Aριστοφάνης μπλουζ

Ο Γιώργος Αρμένης έπαιξε τον ίδιο ρόλο, τον Μνησίλοχο, ύστερα από περίπου 20 χρόνια, με τον ίδιο οίστρο που είχε στην τελευταία παράσταση του Κάρολου Κουν, στο Θέατρο Τέχνης

Τέταρτο διήμερο στην Επίδαυρο και η αίσθηση πως τα μικροσυμφέροντα χορεύουν,
ενώ η Πολιτεία κοιμάται, συνεχίζεται. Το «Ξενία» παραμένει κλειστό, ανοχύρωτο
φάντασμα της ικανότητας κάποιων να διαχειρίζονται την ανικανότητα κάποιων
άλλων που όφειλαν να προστατεύσουν τη λειτουργία του ως μέρος της γιορτής του
Φεστιβάλ. Οι κλειδωμένες τουαλέτες του προκαλούν για την παραβίασή τους από
τους αγανακτισμένους ταξιδιώτες. Το κινητό αναψυκτήριο δεν μπορεί να
ανταποκριθεί στη μεγάλη προσέλευση, αφήνοντας διψασμένους χιλιάδες θεατές, ενώ
έχει αποκτήσει τεράστια δύναμη μια ανακουφιστική στιγμή στους θαλάμους των
δημόσιων ουρητηρίων, που γνωρίζουν πιένες με τις πολυπρόσωπες ουρές.

Οι προσερχόμενοι στο Φεστιβάλ, ιδρωμένοι, διψασμένοι, κουρασμένοι από
το ταξίδι και την ορθοστασία, αγανακτισμένοι από την απόφασή τους για εκδρομή
μετά θεάματος, ανέβαιναν το περασμένο διήμερο (Παρασκευή και Σάββατο) στο
θέατρο λες κι ανέβαιναν τον Γολγοθά τους. Έτσι έχει διαμορφωθεί η κατάσταση
των φετινών Επιδαυρίων. Μια μιζέρια που φαίνεται να μην «παλεύεται». Γιατί
κανείς δεν ενδιαφέρεται. Από τη μια ο επιχειρηματίας που έχει την εκμετάλλευση
του «Ξενία», έχοντας πέσει έξω, προκαλεί όλη αυτή την αναστάτωση,
«εκβιάζοντας» για οικονομική επαναδιαπραγμάτευση του συμβολαίου. Από την άλλη
η Πολιτεία φυλλομετράει το ημερολόγιο περιμένοντας να τελειώσει αυτό το
καλοκαίρι όπως όπως. Όσο για την ντόπια κοινωνία, αυτή μοιάζει να μην
καταλαβαίνει τη φθορά που τρώει τα σωθικά της. Κι έτσι, από παντού
επιταχύνεται η φθορά του Φεστιβάλ Επιδαύρου. Γιατί τα Επιδαύρια δεν είναι μόνο
μια καλλιτεχνική διοργάνωση. Έχει και μια περιφερειακή ζωή, πριν και μετά την
παράσταση, με τους ταξιδιώτες, τους τουρίστες, τους μανιακούς θεατές, τους
κοσμικούς και τους καλλιτέχνες.

Αλλά παρ’ ότι η διαμορφωμένη κατάσταση οδηγούσε σε μελαγχολικές σκέψεις και
εξωτερικές αναζητήσεις ευθυνών, οι «Θεσμοφοριάζουσες» του Εθνικού, προχωρώντας
σε εσωτερικές αναδιπλώσεις, συνένωσαν τα γέλια των 19.000 θεατών (Παρασκευή
και Σάββατο) και διαμόρφωσαν μια νέα κατάσταση, ευφρόσυνη.

Όταν μια ασεμνολογία, ένα σεξουαλικό υπονοούμενο, μια γκριμάτσα, ένα τραγούδι
και «τίμιες» θεατρικές ερμηνείες μπορούν να ελαφρύνουν διαθέσεις, να
απομακρύνουν προβληματισμούς και να ψυχαγωγήσουν τόσους πολλούς και
διαφορετικούς θεατές, υποχωρούν προς στιγμήν θυμοί και οξύτητες. Έτσι ώστε να
ξεσπάσει ανακουφισμένο το κοινό σε χειροκροτήματα, όπως ξέσπασε η κορυφαία του
χορού των «Θεσμοφοριαζουσών», που λυτρωμένη απ’ όσα είπε κι αισθάνθηκε στην
παράβαση βροντοφώναξε λυτρωτικά: «Παναγιώτη, σε ξεπέρασα».

H παράσταση του Σωτήρη Χατζάκη ξεπέρασε το σύμπλεγμα της αμηχανίας έκφρασης.
Δεμένη με δυνατούς ιστούς – τη μετάφραση του K. X. Μύρη, τις ερμηνείες των
βασικών πρωταγωνιστών, τα κοστούμια του Γιάννη Μετζικώφ και τη μουσική του
Σταμάτη Κραουνάκη – άρεσε στο σύνολό της, γιατί οδήγησε την αριστοφανική
κωμωδία σε μια κεφάτη θεατρική έξοδο, αισθητικά κομψή και συγκροτημένη από
όλες τις Σχολές αναβίωσης του αρχαίου δράματος.

H παράσταση ξεκίνησε με φόρτε. Ο Γιώργος Αρμένης, μετρημένος και
δαιμόνιος στον ρόλο του Μνησίλοχου, οδήγησε τους δύο ποιητές, Ευριπίδη και
Αγάθωνα (Βασίλη Χαραλαμπόπουλο και Αλέξανδρο Μυλωνά αντίστοιχα) σε εκφραστικές
δεξιοτεχνίες. Το κωμικό στοιχείο αναδείχθηκε χωρίς να απειλεί την καθαρότητα
του επεισοδίου, του οποίου η ιστορία, ενώ βρίσκεται στο βαθύ παρελθόν, έβγαλε
στην επιφάνεια τη μυθολογία των λογοτεχνικών και αισθητικών συγκρούσεων. Ο
Αλέξανδρος Μυλωνάς, ντυμένος ως κομψή χοντροπεταλούδα, μπόρεσε να μεταφέρει
όλη τη στυλιστική δεξιοτεχνία ενός εκκεντρικού εστέτ, που παίζει πιάνο και
τραγουδάει υπέροχα μπλουζ.

Ο Χορός των «Θεσμοφοριαζουσών», φιγούρες από φιγουρίνια της δεκαετίας
του ’50, διατήρησε τη λεπτότητα και όρισε τις ισορροπίες του πρώτου μέρους.
Αλλά καθώς η πλοκή πυκνώνει με τα απρόοπτα και τις παρωδίες των έργων του
Ευριπίδη «Παλαμήδης», «Ελένη» και «Ανδρομέδα», το μέτρο απειλήθηκε από τη
συσσώρευση πλήθους σουξέ των φίφτις, που προστέθηκαν στα επίσης πολλά
τραγούδια του Κραουνάκη. Το μελαγχολικό φινάλε με την ημίγυμνη χορεύτρια πάνω
στα ξυλοπόδαρα και τον φρακοφορεμένο νάνο πολιτικάντη αφαίρεσε το χάπι εντ της
αριστοφανικής ουτοπίας.

H κόντρα της αφίσας

Στο περιθώριο της παράστασης και μια άκομψη χειρονομία του Κρατικού Θεάτρου
Βορείου Ελλάδος, το οποίο κόλλησε αφίσες της παράστασης «Ιφιγένεια εν
Ταύροις», που θα παιχτεί το ερχόμενο διήμερο στην Επίδαυρο, πάνω στις αφίσες
του Εθνικού Θεάτρου. H βιασύνη της διαφήμισης της παράστασης του ΚΘΒΕ έδινε
την αίσθηση κόντρας ανάμεσα στα δύο κρατικά θέατρα. Αυτή την τακτική ακολουθεί
χρόνια το Κρατικό Βορείου Ελλάδος, με το επιχείρημα πως οι θεατές που ήδη
κατεβαίνουν στην Επίδαυρο θα πληροφορηθούν από τη διαφήμιση του δρόμου την
επόμενη παράσταση. Όπως σε όλα τα πράγματα, το «τάιμινγκ» είναι ένα δυνατό
χαρτί. Μόνο που εδώ πρόκειται για δύο κρατικές σκηνές κι όχι για ανταγωνιστικά
προϊόντα.