Eπιστροφή στην κόλαση

Στο “World Trade Center” του Όλιβερ Στόουν, το πρωί της 11ης Σεπτεμβρίου του
2001 ένας αστυνομικός, ο Γουίλ Χιμένο, κάνει την περιπολία του όπως κάθε ημέρα
απομακρύνοντας τις ιερόδουλες και τους περιπλανώμενους από τον σταθμό των
λεωφορείων, όταν ξαφνικά ακούει έναν πολύ δυνατό θόρυβο να έρχεται από ψηλά.

H κάμερα κάνει ένα πανοραμικό πλάνο, αλλά δεν κατευθύνεται καθόλου προς τον
ουρανό, όπως θα περίμενε κανείς. Αντίθετα «κοιτάει» τον δρόμο, όπου
παρακολουθεί τη σκιά ενός αεροπλάνου η οποία καταλήγει στο κτίριο.

Ο Όλιβερ Στόουν δεν δείχνει καθόλου τα αεροπλάνα να πέφτουν πάνω στους
Δίδυμους Πύργους και κάνει από την αρχή ξεκάθαρο πως το ενδιαφέρον του
«εστιάζεται στη γη, στον απλό άνθρωπο μπροστά σε ένα ιστορικό γεγονός που
συμβαίνει εκείνη τη στιγμή». Έτσι σκηνοθετεί ο Στόουν – του Πλατούν, του
Νίξον, του JFK – την τραγωδία του World Trade Center. Διαλέγει να αφηγηθεί μια
αληθινή ιστορία.

Οι ήρωές του δεν είναι έτοιμοι γι’ αυτό που πρόκειται να συμβεί. Μάλιστα οι
περισσότεροι από τους αστυνομικούς της ομάδας που διοικεί ο Τζον ΜακΛάφλιν
(Νίκολας Κέιτζ) διστάζουν να προσφερθούν να τρέξουν και να βοηθήσουν
μπαίνοντας μέσα στον κτίριο. Κινούνται αργά και φοβισμένοι. Σκέφτονται τις
οικογένειες και τους δικούς τους ανθρώπους. Και ίσως αυτός να μην είναι ο
τρόπος που ο κόσμος θα περίμενε από τον Στόουν να πει την ιστορία.

Όταν πριν από πέντε χρόνια ρωτούσαν τον Στόουν τι είδους φιλμ σκόπευε
να γυρίσει, εκείνος απαντούσε πως θα γύριζε «τη μάχη της Αλγερίας. Θα είναι
(έλεγε) μια ταινία που θα είναι δομημένη σαν κυνηγητό και θα φέρνει στο φως
τους τρόπους που λειτουργεί η τρομοκρατία». Καμιά μάχη, όμως. H ταινία δεν
μιλάει για την τρομοκρατία – μιλάει για τον ηρωισμό. Ο ίδιος, άλλωστε, θα είχε
κατά νου πως μετά την εμπορική αποτυχία του «Αλέξανδρου» και άλλων ταινιών
του, το Χόλιγουντ – παρά τα δύο του Όσκαρ – δεν τον έβλεπε με το καλύτερο
μάτι. Προχώρησε λοιπόν με τρόπο εντελώς απολιτικό.

Ο ΜακΛάφλιν (Νίκολας Κέιτζ) και ο Χιμένο (Μάικλ Πένια) βρίσκονται
παγιδευμένοι μέσα στα ερείπια. Ο θεατής νιώθει την ασφυξία, καθώς ο Στόουν τον
οδηγεί σιγά σιγά στην καρδιά του Ground Zero. «Οι συνέπειες της 11ης
Σεπτεμβρίου», δηλώνει ο Στόουν στους δημοσιογράφους, «είναι τεράστιες για όλο
τον κόσμο και όχι μόνο για την Αμερική. Αυτή η ταινία αφορά όλους εκείνους που
ένιωσαν τον θάνατο κοντά, όπως στη Μαδρίτη, όπως σε κάποιον σεισμό, όπως στο
τσουνάμι. Έχει ένα οικουμενικό θέμα, που είναι το να βρεθείς ξαφνικά
παγιδευμένος και να εξαρτάσαι από άλλους για να σε σώσουν. Είχε συμβεί και σ’
εμένα – στο Μπαλί και στο Βιετνάμ βρέθηκα κοντά στον θάνατο. Το στυλ τής
κινηματογράφησης το υπαγόρευσε το ίδιο το θέμα – τη λιτότητα και τη
μετριοπάθεια με την οποία ειπώθηκε η ιστορία», λέει ο Στόουν στο «Newsweek».

Οι δεσμοί και η φρίκη

«Οι ανθρώπινες ιστορίες είναι που μετράνε. Και στο “World Trade Center” οι ανθρώπινες ιστορίες μετράνε», λέει ο Όλιβερ Στόουν για την ταινία του, που εστιάζει στους Δίδυμους Πύργους δίχως τους… πύργους (με πρωταγωνιστή, σε ρόλο αστυνομικού, τον Νίκολας Κέιτζ). «Τις ανθρώπινες ιστορίες θα κοιτούσε κανείς και στην ιστορία της βομβιστικής επίθεσης στη Μαδρίτη ή στο τσουνάμι…»

Οι παραγωγοί της ταινίας, Μάικλ Σάμπεργκ και Στέισι Σερ, είχαν ενθουσιαστεί
που ο Όλιβερ Στόουν είχε στο μυαλό του την ίδια ταινία με αυτούς κι έτσι
προχώρησαν μαζί. Το «World Trade Center» τελικά «είναι μια ταινία για τους
δεσμούς που ενώνουν τους ανθρώπους, με τη βοήθεια των οποίων μπορούν να κάνουν
βήματα μπροστά, και καταδικάζει τη φρίκη εκείνης της ημέρας». Ίσως στο μέλλον
η εποχή να επιτρέπει μια πιο προκλητική, πιο σκληρή ματιά πάνω στα γεγονότα
της 11ης Σεπτεμβρίου – προς το παρόν όμως μια τέτοια ταινία φαίνεται να αρκεί».

INFO

H ταινία του Όλιβερ Στόουν «World Trade Center» θα προβάλλεται στις ελληνικές
αίθουσες από 12 Οκτωβρίου.