Φωτογενής «τραγικός»

Είτε σαν ήρωας των γηπέδων είτε σαν πρωταγωνιστής μιας πικρής στιγμής, ο Ζιντάν τροφοδότησε τη σύγχρονη μυθολογία της τηλεοπτικής πτυχής του ποδοσφαίρου

Ήταν μια στιγμή τυφλού πάθους. H στιγμή που ο Ζιντάν, ο ποδοσφαιριστής-είδωλο
των Γάλλων και του παγκόσμιου ποδοσφαιρικού κοινού, με μια απρόσμενη κίνηση
«τυφλής» βίας μπροστά σε δισεκατομμύρια μάτια που παρακολουθούσαν τον τελικό
του Παγκοσμίου Κυπέλλου, διέλυσε μύθους ιερούς για τη δύναμη του ταλέντου να
υπερβεί τα ανθρώπινα.

Και την ίδια στιγμή οι κάμερες, το βλέμμα του παγκόσμιου κοινού, που
παρακολουθούσε τη φωτογενή αυτοκαταστροφική του έκρηξη, τον αναδείκνυαν σε
σύμβολο της ανθρώπινης τραγωδίας, του ανθρώπινου αγώνα ανάμεσα στο καλό και το
κακό, το ευγενικό και το ταπεινό, το γελοίο και το τραγικό, του ανθρώπου που
οι αρχαίοι τραγικοί ύμνησαν για την κορυφαία, απέλπιδα μάχη του με το μοιραίο.

Αυτήν τη σπουδαία πτυχή τής πικρής ανθρώπινης στιγμής τού αθλητή Ζιντάν, με
τον ίδιο απρόσμενο τρόπο που την είδαμε να υπερβαίνει τους κανόνες του γηπέδου
με τα δισεκατομμύρια των χρηματικών και ψυχικών επενδύσεων, την είδαμε να
γίνεται αφορμή να υπερβεί και ένα εγχώριο δελτίο ειδήσεων τους συνήθεις
κανόνες σχολιασμού τής επικαιρότητας για να καταφύγει στην ποιητική ερμηνεία
του ανθρώπινου πάθους του Ζιντάν με τη βοήθεια στίχων από τις «Βάκχες», σε
μετάφραση Χειμωνά.

Ήταν το δελτίο του Alpha που έκανε πρώτο του θέμα το ποδοσφαιρικό και
ανθρώπινο γεγονός και ενώ στα τηλεπαράθυρα Δομάζος, Μητρόπουλος, Λάλας
αναζητούσαν ερμηνείες για την αυτοκαταστροφική έκρηξη του Ζιντάν στην ψυχική
του φόρτιση, έφθασε στα χέρια του Νίκου Χατζηνικολάου το φαξ τηλεθεατή, όπως
είπε, ο οποίος, αντί άλλου σχολιασμού και απόπειρας ερμηνείας, παρέθετε ένα
απόσπασμα από τις «Βάκχες», το οποίο αναφέρεται στην ανθρώπινη μοίρα, στην
ανεξέλεγκτη ανατροπή που μπορεί να έχει κάθε ανθρώπινος αγώνας: αυτά που είναι
να γίνουν δεν γίνονται και αυτά που είναι να μη γίνουν γίνονται.

Έστω για χάρη του ποδοσφαίρου – του οποίου άλλωστε την πτυχή του λαϊκού
θεάματος που συμπυκνώνει πανάρχαιους ανθρώπινους μύθους και στο οποίο
επενδύονται ανθρώπινα πάθη, ανάγκες, ένστικτα και ορμές ουδείς απαξιώνει – ένα
δελτίο ειδήσεων είχε την ποιητική του υπέρβαση.

Έστω για χάρη του ποδοσφαίρου και με αφορμή την εμπνευσμένη παρέμβαση
ενός τηλεθεατή, ο Νίκος Χατζηνικολάου με τις χαλύβδινες πεποιθήσεις περί
«εμπορικού» τηλεοπτικού θεάματος, τις οποίες ακολουθεί απαρέγκλιτα, έκανε μια
στιγμιαία «εκτροπή», για να επενδύσει την επιλογή του να επιμείνει στην
εμπορικότητα της δραματικής στιγμής με τη συμπυκνωμένη σοφία των λόγων του
Ευριπίδη – δράττοντας ευφυώς την ευκαιρία που του προσφέρθηκε από τον
τηλεθεατή.

Άλλωστε το ποδόσφαιρο των εταιρειών, των χορηγών, των δισεκατομμυρίων ευρώ και
των μιντιακών σταρ παραμένει το πεδίο των μύθων χάρη στην ανθρώπινη ουσία του,
αυτή να πάλλεται ευάλωτη στα ταπεινά πάθη και συνεπαρμένη από τα ιδανικά,
προσδίδοντας στο θέαμα τη δύναμη της έκπληξης που κρύβουν τα ανθρώπινα
συναισθήματα.

Τραγωδίες μακριά από τις κάμερες

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, που είδηση στη χώρα μας γίνεται το ανθρώπινο ξέσπασμα
ενός ποδοσφαιρικού ειδώλου, ο οποίος με τον συμβολικό ρόλο τού ταλέντου και
της αγωνιστικότητας αποκτά διαστάσεις μυθικές και ενδύεται την πανανθρώπινη
τραγικότητα ήρωα αρχαίου δράματος χάρη στις τηλεοπτικές κάμερες, την ίδια
στιγμή που παραμένει σε κορυφαία θέση δελτίων ειδήσεων το
αστυνομικο-ψυχολογικό θρίλερ της αναζήτησης του Άλεξ υπό την εκτυφλωτική
καθοδήγηση του μητρικού δράματος, εκατοντάδες ανθρώπινες τραγωδίες συμβαίνουν
μακριά από τις κάμερες των ειδήσεων, όπως αυτή που ζει για ακόμη μία φορά ο
λαός της Παλαιστίνης. Το δελτίο της NET βρήκε χώρο για να αναφερθεί με το
τυπικό ενημερωτικό τελετουργικό του.

Για τα υπόλοιπα παραμένει αγεφύρωτη η απόσταση μεταξύ του προσωπικού δράματος,
αυτού που έχει ονοματεπώνυμο, άρα προσφέρει την ψυχαγωγία των ιδιωτικών
συγκινήσεων, και μιας συνεχιζόμενης πολεμικής τραγωδίας με μαζικούς,
«ανώνυμους» θανάτους παιδιών, που εγείρει τη μνήμη της έννοιας του πολίτη –
συστατικό στοιχείο της δημιουργίας τής τραγικής ποίησης αυτή, με την ελευθερία
της σκέψης και της έκφρασης που εμπεριέχει.

Αλλά για την τηλεόραση των εύπεπτων θεαμάτων και των αυτόματων συγκινήσεων το
πρώτο διαθέτει την ποιότητα της υψηλής τηλεοπτικής γαστριμαργίας, ενώ το
δεύτερο θέμα παραμένει δύσπεπτο, καθώς ξεπερνά τα ερμηνευτικά όπλα ψυχαγωγικών
λαϊκών ασπρόμαυρων θεαμάτων και απαιτεί συγκροτημένη, ενεργό πολιτική σκέψη.