ΓΝΩΜΗ Υποταγή στον φόβο

Η ακύρωση των παραστάσεων του «Ιδομενέα» εγείρει το σημαντικό ερώτημα της
αντίληψης που έχουμε για τον μουσουλμανικό κόσμο. Η τέχνη δεν είναι ούτε ηθική
ούτε ανήθικη· η δική μας αντίδραση σε αυτήν είναι που την κάνει το ένα ή το
άλλο στο μυαλό μας. Όταν φτάνουμε στο σημείο να αυτολογοκρινόμαστε
καλλιτεχνικά, από φόβο μήπως προσβάλουμε μια συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων, δεν
βάζουμε απλώς παρωπίδες στην ανθρώπινη σκέψη εν γένει, προσβάλλουμε επίσης την
ευφυΐα μιας μεγάλης μερίδας μουσουλμάνων.

Η απόφαση να μην ανεβεί ο «Ιδομενέας» είναι, τελικά, μια απόφαση να μην
κάνουμε διαχωρισμό ανάμεσα στον διαφωτισμένο και τον εξτρεμιστή, στον
διανοούμενο και τον δογματικό, στον πολιτισμικά ευαισθητοποιημένο και τον
στενόμυαλο άνθρωπο οποιασδήποτε καταγωγής ή θρησκεύματος. Αρνούμενοι να
αφήσουμε την εικόνα αυτή να φανεί, υποτασσόμαστε σε αυτόν ακριβώς τον φόβο που
θέλουν να έχουμε τα βίαια στοιχεία στον μουσουλμανικό κόσμο.

Δεν έχω δει την παραγωγή που ακυρώθηκε. Μπορώ μόνο να ελπίζω πως ο διευθυντής
παραγωγής, ο Χανς Νόενφελς, θεώρησε την επίδειξη των κομμένων κεφαλιών του
Ιησού, του Μωάμεθ και του Βούδα μια απόλυτη ανάγκη επιβεβλημένη από τη σύνθεση
του Μότσαρτ. Ίσως θα έπρεπε να είχε επιτρέψει στα κομμένα κεφάλια να μιλήσουν,
ώστε να μπορέσουν να συνηγορήσουν υπέρ της αναγνώρισης της μεγάλης σοφίας και
της δύναμης της σκέψης που εκπροσωπούν συλλογικά.

Ο Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ είναι μουσικός διευθυντής της Straatskapelle του
Βερολίνου.