Από τα άχρηστα δάκρυα…

Καταλυτική η φωτογένεια των δακρύων· αλίμονο αν η κυρία Στεφανίδου δεν το γνωρίζει καλύτερα από κάθε άλλον

Δάκρυσε η Τατιάνα σε ωραιότατο κοντινό πλάνο που της έκανε ο σκηνοθέτης της
εκπομπής της («Αξίζει να το δείτε») την επομένη της αποχώρησης της Έλλης Στάη
από τον Antenna. Σκούπισε με προσοχή τις καλοβαμμένες βλεφαρίδες της, ενώ το
«κοινό» της χειροκροτούσε για να της δώσει κουράγιο (;) και φώναζε
«αυθορμήτως»: «σ’ α-γα-πά-με Τατιάναααα». Σαν τα πρωτάκια στη δασκάλα τους που
πρωτοσυνειδητοποιούν το «συλλογικό», μέσα από τη μοναδική τους εμπειρία σε
εκείνη την ηλικία, το συναίσθημα.

Τι έγινε τόσο τρομερό που προκάλεσε το βούρκωμα ματιών που δεν έχουν θολώσει
δευτερόλεπτο μπροστά σε πλήθος από τραγικές ιστορίες που έχει παρουσιάσει η κ.
Στεφανίδου;

Υπερβάλλων συζυγικός ζήλος; Υπερβάλλων τηλεοπτικός ζήλος; Το αποτέλεσμα
ίδιο. Σε απόλυτη ταύτιση με τις τηλεοπτικές επιλογές του συζύγου της η κ.
Στεφανίδου έχει την απόλυτη εμπειρία της τηλεόρασης όπου το συναίσθημα
κυριαρχεί, αντικαθιστά τη δημοσιογραφική αλήθεια με την ειλικρίνεια του
ερεθισμού που αισθάνεται ο τηλεθεατής χαζεύοντας μια ακραία, αν και άχρηστη,
ανθρώπινη στιγμή.

Η τυραννική γοητεία της οικειότητας που προκαλούν τα δάκρυα στον τηλεθεατή για
το πρόσωπο της παρουσιάστριας καλύπτει κάθε άλλο κενό, ότι δεν γνωρίζει τις
αιτίες του βουρκώματος και εν τέλει ουδόλως τον αφορούν.

Αλλά αυτή η ταύτιση του προσωπικού με το δημόσιο είναι το σπουδαίο
προϊόν του τηλεοπτικού «πολιτισμού» μας, είναι το μεγάλο επίτευγμα της
υποχώρησης των επαγγελματικών κριτηρίων, της γνώσης και της δεοντολογίας
μπροστά στη φωτογένεια. Το γνωρίζει άριστα η κ. Στεφανίδου. Το υπηρετεί
άριστα. Είναι η ύψιστη αξία του «πολιτισμού» που αποθέωσε την τηλεόραση της
Όπρα. Την τηλεόραση που δικαιώνει και απενοχοποιεί την επιστροφή του πολίτη
στο σπίτι, να ασχολείται με τον… ομφαλό του. Την τηλεόραση που αποτέλεσε
αίτημα μιας πολιτικοοικονομικής κατάστασης που ουδεμία αμφισβήτηση άντεχε,
ουδεμία οργανωμένη αντίδραση, παρά μόνον την απρόσκοπτη, φρενιτιώδη κατανάλωση
προϊόντων – από απορρυπαντικά μέχρι πολέμους.

Και όσο η αλήθεια των γεγονότων αντικαθίσταται από την ειλικρίνεια… των
συναισθημάτων του θεατή, το «Σημαντικό» ορίζεται από όλο και πιο προσωπικά
στοιχεία. Το «κοινό συμφέρον» χάνεται ως πολιτική έννοια. Στη θέση του
μπαίνουν τα ποτάμια των δακρύων της «κοινής συγκίνησης» ή της «κοινής
αποστροφής» που προκαλούν τα τηλεθεάματα.

… ώς την βαμπιρική τηλεοπτική διαστροφή

Παράδειγμα που υπερβαίνει τα συζυγικά δάκρυα, αλλά που ουδόλως απέχει από την
μέθοδο του ερεθισμού του τηλεθεατή και την παγίδευσή του στο άγριο προσωπικό
βίωμα, οι «Αποδείξεις» της περασμένη Τετάρτης.

Γιατί ποιος, χαροκαμένος και μη, δεν θα ανατρίχιαζε από το μακάβριο – και με
διπλή έννοια βαμπιρικό – θέαμα της κρυφής κάμερας, όταν έδειχνε τους
ανατριχιαστικούς διαλόγους υπαλλήλων νεκροταφείου, που πίνουν ουίσκι, το οποίο
λέει, θάβουν σε τάφους για να διατηρείται.

Ποιος δεν θα καταδίκαζε με όλη την ορμή μιας σχολικής ανάμνησης
ελληνοχριστιανικής ηθικής περί ακεραιότητας των κληρικών, περί λειτουργήματος
που ασκούν, όταν άκουγε τον ρασοφόρο να αναφέρει διάφορες ακριβές μάρκες
ουίσκι που προτιμά. Ποιος δεν θα ένιωθε σπασμούς στο στομάχι από τον ακραίο
κυνισμό;

Αλλά το αίσθημα αποστροφής του θεατή εγείρει αιτήματα ηθικά και συναισθηματικά
προς πρόσωπα και επαγγελματίες, λες και το πρόβλημα αφορά το ήθος χαρακτήρων
και δεν είναι ένα από τα διαστροφικά αποτελέσματα της διαπλοκής Εκκλησίας και
πολιτικής. Λες και η εμπορευματοποίηση κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας – όπως
και του πόνου από την τηλεόραση – δεν επιβάλλει αυτομάτως και τον κυνισμό;

Γοητευτική παγίδα της σκέψης ωστόσο η τηλεόραση που θυμίζει στον τηλεθεατή
συναισθήματα εκτονώνοντας μέσω της συγκίνησης την ενοχή του, που αντικατέστησε
τις συλλογικές διεκδικήσεις με γλυκερές τηλεφιλανθρωπίες και εξαντλεί τα
πολιτικά αιτήματα των εξεγερμένων του εποχών στα καταγγελτικά θεάματα των Ζορό
της τηλεθέασης.

Γοητευτικό εξίσου ένα φωτογενές δάκρυ παρουσιάστριας, που θα τροφοδοτήσει ώρες
τηλεοπτικής φλυαρίας για την πλέον ασήμαντη πτυχή ενός τηλεοπτικού συμβάντος,
για τις σχέσεις των προσώπων Στάη-Ευαγγελάτου-Τατιάνας, ενώ η ουσία του
βρίσκεται στο σκιερό βάθος ενός άγριου τηλεοπτικού τοπίου, που παράγει τον
δικό του πολιτισμό των δακρύων άνευ ορίων.