Ο Όμηρος είχε «δει» και τα ρομπότ!

Μέχρι την εποχή της κατασκευής του Πανθέου της Ρώμης, ο τάφος του Ατρέα, του 1200 π.X., ήταν το μεγαλύτερο θολωτό οικοδόμημα. Ένα κατασκευαστικό θαύμα, αφού το υπέρθυρο, που ζυγίζει πάνω από 112 τόνους, δεν κατέρρευσε και όπως αποδεικνύεται τώρα είναι πρωτοπόρα αντισεισμικό

Όταν οι φυσικοί, μηχανικοί, μαθηματικοί και εν γένει οι τεχνοκράτες διαβάζουν
τον Όμηρο, μπορούν να αναγνωρίσουν πλήθος από προχωρημένες γνώσεις, περιγραφές
και επιτεύγματα της σύγχρονης – εν τέλει – τεχνολογίας. Ακόμα και… ρομπότ!
Αν και δεν τα είχαν κατασκευάσει, σίγουρα τα είχαν σκεφθεί.

Ο περίφημος θολωτός τάφος ή Θησαυρός του Ατρέα στις Μυκήνες, έργο του 1200
π.X., είναι κατασκευασμένος ώστε να αντέχει σεισμό επτά φορές ισχυρότερο από
τον μεγαλύτερο που έχει υπάρξει στην ιστορική περίοδο. Κι αν δεν έχει ακόμη
αποδειχθεί επιστημονικά ότι για την καταστροφή των κέντρων του Μυκηναϊκού
Πολιτισμού – χωρίς να έχουν βρεθεί ενδείξεις πολέμου – ευθύνεται το πέρασμα
ενός κομήτη τον 12ο αιώνα π.X., στον Όμηρο υπάρχει η ανάμνηση ενός τέτοιου
συμβάντος.

Οι παλαιοσεισμολόγοι έχουν εντοπίσει τα σημάδια μιας «καταιγίδας» από
σεισμούς μεταξύ των ετών 1225-1175, αλλά το βέβαιο είναι ότι ο Όμηρος διέθετε
τεράστιες γνώσεις ζωολογίας, αφού στα έργα του αναφέρονται 2.200 διαφορετικά
είδη ζώων, και μηχανικής, ωκεανογραφίας, αστρονομίας, ιατρικής.

Μέχρι τώρα η μελέτη του Ομήρου ήταν περισσότερο θέμα των φιλολόγων – όχι
άδικα, αφού ακόμα και σήμερα όπως ανέφερε η καθηγήτρια της Φιλολογίας κ.
Κιρκανίδου χρησιμοποιούμε στο λεξιλόγιό μας 1.800 ομηρικές λέξεις. Και ο λόγος
είναι μια δραστηριότητα που δυναμώνει τον εγκέφαλο και συγκροτεί την
επιστημονική σκέψη.

Ένα διεθνές συνέδριο που οργανώνουν το Πανεπιστήμιο Πατρών και το Τεχνικό
Επιμελητήριο στην Αρχαία Ολυμπία από 27 έως 30 Αυγούστου δίνει τον λόγο σε
πλήθος επιστημόνων θετικών ειδικοτήτων για να αναδειχθούν οι πληροφορίες για
τις επιστήμες και την τεχνολογία που περιέχουν τα αρχαιότερα κείμενα της
ελληνικής και ευρωπαϊκής ποίησης.

«Επιθυμούμε να φέρουμε σε επαφή τον κόσμο της τεχνολογίας και τους
θεωρητικούς, ώστε ν’ αρχίσει ένας διάλογος επί του ιδίου του κειμένου» τόνισαν
χθες οι εκπρόσωποι της διοργάνωσης του συνεδρίου, καθηγητές A. Τάσσιος, Στ.
Παπαμερινόπουλος, Στ. Παϊπέτης.

Παραδείγματα «υψηλών» τεχνολογικών γνώσεων; Οι οδηγίες που δίνει η Κίρκη στον
Οδυσσέα για το πώς θα περάσει τα στενά μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης
αποκαλύπτουν, σύμφωνα με τον καθηγητή Γιώργο Βατίστα, γνώσεις υδροδυναμικής –
προβλήματα που σήμερα επιλύονται μόνο με εξισώσεις. H Κίρκη προειδοποιεί τον
Οδυσσέα ότι θα μπει στον στρόβιλο από τη μεριά της Σκύλλας όσο πιο μακριά
μπορεί από το κέντρο, όπου και θα χάσει έξι άνδρες – από την εξώτατη στιβάδα
δηλαδή – και όταν φθάσει στο κέντρο θα βγει από τη Χάρυβδη υπό την ίδια γωνία
με την οποία μπήκε, εφαρμόζοντας την αρχή της βαρυτικής.

Γνώσεις καμπυλόγραμμης κινηματικής φαίνεται πως είχε ο σοφός Νέστορας
που δίνει στον γιο του οδηγίες για το πώς θα πάρει τη στροφή στην αρματοδρομία
και θα ξεπεράσει τους αντιπάλους του, ενώ δεν διαθέτει ισχυρά άλογα. Τον
συμβουλεύει λοιπόν να πάρει τη στροφή κοντά στον πάσσαλο, να μαστιγώσει το
εξωτερικό του άλογο, που τρέχει ταχύτερα, να συγκρατήσει το εσωτερικό και ο
ίδιος να γείρει και να χαμηλώσει για να κατέβει το κέντρο βάρους.

H έρευνα των τελευταίων χρόνων έχει προσθέσει απτές αποδείξεις για την ύπαρξη
προχωρημένης τεχνολογίας στην κατεργασία μετάλλων από την τέταρτη χιλιετία
π.X., την εκτέλεση μεγάλων αποξηραντικών έργων και φραγμάτων στην Κωπαΐδα από
το 2200 π.X., την κατασκευή πεντηκοντόρων (πλοίων με 50 κωπηλάτες) από τη
μυκηναϊκή εποχή, την κατεργασία της πορφύρας, την υφαντική, την ανταλλαγή
επιστολών…

Ο Ήφαιστος και οι μηχανές του

Σύμφωνα με τους μύθους που αναφέρονται στον Όμηρο, ο Ήφαιστος, θεός της φωτιάς
και των μετάλλων, χρησιμοποιούσε αυτόματες και αυτόνομες μηχανές για τους
φυσητήρες – ίσως ποδοκίνητους μηχανισμούς – σύμφωνα με μια ανακοίνωση του
αειμνήστου καθηγητή Ανδρέα Δημαρόγγωνα, ο οποίος «βλέπει» στις δύο ολόχρυσες
θεραπαινίδες του Ηφαίστου (που είχαν δύναμη, φωνή και νου) την περιγραφή των
πρώτων ανθρωπόμορφων ρομπότ.

Άλλοι «βλέπουν» την περιγραφή ρομπότ και στα χρυσά σκυλιά που φύλαγαν την
είσοδο του ανακτόρου του βασιλιά Αλκίνοου, ενώ στο καράβι χωρίς πηδάλιο των
Φαιάκων που οδήγησε τον Οδυσσέα στην Ιθάκη με την ταχύτητα γερακιού κι
ανασηκωμένο πάνω από τα κύματα, βλέπουν… ιπτάμενα πλοία.

Ο ίδιος εφευρέτης θεός Ήφαιστος κατασκεύαζε τραπεζάκια με ρόδες που μπορούσαν
να κινηθούν από μόνα τους, αλλά και αόρατα λεπτά και ανθεκτικά νήματα, ικανά
να ακινητοποιήσουν την άπιστη σύζυγό του Αφροδίτη και τον εραστή της Άρη, όταν
τους έπιασε στα πράσα, στο κρεβάτι.

Αδιαπέραστες ασπίδες

H ασπίδα του Αχιλλέα (εδώ στην κινηματογραφική εκδοχή του Βόλφγκανγκ Πέτερσεν με τον Μπραντ Πιτ ως Αχιλλέα στην «Τροία») περιγράφεται λεπτομερώς από τον Όμηρο και σε πειραματική ανακατασκευή της από το Πανεπιστήμιο Πατρών αποδείχθηκε ότι πράγματι ήταν αδιαπέραστη σε δυναμική κρούση. Δύο στρώσεις χαλκού, μια κασσίτερου και μία από καθαρό χρυσό, εξέτρεπαν και διαθλούσαν τη δύναμη κρούσης του δόρατος

Στις ασπίδες του Αχιλλέα και του Αίαντα που περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια ο
Όμηρος, η τεχνολογία είναι πολύ πιο μπροστά από την εποχή τους. H πρώτη ήταν
φτιαγμένη από τρία διαφορετικά στρώματα μετάλλου – χαλκό, κασσίτερο και
πεντακάθαρο χρυσό – ώστε η ασπίδα να παρουσιάζει την πιο μεγάλη αντίσταση στη
διάτρηση με δυναμική φόρτιση. Ο χρυσός διαθλά τη διάτρηση. Στη δεύτερη, την
ασπίδα του Αίαντα που αποτελείτο από επτά στρώσεις βοείου δέρματος, η δύναμη
της ασπίδας είναι κινητική. Με την κρούση, τρίβονται τα στρώματα του δέρματος,
παράγεται θερμότητα και διαθλάται η δύναμη κρούσης του δόρατος.

INFO

Συνέδριο «Επιστήμη και Τεχνολογία στα Ομηρικά Έπη», 27-30 Αυγούστου στο
Συνεδριακό Κέντρο ΣΠΑΠ στην Αρχαία Ολυμπία.