Mαθηματικά στη… δίαιτα

Μετά την παράσταση «QED» (φωτογραφία), ο Γιώργος Κοτανίδης θα ερμηνεύσει ξανά έναν μαθηματικό, στην παράσταση «Δέκατη έβδομη νύχτα»

Ο Απόστολος Δοξιάδης έχει γράψει ένα θεατρικό έργο τη «Δέκατη έβδομη νύχτα»,
το οποίο ο θίασος «Σαλτιμπάγκοι» και ο Γιώργος Κοτανίδης είχαν τη φαεινή ιδέα
να παρουσιάσουν τον ερχόμενο Οκτώβριο, σε σκηνοθεσία Αντώνη Καφετζόπουλου, στο
θέατρο «Άνεσις».

Πρόκειται για το θεατρικό «Incompleteness», γραμμένο στα αγγλικά και
εμπνευσμένο από το θεώρημα της Μη-πληρότητας του Κουρτ Γκέντελ και τις
τελευταίες μέρες της ζωής του εφευρέτη του. Ο συγγραφέας που απέδειξε με το
μυθιστόρημά του «Ο θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ» πως τα
«παραμαθηματικά» (ο τρόπος προσέγγισης των μαθηματικών μέσα από τη μυθιστορία
και τη φιλοσοφία) είναι μια απολαυστική εμπειρία, επανέρχεται στη μαγεία τους
με αφορμή την προσωπικότητα και την ιδιορρυθμία του Κουρτ Γκέντελ. Γύρω από
τον «νέο Αριστοτέλη», όπως χαρακτήρισε η επιστημονική κοινότητα τον μαθηματικό
– φιλόσοφο, ο Απόστολος Δοξιάδης «χτίζει» έναν ολόκληρο κόσμο, με πρόσωπα και
γεγονότα που μπαινοβγαίνουν στην πραγματική ιστορία των τελευταίων ημερών της
ζωής του.

H εποχή είναι η δεκαετία του ’70 και ο τόπος το Πρίνστον της Αμερικής.
Ο κεντρικός ήρωας, τον οποίο το περιοδικό «Τάιμ» χαρακτήρισε ως τον μεγαλύτερο
μαθηματικό του εικοστού αιώνα, οδηγεί τον εαυτό του στην πιο παράξενη και
βασανιστική «έξοδο». Ακόμα ο θάνατός του καλύπτεται από ένα μυστήριο, καθώς
δεν έχει αποδειχτεί πως ο Κουρτ Γκέντελ πέθανε αρνούμενος τροφή, από φόβο
μήπως τον δηλητηριάσει κάποιος. Γύρω από αυτή τη θεωρία, ο Απόστολος Δοξιάδης
στήνει μια υποθετική εκδοχή των δεκαεφτά τελευταίων ημερών του. H πραγματική
διαδρομή του ήρωα διασταυρώνεται με ένα φανταστικό πρόσωπο, μια γυναίκα, την
διαιτολόγο του νοσοκομείου, η οποία προσπαθούσε επίμονα να τον πείσει να φάει.
Σε μια αντιπαράθεση, που συχνά και σχεδόν αναπάντεχα αποκτά την υφή κωμωδίας,
η διαιτολόγος προσπαθεί να διεισδύσει στον νου του Γκέντελ. Αλλά η προσπάθειά
της σιγά σιγά τη φέρνει αντιμέτωπη με την εντυπωσιακή αλήθεια που εκφράζει το
θεώρημά του, τη Μη-πληρότητα της Λογικής.

Ο Αντώνης Καφετζόπουλος (αριστερά) θα σκηνοθετήσει το θεατρικό έργο του Απόστολου Δοξιάδη

Στην πλοκή υπάρχουν κι άλλα πρόσωπα. Οι δύο κόρες της διαιτολόγου, μια
ηθοποιός που αφηγείται την παράσταση και η ανορεξική αδελφή της, αλλά και ο
μαθηματικός Χίλμπερτ, ο οποίος ως αντίπαλος του Γκέντελ δίνει μια παράσταση
υπερασπιζόμενος το αντίθετο της Μη-πληρότητας, την «Πληρότητα» της Λογικής. Τα
επεισόδια και οι διάλογοι, αν και βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, είναι
κατανοητά στο κοινό, όπως τα «παραμαθηματικά» του «Θείου Πέτρου».

H παράσταση θα συμπέσει με τον γιορτασμό μιας διπλής επετείου που οργανώνεται
από την επιστημονική κοινότητα. Αφ’ ενός της εκατονταετηρίδας από τη γέννηση
του Κουρτ Γκέντελ (1906-1978) κι αφ’ ετέρου τα 75 χρόνια από την απόδειξη του
Θεωρήματος της Μη-πληρότητας της Λογικής, το 1931. Γιατί, πέρα από τη
θεμελιώδη σημασία του για τη μαθηματική λογική, αλλά και τη φιλοσοφική του
σημασία, καθώς αναφέρεται στα ίδια τα όρια της λογικής, το θεώρημα της
Μη-πληρότητας είναι και η ανακάλυψη που οδήγησε τον Άλαν Τούριγκ στη
δημιουργία των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

INFO

«Δέκατη έβδομη νύχτα», από τον Οκτώβριο στο Θέατρο «Άνεσις»