα ιστορικά αρχεία, τα προσωπικά αρχεία των Γεωργίου Καραϊσκάκη, Ι.
Καποδίστρια, Δημ. Καλλέργη.

INFO

«Η Πηνελόπη Δέλτα και ο κόσμος της», Ιστορικά Αρχεία Μουσείου Μπενάκη, Εμμ.
Μπενάκη 38, Κηφισιά. Ωράριο: Δευτ., Τετ., Πέμ., Παρ. 10.00-15.00, Τρ.
10.00-17.00.