|
|
Δάνεια με… δόλωμα αλλά και… αγκίστρι δίνουν οι τράπεζες στους πελάτες
τους. Πρόκειται για τις νέες κατηγορίες στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων
που διαφημίζουν και χορηγούν στους πελάτες τους και περιλαμβάνουν προσφορές με
δωρεάν μετρητά, σταθερή μηνιαία δόση, μεγάλη διάρκεια και σειρά άλλων παροχών.
Στην πραγματικότητα με τα δάνεια αυτά οι τράπεζες «κλειδώνουν» τους πελάτες,
είτε για μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής είτε με υψηλό επιτόκιο. Καθώς οι νέες
αυξήσεις των επιτοκίων που έρχονται τους επόμενους μήνες φοβίζουν τους
δανειολήπτες, οι τράπεζες διαφημίζουν νέα δάνεια με… προστασία, αναγκάζοντάς
τους όμως να παραμείνουν σε αυτές για δεκαετίες και, βέβαια, με το αζημίωτο.
Οι νέες κατηγορίες δανείων που προωθούν οι τράπεζες συνδυάζονται με μια
πρωτόγνωρη για τα ελληνικά δεδομένα «επίθεση» σε ρευστό αλλά και παροχές που
κάνουν προς τους πελάτες τους, είτε μέσω αύξησης του ορίου στις πιστωτικές
κάρτες είτε μέσω της δυνατότητας υπεραναλήψεων από λογαριασμούς καταθέσεων
ταμιευτηρίου.
Οι κινήσεις αυτές συσχετίζονται με τις προβλέψεις των ίδιων των τραπεζιτών για
μείωση των περιθωρίων κέρδους τους τα αμέσως επόμενα χρόνια, που σε ορισμένες
περιπτώσεις θα οδηγήσει σε μείωση των επιτοκίων. Έτσι οι τράπεζες βιάζονται να
«κλειδώσουν» πελάτες για όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνια και με τα σημερινά
υψηλά επιτόκια.
1. Δώρο με παγίδες
Η νέα μόδα στα στεγαστικά δάνεια είναι η προσφορά δωρεάν χρημάτων ανάλογα με
το ποσό του δανείου. Με αυτό τον τρόπο όμως οι τράπεζες «φυλακίζουν» τους
πελάτες, γιατί σε περίπτωση πρόωρης αποπληρωμής τους ζητούν πίσω μέρος από τα
χρήματα αυτά. Για παράδειγμα, αν ένας πελάτης πάρει δάνειο 200.000 ευρώ για 20
χρόνια, θα λάβει δωρεάν επιπλέον 8.000 ευρώ. Στην περίπτωση όμως που θελήσει
να αποπληρώσει το δάνειο στη 10ετία, πρέπει να δώσει πίσω στην τράπεζα τα μισά
χρήματα, δηλαδή 4.000 ευρώ. Με τον τρόπο αυτό, ουσιαστικά του απαγορεύουν όχι
μόνο την πρόωρη αποπληρωμή αλλά και τη μεταφορά του δανείου σε άλλη τράπεζα,
καθώς το κόστος θα είναι ιδιαίτερα υψηλό.
2. Οροφή με καπέλο
Τα δάνεια με οροφή στο επιτόκιο λανσάρονται ως «αντίδοτο» στην αύξηση των
δόσεων, καθώς το επιτόκιο δεν μπορεί να αυξηθεί άνω του 2% από το αρχικό. Στην
πραγματικότητα το περιθώριο κέρδους των τραπεζών είναι πολύ υψηλότερο σε σχέση
με τα «απλά» κυμαινόμενα. Δηλαδή, ενώ σήμερα ένα μέσο δάνειο με κυμαινόμενο
επιτόκιο επιβαρύνεται με 4,25% τον χρόνο (επιτόκιο EKT 2,75% πλέον περιθωρίου
1,5%), το επιτόκιο των δανείων με οροφή είναι εξ αρχής 5%, καθώς το περιθώριο
κέρδους των τραπεζών είναι 2,25%. Επιπλέον, οι τράπεζες χρεώνουν τους
δανειολήπτες με ποινή πρόωρης αποπληρωμής 2,5% επί του κεφαλαίου.
3. Μεγάλη διάρκεια, μεγάλοι τόκοι
Μετά την αύξηση των επιτοκίων, ειδικά στα στεγαστικά δάνεια οι τράπεζες
στρέφουν τους πελάτες τους σε προϊόντα μεγαλύτερης διάρκεια που φτάνει ακόμη
και τα 40 χρόνια. Όσο όμως μεγαλώνει ο χρόνος της αποπληρωμής τόσο αυξάνουν
και οι τόκοι που πληρώνει ο πελάτης στην τράπεζα. Για παράδειγμα, με επιτόκιο
4,5% για δάνειο 200.000 ευρώ που αποπληρώνεται σε 40 χρόνια, ο πελάτης θα
επιστρέψει συνολικά στην τράπεζα άνω των 430.000 ευρώ. Δηλαδή, αν με το αρχικό
ποσό αγοράσει ένα ακίνητο 80 τ.μ., η ονομαστική τιμή είναι 2.500 ευρώ ανά τ.μ.
Μετά τους τόκους όμως και έχοντας πληρώσει στην τράπεζα 430.000 ευρώ συνολικά,
το τελικό κόστος ανά τετραγωνικό θα γίνει 5.375 ευρώ!
4. Σταθερή δόση, όχι και διάρκεια
Τα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο και σταθερή δόση έχουν μεταβλητή διάρκεια.
Αυτό σημαίνει ότι ο δανειολήπτης γνωρίζει πόσα χρήματα θα πληρώνει κάθε μήνα,
όχι όμως και για πόσους μήνες. Υπάρχει δηλαδή περίπτωση, αν τα επιτόκια
αυξηθούν, ενώ η αρχική διάρκεια του δανείου είναι για παράδειγμα 20 χρόνια, να
πληρώνει την τράπεζα ακόμα και για… 25! Και όσο αυξάνεται η διάρκεια τόσο
πολλαπλασιάζονται οι επιβαρύνσεις από τους τόκους.
5. Χαμηλή δόση, υψηλοί τόκοι
Τα δάνεια στα οποία ο πελάτης πληρώνει μόνο τους τόκους διευκολύνουν τον
δανειολήπτη καθώς η μηνιαία δόση του είναι χαμηλότερη, ενώ όλο το κεφάλαιο
πληρώνεται στη λήξη της διάρκειας. Στην πραγματικότητα πληρώνει πιο ακριβά τις
όποιες αυξήσεις των επιτοκίων, καθώς δεν έχει αποπληρώσει κάποιο μέρος του
κεφαλαίου του. Δηλαδή, στα «παραδοσιακά» δάνεια, μέρος του κεφαλαίου
αποπληρώνεται κάθε μήνα, κάτι που σημαίνει ότι αν τα επιτόκια αυξηθούν η
επιβάρυνση αφορά το χρέος που έχει απομείνει και μειώνεται μήνα με τον μήνα.
Στα δάνεια αποπληρωμής μόνο τόκων όμως, το χρέος δεν μειώνεται και έτσι, κάθε
φορά που τα επιτόκια ανεβαίνουν η αύξηση της δόσης υπολογίζεται επί ολόκληρου
του αρχικού κεφαλαίου.
6. Υπερανάληψη για… όλους
Τα προγράμματα υπερανάληψης των τραπεζών για τους καταθέτες ταμιευτηρίου έχουν
στόχο να αντικαταστήσουν τη χρήση των πιστωτικών καρτών για άντληση ρευστού,
καθώς επιβαρύνουν τον δανειολήπτη με επιτόκιο περίπου 9% έναντι 15% των
πιστωτικών καρτών. Στην πραγματικότητα ανοίγουν την πόρτα του δανεισμού σε
όλους ανεξαιρέτως τους καταθέτες, ανεξαρτήτως αν αυτοί χρωστούν χρήματα σε
άλλες τράπεζες και απέχουν μια ανάσα από την υπερχρέωση. Παράλληλα δεν
αναγκάζουν τον πελάτη να πληρώνει κάθε μήνα, αντίθετα τον χρεώνουν με τόκους
μέχρις ότου καταθέσει στον λογαριασμό χρήματα που καλύπτουν το ποσό της
υπερανάληψης. Αυτό σημαίνει ότι το χρέος αυξάνεται, χωρίς ο πελάτης να το
γνωρίζει.
7. Μικρή δόση, μεγάλοι τόκοι
Το τελευταίο διάστημα, οι περισσότερες τράπεζες έχουν μειώσει την ελάχιστη
καταβολή στις πιστωτικές κάρτες ακόμα και στο 2% του συνολικού χρέους. Αυτό
σημαίνει ότι ο πελάτης πληρώνει λιγότερα χρήματα κάθε μήνα, στην
πραγματικότητα όμως δεν ξεπληρώνει ποτέ την οφειλή του στην τράπεζα. Για
παράδειγμα, δανειολήπτης με χρέη 3.000 ευρώ σε πιστωτικές κάρτες, ο οποίος
επιλέγει να καταβάλλει μόνο την ελάχιστη δόση, που επιβαρύνεται με πραγματικό
ετήσιο επιτόκιο 17% θα αποπληρώσει τις οφειλές του ύστερα από… 24 χρόνια,
έχοντας καταβάλει άνω των 5.500 ευρώ σε τόκους.
8. Ανοιχτά δάνεια με συνδρομή
Τα ανοιχτά καταναλωτικά και επιχειρηματικά δάνεια δίνουν τη δυνατότητα στον
πελάτη να «σηκώσει» όσα χρήματα θέλει και να επιβαρυνθεί με τόκους μόνο γι’
αυτά. Εκτός όμως από το ετήσιο επιτόκιο, που σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνά και
το 12%, οι τράπεζες «φορτώνουν» τον πελάτη με ετήσια συνδρομή που συχνά
ανέρχεται σε 100 ή και επιπλέον ευρώ. Ουσιαστικά δηλαδή αυξάνουν το επιτόκιο,
το οποίο ανάλογα με το ποσό των οφειλών μπορεί να ξεπεράσει το 15%, κάνοντας
τα ανοιχτά τα πιο «ακριβά» δάνεια στην αγορά.
9. Ασφάλειες – φωτιά
Κυρίως στα στεγαστικά, αλλά πλέον και στα καταναλωτικά δάνεια οι τράπεζες
«αναγκάζουν» τους δανειολήπτες να ασφαλιστούν οι ίδιοι για περίπτωση
ατυχήματος, αλλά να ασφαλίσουν και την περιουσία τους. Εν τούτοις, αποφασίζουν
οι ίδιες αυθαίρετα τους όρους της ασφάλισης, ουσιαστικά ανεβάζοντας τη δόση
του δανείου κατά αρκετές δεκάδες ευρώ κάθε μήνα, με σειρά παροχών που
καλύπτουν ακόμα και τις πιο… απίθανες περιπτώσεις.
10. Και κάρτες από το… παράθυρο
Πιστωτικές κάρτες με το «έτσι θέλω» δίνουν ορισμένες τράπεζες στους καταθέτες
πελάτες τους. Ενώ δηλαδή ο πελάτης έχει ανοίξει λογαριασμό και έχει πάρει μια
απλή κάρτα αναλήψεων, ύστερα από μερικούς μήνες λαμβάνει μια νέα κάρτα, η
οποία ταυτόχρονα είναι και πιστωτική. Αν όμως τη χρησιμοποιήσει για αγορές
ακόμα και μόνο μία φορά, όχι μόνο θα επιβαρυνθεί με τα υψηλά επιτόκια
δανεισμού (άνω του 15%), αλλά και θα αρχίσει να χρεώνεται με ετήσια συνδρομή
30 και πλέον ευρώ. Παράλληλα, οι τράπεζες αυξάνουν τα όρια στις πιστωτικές
κάρτες, βάζοντας τους πελάτες τους στον «πειρασμό» του υπερδανεισμού, με τα
υψηλά επιτόκια του 15% και άνω.
