Ο παρ’ ολίγον άγιος Zιντάν

Τι περίμεναν τα πλήθη απ’ αυτόν; Να αποδείξει, υπομένοντας, τη θεϊκή του
στόφα. Να τον ραπίσει ο ρωμαίος Ματεράτσι στο δεξί του μάγουλο κι ο Ζινεντίν
να του γυρίσει και το άλλο. Να ταπεινωθεί, να σταυρωθεί και την τρίτη μέρα να
αναστηθεί κατά τας Γραφάς.

Αφού τα Μίντια τού φόρεσαν το φωτοστέφανο, τα πλήθη απαιτούσαν απ’ αυτόν να
αποδείξει ότι το αξίζει κιόλας: «αν είσαι ο πραγματικός θεός-Ζιντάν, φανέρωσέ
το στην οθόνη, στο απόλυτο κριτήριο τής πίστης μας». Αλλά εκείνος αποδείχτηκε
ένας παίχτης της αλάνας που θυμώνει κι αντιδρά, ένα «αγυιόπαιδο» και όχι
άγιος· ένας άγγελος εκπεπτωκώς και αλγε(ρ)ινός μετανάστης. Γι’ αυτό και η
απογοήτευση του τηλεοπτικού κοινού.

Ναι, ο Ζιντάν είναι ένα δείγμα – σκοπίμως λέω «δείγμα» και όχι «θύμα» – της
θεοποίησης του ποδοσφαίρου, της (απο)θέωσης των ποδοσφαιρικών μορφών·
προκειμένου να γίνει η αναγωγή του παιχνιδιού σε μπίζνα, και μάλιστα χοντρή,
από παντοίους μεταπράτες και αγύρτες, είναι απολύτως απαραίτητες οι
αγιοποιήσεις – άλλωστε παρόμοια φαινόμενα εκμετάλλευσης υπάρχουν, ως γνωστόν,
σε κάθε θρησκεία (πρόσφατη η περίπτωση του «αγίου» Βησσαρίωνα).

Ηεδραίωση λοιπόν της πίστης απαιτεί από τον κάθε θεϊκό Ζιντάν να κάνει θαύματα
και, μέχρι ενός σημείου, οι ποδοσφαιρικοί «θεοί» τα καταφέρνουνε καλά.
Εκπλήττουν τους πιστούς (εσχάτως και τους άπιστους), κάνουν κόλπα μαγικά
μπροστά σε δισεκατομμύρια οπαδούς και, επιπλέον, ενισχύουν ψευτοεθνικά
φρονήματα νίκας κατά βαρβάρων και εναντίων δωρούμενοι. Μέχρι που μπορούν,
ξεσκίζοντας τα δίχτυα της αντιπάλου, να διεγείρουν κυριολεκτικώς και να
αναστηλώσουν αποτελεσματικώς παρηκμασμένα μέλη του ανθρωπίνου σώματος –
ζωτικής, ωστόσο, λειτουργίας.

Ναι, μέχρι και αυτό το αξιοθαύμαστο μπορούν οι ποδοσφαιρικοί θεοί, κι όσο μας
βγάζουν ασπροπρόσωπους, τους αποθεώνουμε. Όταν όμως μας διαψεύδουνε την πίστη,
τους αποκαθηλώνουμε και τους λιντσάρουμε. (Το θυμικόν πλήθος κρίνει, δυστυχώς,
«προς το τελευταίον εκβάν έκαστον των πριν υπαρξάντων» – από τα χρόνια κιόλας
του Δημοσθένη και της φθίνουσας Αθηναϊκής Δημοκρατίας, πόσο μάλλον στις δικές
μας, τις μαζικές).

H αποκαθήλωση του Ζιντάν είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα μιας κοινωνίας που
αρέσκεται στην αγιοποίηση – και τη δαιμονοποίηση – προσώπων και πραγμάτων. Που
εύκολα ανεβάζει είδωλα στο βάθρο, για να τα γκρεμίσει με την ίδια ευκολία. Και
που ενίοτε τα αδικεί κατάφωρα, κρίνοντάς τα μόνον από το «τελευταίο εκβάν».

Παρ’ όλα αυτά, ο Ζιντάν είναι, θαρρώ, μία χαρισματική φυσιογνωμία. Όχι γιατί
ξέρει να κλωτσάει την μπάλα με εξαιρετική τεχνική αλλά γιατί φαίνεται να έχει
ένα μέτρο στη χαρά του και στη λύπη του, στον θρίαμβό του και στην έκπτωσή του
– δείτε τον! Παραμένει ανθρώπινος και όταν τα πλήθη παραληρούν με αυτόν σαν να
ήτανε θεός, αλλά και όταν τον καταδικάζουν. (Ακόμα και μετά την πτώση του,
ούτε κραυγές, ούτε συνεντεύξεις και εμφανίσεις τηλεοπτικές, ούτε περαιτέρω
αντεγκλήσεις. Μια δήλωση λιτή ήταν αρκετή. Και μάλιστα, μετά από μέρες).

Κι αυτό είναι ένα είδος «ανδρισμού» – ξεχασμένου και πολύτιμου: να
αντιμετωπίζεις αξιοπρεπώς την πτώση σου, την αιτιολογημένη ή την αδικαιολόγητη
(είτε άντρας είσαι, είτε γυναίκα). Ένα μάθημα ουσίας, λέω, και «ανδρισμού»
πολύ ανώτερου από τη «διάρρηξη» της αντιπάλου εστίας: την υποκατάστατη και
εντελώς συμβολική.

Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας.