Πολεμικές τέχνες και ρωσικό εξάμετρο

Μέσα από μια αλληλουχία φορμαλιστικών κινήσεων, οι ηθοποιοί του Ανατόλι Βασίλιεφ χρησιμοποιούν τις κινεζικές πολεμικές τέχνες για να αποδώσουν τους Αχαιούς της Ομηρικής Ιλιάδας

Ενθουσιώδεις οι μουσκεμένοι και παγωμένοι θεατές στο υπαίθριο θέατρο του
Κέντρου Δελφών χειροκροτούσαν παρατεταμένα μέσα στη νύχτα τον πολυπληθή θίασο
του Ανατόλι Βασίλιεφ. Μόλις είχε τελειώσει η τρίωρη παράσταση «Ομήρου Ιλιάς,
Ραψωδία Ψ΄», ένα από τα σημαντικότερα έργα του Ρώσου αλχημιστή της θεατρικής
μαγείας.

Παρ’ ότι η κακοκαιρία απειλούσε σοβαρά με ματαίωση τη μία και μοναδική
παράσταση της Δευτέρας και ενώ πολλοί ακύρωναν το ταξίδι στους Δελφούς για να
δουν την «Ιλιάδα», η μεταφορά της σε εσωτερικό χώρο ήταν αδύνατη. Ο Ανατόλι
Βασίλιεφ ήταν αποφασισμένος. H παράσταση θα παιζόταν ακόμα και με μπόρα, σε
περίπτωση που έστω και ένας ήθελε να τη δει. H τρίωρη παράσταση άρχισε κάτω
από έναν αναποφάσιστο ουρανό. Έκανε κρύο και ψιχάλιζε όταν τεχνικοί με ειδικές
φόρμες άρχισαν να καθαρίζουν τη γυαλιστερή επιφάνεια της σκηνής. Στην άκρη
της, απέναντι από το κοινό, οι δύο ημικύκλιοι ξύλινοι πάγκοι, σαν ανοιχτό
τόξο, ήταν όλο το σκηνικό. Το ελάχιστο, το απλό, το φυσικό είναι τα ορατά
συστατικά της δουλειάς: 43 ηθοποιοί χειρίζονται αρχαία όργανα, κρουστά,
μακριές μεταλλικές ράβδους, λόγχες, τσεκούρια, κούκλες, λουλούδια και πανιά,
τα οποία παρουσιάζονται ξαφνικά για να λειτουργήσουν ακαριαία.

H παρακολούθηση της παράστασης στα ρωσικά, υποτιτλισμένη άσχημα λόγω της
προστατευτικής μεμβράνης από τη βροχή, έμοιαζε σαν ρουτίνα κάθε φιλότιμου
θεατρόφιλου. Το κείμενο που επιλέχθηκε από τον Βασίλιεφ διηγείται την ιστορία
της ταφής του Πατρόκλου και των αγώνων που διοργανώθηκαν γύρω από την ταφική
πυρά. Αγώνες οργανωμένους πάνω στους κώδικες των κινεζικών πολεμικών τεχνών,
με μια αλληλουχία φορμαλιστικών κινήσεων. Σχεδόν επί μία ώρα παρακολουθούσαμε
την ακινησία των σωμάτων, τη συγκέντρωση της σκέψης και της ενέργειας πριν από
τη χειρονομία, τους ήχους, που σιγά σιγά έγιναν μελωδία. Εξαίσια πολυφωνικά
κομμάτια στον ίδιο χορικό τονισμό αντανακλούσαν τη ρωσική εκδοχή του
εξάμετρου.

Ενώ η βροχή συνεχιζόταν κι αν δεν συνέβαινε κάτι συνταρακτικό, είχαμε
καθηλωθεί. Παγωμένοι, μαγεμένοι παρακολουθούσαμε να μπαίνουν στην παράσταση
θεαματικά στοιχεία, κορυφώνοντας μια επιφανειακά ήρεμη τελετουργία κάτω από
την οποία αρχίσαμε να «ανακαλύπτουμε» ζωική δύναμη, ψυχική ενέργεια,
πνευματικότητα. Δεν ήταν δυναμικές δεξιοτεχνίες ούτε εύστοχοι συμβολισμοί.
Ήταν ένα έπος που «γραφόταν» μπρος στα μάτια μας θεατρικά, χειροποίητα, με
σφαγές, ποτάμια, κοράκια, πτώματα, φωτιές, με μάχες και μια παράξενη αίσθηση
ηθικής, που διαπερνά την ψυχή και απευθύνεται στο πνεύμα.