«Φευγάτοι» πειρατές

Αναζητώντας νέες… μορφές εξουσίας το Χόλιγουντ δεν διστάζει να «κουνήσει»
ακόμα και τους ήρωες των πιο μπλοκμπαστερ ταινιών του προκειμένου να βάλει
στις αίθουσες και τους πλέον «φευγάτους» και «αβόλευτους» σινεφίλ θεατές…
Και το σίκουελ «Οι πειρατές της Καραϊβικής, το σεντούκι του νεκρού» (Pirates
of the Caribbean, Dead man’s chest) έχει όλα τα προσόντα για κάτι τέτοιο, αφού
καταφέρνει να δίνει μια αντι-ηρωική μορφή στον αρχιπειρατή ηρωά του. Κι όχι
μόνο αυτό μιας και ο… τζαζεμένος αρχιπειρατής Τζακ Σπάροου – ο Τζόνι Ντεπ τη
«βρίσκει» ερμηνεύοντάς τον – αντιπροσωπεύει την έννοια της ατομικής ελευθερίας
και οι διώκτες του αντιπροσωπεύουν τους νόμους και την καταστολή, ενώ η
Εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών της ταινίας, είναι, φυσικά, ο σημερινός
πολυεθνικός επιχειρηματικός γίγαντας που στραγγαλίζει την παραμικρή προσωπική
ελευθερία του ατόμου μετατρέποντάς το σε υπερ-καταναλωτικό εκτελεστή
εντολών…

Το ίδιο το Χόλιγουντ φοβόταν στην αρχή και με «σφιγμένη την καρδιά»
έκανε την πρώτη ταινία χωρίς να πιστεύει ότι θα γνώριζε την τεράστια επιτυχία
που είχε σ’ όλο τον κόσμο. Και ήδη τώρα έχουν έτοιμο και το φινάλε της
τριλογίας – θα βγει τον Μάιο του 2007! – ενώ και τις τρεις ταινίες τις
σκηνοθέτησε ο Γκορ Βερμπίνσκι(«Ο Μεξικάνος», «Σήμα κινδύνου» και διάφορα
διαφημιστικά σποτ).

Και πάλι φευγάτος και… κουνημένος ο Τζόνι Ντεπ στους «Πειρατές της Καραϊβικής – και – το σεντούκι του νεκρού»

Το μεγάλο σουξέ της εν λόγω «σειράς» οφείλεται – πρώτα-πρώτα – στο
σενάριό της – Τεντ Έλιοτ, Τέρι Ρόσιο του «Αλαντίν» και του «Shrek» – και στη
σκιαγράφηση του κεντρικού ήρωα ο οποίος «διαολίζει» την φαντασία των νεαρών
θεατών ως πειρατής αντι-εξουσιαστής, αναρχο-αυτόνομος, παλιοροκάς και χίπις
θυμίζοντας τους Πίτερ Φόντα, Ντένις Χόπερ, Τζακ Νίκολσον στον «Ελεύθερο
καβαλάρη». Αυτή την γκάμα τύπων εκμεταλλεύεται στο έπακρον ο Τζόνι Ντεπ και
δίνει μια φευγάτη ερμηνεία ενός αρχιπειρατή που ο αυτοσαρκασμός, η ειρωνεία
και το τζαζεμένο στυλ τον κάνουν «καλτ» φιγούρα… Τρίτο και υπεύθυνο δίδυμο
της επιτυχίας, η Σερίλ Καρασίκ που έκανε τα καλαίσθητα και «τρομοπαραμυθένια»
σκηνικά α λα Ιουλίου Βερν και η Πένι Ρόουζ που έφτιαξε τα «δεισιδαιμονικά»
και… σαιξπηρικής ατμόσφαιρας κοστούμια. Κι όλα αυτά φωτογραφημένα έξοχα από
τον διευθυντή φωτογραφίας Ντάριους Γουόλσκι – έστω κι αν η μουσική του Χανς
Τσίμερ είναι ψιλο-αδιάφορη.

Αν προσθέσουμε την ωραία Κίρα Νάιτλι και τον Ορλάντο Μπλουμ – οι δύο
που αποτελούν το «τρίο» με τον Τζόνι Ντεπ όπου μαζί δεν κάνουν και χώρια δεν
μπορουν – έχουμε το σωστό τάιμινγκ για τη δημιουργία μιας υπερπαραγωγής με
ατμόσφαιρα παραμυθιού και υπερφυσικής δράσης που «χρωστάει» πολλά – αισθητικά
και… ιδεολογικά – στον «Μύθο του ακέφαλου καβαλάρη»…

Κουλτουριάρης Ταραντίνο

Μια του κλέφτη – και δήθεν… – δυο του κλέφτη – και φιγουρατζή – τρεις κι
έφτασε η αποκάλυψη του κούφιου σύμπαντός του. Αυτό ισχύει για το «Takeshis»
και τον Ιάπωνα ηθοποιό και σκηνοθέτη Τακέσι Κιτάνο. Ένα σκηνοθέτη που τα
τελευταία χρόνια είχε πλασαριστεί και ο ίδιος πούλαγε μούρη μεγάλου, φευγάτου
και ακραίου δημιουργού με ιδιαίτερο στυλ και ένα πρωτότυπο φιλμικό σύμπαν.

Άνθρακας ο θησαυρός «Takeshis» του Τακέσι Κιτάνο

Μυθοπλασία και αυτοβιογραφία γίνονται ένα στο φιλμ – αυτή η ιδέα και ένα
αυτοσαρκαζόμενο χιούμορ είναι τα μόνα που αξίζουν – που θέλει να δώσει ένα
διασκεδαστικό πορτρέτο του δημιουργού της. Ο Μπιτ Τακέσι ζει στους φρενήρεις
ρυθμούς που έχει η ζωή ενός Showbiz celebrity. Ο ξανθός του σωσίας, ο Κιτάνο,
ένας ντροπαλός ταμίας σε μαγαζί με ψιλικά, παραμένει άσημος, πλην φιλόδοξος
ηθοποιός… Οι δρόμοι τους θα συναντηθούν, η ζωή του ενός θα μπλεχτεί με την
ζωή του άλλου κι ό,τι κουφό θες θα το δεις μπροστά σου: τύποι με ξεκούδουνη
συμπεριφορά, ασταμάτητο πιστολίδι, εκκεντρικές πόζες, σεξ, βία και…
τσαμπουκάς χωρίς ο «δημιουργός» να δίνει δυάρα τσακιστή για τον θεατή. Το
αντίθετο, μάλιστα, αφού σου λέει, όσο πιο «αφασία» στη δράση, τόσο πιο
«πουλ-μουρ» – πουλάω μούρη – θα με εκλάβουν. Άρα και «πρωτοπόρο δημιουργό που
ανατρέπει τους κλασικούς κώδικες αφήγησης»…

Διώξτε τα αφεντικά

Το 2001 σε μια Αργεντινή στα πρόθυρα της οικονομικής κατάρρευσης με
εκατοντάδες χρεοκοπημένα εργοστάσια και εκατοντάδες χιλιάδες ανέργους, 30
απολυμένοι εργάτες στα προάστια του Μπουένος Άιρες, αποφασίζουν να αντιδράσουν
καταλαμβάνοντας το κλειστό εργοστάσιο της περιοχής τους. Πρόκειται για το
εργοστάσιο For ja και την απαρχή της έκρηξης ενός νέου εργατικού κινήματος…

Μα «H κατάληψη» (The take) – επίσημη συμμετοχή στο Φεστιβάλ Βενετίας 2004 –
είναι, απλά, ένα πολιτικό ντοκιμαντέρ. Μπορεί να θέλει να πυροδοτήσει και να
επαναπροσδιορίσει το διάλογο γύρω από τη σημερινή, παγκόσμια μορφή του
εργατικού κινήματος, την εποχή της «παγκοσμιοποίησης», αλλά τόσο η σκηνοθεσία
του Αβι Λιούις όσο και το σενάριο της Ναόμι Κλάιν, δεν έχουν αυτές τις
δυνάμεις και τα προσόντα…

Ιδεόγραμμα του έρωτα

Να μια ανείπωτη ταινία που ό,τι και να πεις γι’ αυτήν είναι «λίγο» και «μικρό»
– κι ας έχουν γραφτεί δεκάδες βιβλία σ’ όλο τον κόσμο από το 1955 που κέρδισε
το Αργυρό Λιοντάρι στο Φεστιβάλ της Βενετίας. Εν ολίγοις: δεν υπάρχει
μετάφραση για την τέχνη του Κέντζι Μιζογκούτσι και οι «Σταυρωμένοι εραστές»
(Chiramatsu monogatari) είναι το αριστούργημά του που δύσκολα μπορεί να σταθεί
δίπλα του κάποιο άλλο φιλμ.

Όσο πιο κατατρεγμένοι από το κοινωνικό σύνολο είναι οι ήρωες των ταινιών του
Κέντζι Μιζογκούτσι (1898-1956) τόσο πιο ευτυχισμένοι και γαλήνιοι είναι μέσα
τους. Κι εδώ θαρρείς και κραυγάζει ο ένας στον αλλον: δεν υπάρχει
ελευθερία μακριά σου και επιλέγουν – στην κυριολεξία! -τη σταύρωση από το να
ζουν χώρια. Στην Ιαπωνία του 17ου αιώνα μας μεταφέρει η δράση της ταινίας όπου
μια γυναίκα, γόνος ξεπεσμένης αριστοκρατικής οικογένειας, έχει παντρευτεί για
λόγους συμφέροντος έναν εύπορο και φιλοχρήματο ηλικιωμένο άνδρα. Ένας από τους
υπαλλήλους του άνδρα της είναι κρυφά ερωτευμένος μαζί της κι όταν αυτή θα
κατηγορηθεί ψευδώς ότι είναι ερωμένη του, θα αναγκαστούν να το σκάσουν μαζί
και γρήγορα θα ανακαλύψουν ο ένας τον έρωτά του για τον άλλο… Αλλά ο σύζυγος
τους κυνηγάει για να αποφύγει τον εξευτελισμό και το τέλος των δύο εραστών θα
είναι τραγικό: θα σταυρωθούν δημόσια, αφού αυτή είναι η τιμωρία που
επιβάλλεται στους μοιχούς!

Το απόλυτο ιδεόγραμμα του έρωτα ονομάζεται «Σταυρωμένοι εραστές» και δημιουργήθηκε πριν από 51 χρόνια από τον Κέντζι Μιζογκούτσι

Λέμε ότι «απόλυτος έρωτας» δεν υπάρχει γιατί είναι φύσει και θέσει αντίθετος
με την ανθρώπινη ιδιοσυγκρασία και φύση που κάθε άλλο παρά τέλεια είναι… Να,
όμως, που υπάρχει, σε αυτό το φιλμ του Μιζογκούτσι! Εδώ οι εραστές βάζουν το
πάθος τους πάνω από τον κανόνα της κοινωνίας και τον έρωτά τους πάνω από την
ερωτική τελετουργία των γκεϊσών. Εν ολίγοις ανατρέπουν την ομοιομορφία της
κοινωνίας. Και επειδή βρισκόμαστε σε μια «χώρα μυρμηγκιών ή μελισσών», οι
αντιρρησίες πρέπει να εξοντωθούν. Γιατί δεν μπορείς να παραδοθείς στο πάθος
σου χωρίς να καταστρέψεις το πνεύμα της ομάδας!

Το σενάριο αυτής της παντοτινά μοντέρνας ταινίας βασίζεται σε παλιό θεατρικό
έργο του Τσικαμάτσου (1653-1724). Και κάτι ακόμα πολύ σπουδαίο για την εποχή
που γυρίστηκε το φιλμ και τη θέση της γυναίκας στην ιαπωνική ή δυτική
κοινωνία: Ο ιδιότυπος ρομαντισμός και η οπτική της περνάει μέσα από
το«βασανισμένο υποκείμενο της Ιστορίας», τη γυναίκα! Πενήντα ένα χρόνια από
την εποχή που πρωτοπροβλήθηκε αυτή η ταινία, εξακολουθεί να είναι το απόλυτο
γιαπωνέζικο φιλμ για τον απόλυτο λυτρωτικό έρωτα και τη θυσία που οδηγεί στην
αιωνιότητα. Με τους δύο κατατρεγμένους – αλλά στο μυαλό του σκηνοθέτη
ευτυχισμένους – εραστές να συνθέτουν με τη σταύρωσή τους το τελεσίδικο
κινηματογραφικό ιδεόγραμμα του έρωτα!

Εραστής γλυκού νερού

Ο ήρωας-φετίχ πολλών κωμωδιών του «σουξεδιάρη» Φρανσίς Βεμπέρ, ο Φρανσουά
Πινιόν, ξαναχτυπά εδώ σε μια «κομεντί α λα γαλλικά». «Κατά λάθος… εραστής»
(La doublure) ο τίτλος της κι έσκισε στα ταμεία της Γαλλίας. Πιο απλά, έχουμε
μια συμπαθητική φάρσα με καλό καστ: Ντανιέλ Οτέιγ, Κριστίν Σκοτ Τόμας.

Ίσως, όμως, να μην είναι τυχαίο που το Χόλιγουντ έχει επιλέξει τρεις ταινίες
του Βεμπέρ και τις έχει κάνει ριμέικ (το «Three fugitives» το ’89 με τους
Μάρτιν Σιν, Νικ Νόλτε, το «Rure luck», ριμέικ του «La chvre» το ’91 με τους
Μάρτιν Σορτ, Ντάνι Γκλοβερ, και το «Father’s day», ριμέικ του «Les comperes»,
το ’97 με σκηνοθέτη τον Ιβαν Ράιτμαν και τους Ρόμπιν Γουίλιαμς, Μπόλι
Κρίσταλ). Κάτι που δείχνει ότι ο Φρανσίς Βεμπέρ βρίσκει το «κουμπί» – και έχει
το ταλέντο – να κάνει κωμωδίες πλατιάς κατανάλωσης. Κι αυτό, βέβαια, αγοράζει
το Χόλιγουντ κάνοντας ριμέικ την μια μετά την άλλη τις ταινίες του…

«Κατά λάθος… εραστής» και ο Ντανιέλ Οτέιγ πάει να γίνει ο νέος… Ζεράρ Ντεπαρντιέ παίζοντας όπου να ‘ναι…

Εδώ ένας φωτογράφος τραβάει φωτογραφία ενός παράνομου ζευγαριού, αλλά ο μοιχός
σύζυγος – ένας εκατομμυριούχος της Ευρώπης – σκαρφίζεται και λέει στη συμβία
του ότι η γκόμενα της φωτογραφίας δεν είναι δική του ερωμένη αλλά ενός
περαστικού που βρισκόταν ακριβώς από πίσω τους την ώρα της φωτογραφίας! Και το
γαϊτανάκι του μπλεξίματος και των παρεξηγήσεων καλά κρατεί, έτσι που βλέποντας
την ταινία να πεις: δεν περνάω κι άσχημα. Μέχρι εδώ. Και μια «παρατήρηση»: ο
καλός Ντανιέλ Οτέιγ πάει να γίνει σαν τον Ζεράρ Ντεπαρντιέ που παίζει πια σε
ό,τι του κάτσει, χωρίς να κάνει καμία επιλογή. Αλλά, ως γνωστόν… την δόξα
πολλοί εμίσησαν, το χρήμα ουδείς.

Μια από τα ίδια…

Βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Τζιανκάρλο Ντε Κατάλντο, το φιλμ «Romanzo
criminale», αφηγείται την αληθινή ιστορία μιας ρωμαϊκής συμμορίας του
υποκόσμου που κατάφερε να καθοδηγεί το οργανωμένο έγκλημα της ιταλικής
πρωτεύουσας από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 μέχρι και το τέλος του ’90…

Όλα αρχίζουν με τρεις έφηβους που μεγαλώνουν στους δρόμους της Ρώμης κι ως
μικροκακοποιοί στην αρχή, ανεβαίνουν σταδιακά τα σκαλιά της ιεραρχίας του
υποκόσμου. Δεμένοι μεταξύ τους σαν αδέλφια και με τη σύμφωνη γνώμη της
σικελικής Μαφίας, αλλά και των μυστικών υπηρεσιών και πολλών ιταλικών
κυβερνήσεων, πραγματοποίησαν μια σειρά από «στρατηγικούς» φόνους! Και ανέλαβαν
τα ηνία της παράνομης Ρώμης, αποκτώντας υψηλές διασυνδέσεις τόσο με την
κυβέρνηση όσο και την «τρομοκρατία» που τότε ζούσε το ζενίθ των ημερών της…

H αναπαράσταση της ζωής των εφήβων ηρώων που γυρίζουν στους δρόμους της Ρώμης
και «μορφώνονται» είναι το καλύτερα σκηνοθετημένο μέρος της ταινίας από τον
Μικαέλε Πλάσιντο. Συνολικά έχουμε «μια από τα ίδια»: Μαφία, υπόκοσμος, φιλία,
προδοσία, διεφθαρμένη εξουσία…

Τα Oscar της εβδομάδας

Ωραίοι απατεώνες: «Οι πειρατές της Καραϊβικής, το σεντούκι του νεκρού»

Ανθεκτικού σταρ: Τζόνι Ντεπ στους φευγάτους «Πειρατές…»

Πάθους: «Σταυρωμένοι εραστές»

«Άφατης» σκηνοθεσίας: Κέντζι Μιζογκούτσι στους «Σταυρωμένους εραστές»

Απογοήτευσης: Στον Τακέσι Κιτάνο («Takeshis»)

Κομεντί μιας χρήσης: «Κατά λάθος… εραστής»

Πολυχρησιμοποιημένου: Ντανιέλ Οτέιγ που παίζει σ’ ό,τι του «κάτσει»
(Κατά λάθος… εραστής»).

Δίκαιου αγώνα: «H κατάληψη»