«Eίναι κατσαρίδα, πατήστε τον…»

Σκηνή από τη «Μεταμόρφωση» του Κάφκα, όπως την παρουσίασε η ομάδα «La Fura dels Baus»

Όσοι είχαν παρακολουθήσει την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων της Βαρκελώνης,
ξεχώρισαν ένα κομμάτι αριστοτεχνικά θεαματικό, που έφτιαξε η ομάδα «La Fura
dels Baus». Ήταν η πρώτη φορά που το ευρύ κοινό μάθαινε για τον δυναμικό
καταλανικό θίασο, που ιδρύθηκε πριν από 27 χρόνια ως θέατρο του δρόμου.

Το Φεστιβάλ Αθηνών μάς έδωσε την ευκαιρία να δούμε μία από τις τελευταίες του
δουλειές, τη «Μεταμόρφωση». Όσοι ανηφόρισαν στον Λυκαβηττό, προετοιμασμένοι να
δουν παράσταση του σκοτεινού, αλληγορικού έργου του Κάφκα, βρέθηκαν προ
εκπλήξεως. Ευχάριστης και ενδιαφέρουσας. Γιατί ενώ δεν κρατήθηκε ούτε μια
σελίδα σχεδόν από το πρωτότυπο κείμενο, το «σενάριό» του ήταν μέσα στο πνεύμα
του έργου πολλαπλασιάζοντας την πολυπρισματικότητα των θεμάτων του. Και
ταυτόχρονα παρακολούθησαν ένα θέαμα εντυπωσιακό, το οποίο ενώ πατούσε πάνω
στους κανόνες και τους κώδικες του θεάτρου, χρησιμοποιούσε ευφυώς τη δύναμη
του κινηματογράφου, μέσα από γκρο πλαν, που προβάλλονται στην οθόνη, ενταγμένη
στο σκηνικό, που πρωταγωνιστεί στην παράσταση.

Στη γιγάντια οθόνη προβάλλονται σκηνές της συμβατικής καθημερινότητας που
συμπληρώνουν ή φωτίζουν τη δράση. Στον γυάλινο κύβο – δωμάτιο – κλουβί μένει ο
καφκικός ήρωας, ενώ μικρές κάμερες, τοποθετημένες μέσα κι έξω από τον κύβο
προβάλλουν λεπτομέρειες των αντιδράσεων των ηρώων, δίνοντας την αίσθηση μιας
καταπιεστικής επιτήρησης.

Στη «Μεταμόρφωση» ο ήρωας ξυπνώντας ένα πρωί, ύστερα από ανήσυχα όνειρα, έχει
μεταμορφωθεί σε σκαθάρι. Καταφεύγει σε μια άλλη υπόσταση, προσπαθώντας να
απελευθερωθεί από το οικογενειακό και επαγγελματικό περιβάλλον, αλλά ούτε αυτή
του δίνει γαλήνη.

Στην καταλάνικη μεταφορά του, ο ήρωας μιας τετραμελούς οικογένειας
απομονώνεται στο γυάλινο κλουβί του, χάνοντας σταδιακά κάθε επαφή με τους γύρω
τους. Καταθλιπτικός, πανικόβλητος, άδειος. H δράση πολλαπλασιάζεται μέσα από
ασήμαντες λεπτομέρειες και αντιδράσεις των δικών του, που με βιτριολικό
χιούμορ ανασυνθέτουν την ορατή πραγματικότητα, βγάζοντας ταυτόχρονα στην
επιφάνεια το αόρατο.

Στο τέλος η καταταλαιπωρημένη οικογένεια του Γκρέγκορ κάνει την «έξοδό» της.
Βγαίνοντας χαρούμενοι, από το σκοτάδι στο φως, πατάνε μια κατσαρίδα…