Σεξουαλική «συνωμοσία»

Παράσταση με έντονο ερωτισμό είναι οι «Θεσμοφοριάζουσες» (του Εθνικού Θεάτρου), που υμνούν την ομορφιά – όπως φαίνεται στη φωτογραφία – και δανείζονται στοιχεία και λύσεις από την αισθητική της δεκαετίας του ’50. Την υπηρετούν ηθοποιοί όπως οι Γιώργος Αρμένης, Βασίλης Χαραλαμπόπουλος, Αλέξανδρος Μυλωνάς, Θέμις Πάνου, Περικλής Καρακωνσταντόγλου κ.ά.

H ζημιά που μπορεί να πάθει ένας ποιητής από τη διακωμώδησή του είναι αστεία
μπροστά στη ζημιά που μπορεί να πάθει ο σατιρικός συγγραφέας αν η σάτιρά του
μείνει ανεπίδοτη. Ευτυχώς για τις «Θεσμοφοριάζουσες», ούτε ο Αριστοφάνης, ούτε
ο Ευριπίδης – που ξετινάχτηκε καλλιτεχνικά – έπαθαν τίποτα. Τουναντίον. Παρά
το ότι οι εποχές άλλαξαν, οι «Θεσμοφοριάζουσες» (411 π.X.) είναι μια ιδιότυπη
σάτιρα που αντέχει. Όταν μάλιστα τύχει και καλής παράστασης, το έργο, που πήρε
τον τίτλο του από τα Θεσμοφόρια – μια καθαρά γυναικεία γιορτή – κάνει «γκελ»
στο σύγχρονο κοινό.

Αυτή την αμεσότητα της σπαρταριστής κωμωδίας, προσεγμένη σε όλες τις σκηνικές
της εκφράσεις, υπόσχεται να προσφέρει η νέα παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου, σε
σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη.

Παιγμένη στη μετάφραση του K. X. Μύρη με μουσική του Σταμάτη Κραουνάκη
και υποστηριγμένη από κωμικούς ηθοποιούς πρώτης γραμμής, αναβιώνει τη
«συνωμοσία» του Ευριπίδη, στη δεκαετία του ’50.

«Δεν έχω δει ακόμα την παράσταση, γιατί για λόγους αρχής δεν παρεμβαίνω στις
δοκιμές. Αφήνω τους υπευθύνους να βρουν λύσεις. Ευτυχώς ήταν από τις
μεταφράσεις μου που δεν έχει αποκλειστικές λύσεις» είπε ο K. X. Μύρης, ο
οποίος εντόπισε το κρίσιμο στοιχείο της αριστοφανικής μετάφρασης, τη
βωμολοχία. «Υπάρχουν τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις: η “σεμνή”, όπως του
Γεράσιμου Σταύρου, ο οποίος έκανε την κυριολεξία υπαινιγμό, οι “τολμηρές” που
κάνουν τον υπαινιγμό κυριολεξία, και μια “μέση” που μεταφράζει τον υπαινιγμό
με υπαινιγμό και την κυριολεξία με κυριολεξία. Αυτό κάνω εγώ βρίσκοντας την
αντιστοιχία στα υπονοούμενα, κλείνοντας το μάτι στο σύγχρονο κοινό».

Για «στιβαρό κείμενο του K. X. Μύρη» έκανε λόγο ο σκηνοθέτης, ο οποίος
αφιέρωσε την παράσταση στον Φραγκίσκο Μανέλλη – μετά την προσωπική του
συμφιλίωση, όπως είπε, με τον ελληνικό εμπορικό κινηματογράφο.

«Είναι πολλά τα ανεβάσματα των “Θεσμοφοριαζουσών”, αλλά θυμάμαι αυτή του
Θεάτρου Τέχνης το ’80 με τον Γιώργο Αρμένη. Τώρα παίζει τον ίδιο ρόλο, γεγονός
που δημιουργεί αυξημένες ευθύνες. Στηρίχτηκα επάνω του, γιατί κουβαλάει μια
πολύ μεγάλη Σχολή. Είναι ένα σιντριβάνι», είπε ο Χατζάκης και εξήγησε γιατί
τοποθέτησε τη δράση στο 1950. «H ένταση της εποχής που γράφτηκε μας οδήγησε
στις αντιστοιχίες με τη δύσκολη δεκαετία του ’50, που είχε όμως μια προσδοκία,
μια φλόγα ζωής. Το κωμικό στην παράστασή μας αναδύεται ως άνθος των βασάνων».

Για ερωτική κωμωδία έκανε λόγο ο Σταμάτης Κραουνάκης, ο οποίος
μελοποίησε τα χορικά και ευχαρίστησε τον θίασο με τον οποίο δούλεψε στις
πρόβες, πάνω σε σχεδιάσματα που έφερνε, αλλά και τον Αλέξη Μυλωνά για τη
μουσική του τραγουδιού που λέει. «H προσπάθεια ήταν να ενορχηστρώσουμε όλα τα
υπόλοιπα που δεν ήταν μελωδία – τη μελωδία την έχω -, τις τσιρίδες, τους
στεναγμούς, τους αλαλαγμούς».

Ο Γιώργος Αρμένης ήταν συγκινητικά ειλικρινής: «Πάνω που είχα απελπιστεί ότι
δεν θα ξαναπαίξω στην Επίδαυρο, χτύπησε το τηλέφωνο από το Εθνικό. Υπέροχοι
συνάδελφοι, σπουδαίος προορισμός, ωραία περιπέτεια».

INFO

«Θεσμοφοριάζουσες» σε περιοδεία σε 18 αρχαία θέατρα και στάδια. Αρχή από το
Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων, 1η Ιουλίου. Στην Επίδαυρο, 21 και 22 Ιουλίου.