Tο φωτεινό του πέρασμα

Υπήρξε εξαιρετική περίπτωση πολιτικού ανδρός που εξαιτίας της προσήνειας, της
στέρεας λογικής του αλλά και της ακεραιότητας του χαρακτήρα του μπορούσες να
παραγκωνίζεις δικές σου απόψεις και να ασπάζεσαι ευχαρίστως τον δικό του λόγο.
Γιατί η ταύτιση του πολιτικού του προφίλ και του λιτού προσωπικού του βίου
έδινε ένα απτό παράδειγμα – απ’ τα ελάχιστα – του άρχοντος πολιτικού και,
μαζί, του αρχοντικού ανθρώπου. Για τον Κωστή Στεφανόπουλο μιλώ.

Όχι, δεν τον γνώρισα προσωπικά, παρ’ ότι συντοπίτες. Ούτε ποτέ πέρασα από τον
πολιτικό χώρο τον οποίο εκείνος υπηρέτησε. Αντιθέτως. Παρ’ όλα αυτά, έτρεφα
πάντοτε μία βαθιά εκτίμηση για την προσωπικότητα αυτού του ανθρώπου, αφ’ ότου
ως έφηβος έμπαινα στις αίθουσες των δικαστηρίων για να τον ακούω να αγορεύει.
Δεν με συγκινούσε η καθαρεύουσα γλώσσα του αλλά το περιεχόμενο αυτής της
γλώσσας, η δύναμη του λόγου του, η αλήθεια της φωνής του. (Τότε, βέβαια, στις
γκρίζες εποχές των στεγανών, περισσότερο τα ψυχανεμιζόμουν όλα αυτά παρά που
ήτανε συνειδητά). Έκτοτε, πέρασαν τα χρόνια και μπόλικο νερό εκύλησε σε ένα
σωρό αυλάκια. Οι άλλοτε οξύτατες γωνίες της σκέψης του αμβλύνθηκαν, οι ιδέες
του σμιλεύτηκαν και πλάτυναν οι αντιλήψεις του. Ο λόγος του, απέριττος πια,
έγινε ακόμα πιο βαθύς κι ανθρώπινος.

Ώσπου η Προεδρία της Δημοκρατίας, ένας θεσμός από τη σύστασή του συναινετικός,
τού έδωσε τη δυνατότητα να αναδείξει τα στοιχεία της προσωπικότητάς του.
Κυρίως, τον τρόπο με τον οποίο μπορεί κανείς να συνυπάρχει αρμονικά με τις
απαιτήσεις τού καιρού του, να βιώνει δημιουργικά – και, ενίοτε, να διαμορφώνει
– τις εξελίξεις της νέας εποχής, δίχως να αλλοιώνει τις αρχές του. Κρατώντας
ακέραιο τον πυρήνα του εαυτού του.

Στην ευτυχή ετούτη συγκυρία, η μεν πολιτική αρχή «(αν)έδειξε, πραγματικά, τον
άνδρα» κι αυτός (υπ)έδειξε έναν τρόπο δημοκρατικής αντίληψης και συμπεριφοράς
αρχοντικού ανθρώπου. Χωρίς ο ίδιος να το επιδιώξει καν – πράγμα που δεν θα
ταίριαζε στη μετριοφροσύνη του – αποτέλεσε εντέλει ένα παράδειγμα τόσο για τον
απλό πολίτη όσο κυρίως για τους νέους, προπαντός, πολιτικούς (αυτοί
χρειάζονται περσότερο τα μέτρα σύγκρισης).

Το πέρασμα λοιπόν τού Κωστή Στεφανόπουλου απ’ τον πολιτικό μας βίο έφερε ξανά
στην επιφάνεια και υπενθύμισε – εμπράκτως, όμως – τις ανέκαθεν γνωστές, μα
σχεδόν λησμονημένες, βασικές αρχές του έντιμου πολιτικού:

Τι σημαίνει να γνωρίζει κάποιος την αξία του, αλλά να μην την επιβάλλει
πειθαναγκαστικά. Τι σημαίνει να κατέχει μία δύναμη δοτή, που όμως δεν την
χρησιμοποιεί για προσωπικό του όφελος ή για να βολέψει πελάτες – ψηφοφόρους.
Τι θα πει να αγωνίζεται αλλά σεβόμενος τους αντιπάλους του. Τι θα πει να
καταγγέλλει με παρρησία ενώπιος ενωπίω, αλλά με φυσική ευγένεια και διάθεση ν’
αποκατασταθεί ένα δίκαιο παραγκωνισμένο χρόνια.

Τότε ο λόγος του πολιτικού, αντανακλώντας το δημόσιο αίσθημα, γίνεται τελικά η
φωνή τού μέσου ανθρώπου. Κι ακούγοντάς τον ο πολίτης νιώθει ότι απ’ το δημόσιο
βήμα ακούει τη δική του τη φωνή κι όχι μια ξένη.

Αυτό που πέτυχε ο Κωστής Στεφανόπουλος είναι περσότερο από την οποιαδήποτε
άλλη δράση του πολιτικού προσώπου. Σημαντικότερο, νομίζω, κι από το καθαυτό
πολιτικό του έργο.

O Κώστας Λογαράς είναι φιλόλογος – συγγραφέας