Tο παιδικό βιβλίο… βρυχάται
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
H εικονογράφηση από τον Βούλγαρο Σβετλίν (ζει στην Ελλάδα) στη διασκευή του |
«Πλέον είμαστε συγκρατημένοι και βγάζουμε μόνο ό,τι δεν μπορούμε να μη
βγάλουμε», λέει στα «NEA» η Έλενα Πατάκη, υπεύθυνη παιδικού βιβλίου στις
ομώνυμες εκδόσεις. Τι σημαίνει όμως αυτό; Το 2005 οι Εκδόσεις Πατάκη τύπωσαν
153 παιδικά βιβλία και για το 2006 υπολογίζουν μέχρι και 200 τίτλους.
H παραγωγή του παιδικού βιβλίου έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια.
Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 έχει τριπλασιαστεί (σύμφωνα με στοιχεία
του περιοδικού «Ιχνευτής»). Άλλωστε σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Κέντρου
Βιβλίου, από το 2003 στο 2004 (όπου υπάρχουν πλήρη στοιχεία) υπήρξε αύξηση
παραγωγής κατά 18,7% ή κατά 259 τίτλους, η οποία ανέβασε τους εκδοθέντες
τίτλους στους 1.641, ποσοστό 20,8% επί του συνόλου της εκδοτικής παραγωγής!
Χαρακτηριστικό της νέας κατάστασης είναι ότι οι Εκδόσεις Modern Times
στα δέκα χρόνια της ύπαρξής τους έχουν εκδώσει 2.300 τίτλους παιδικών και
νεανικών βιβλίων (80% των συνολικών τους εκδόσεων). Και οι Εκδόσεις Σαββάλα
έκαναν πλήρη στροφή στο παιδικό βιβλίο περνώντας από τους 37 τίτλους το 2003
στους 185 το 2004 και στους 300 το 2005 και το 2006! Οι Εκδόσεις Πατάκη, που
συμπληρώνουν την τριάδα των οίκων με τους περισσότερους παιδικούς τίτλους
(ακολουθούν οι Εκδόσεις Μίνωας και Παπαδόπουλος), αφιερώνουν σε αυτό τον τομέα
βιβλίου το 45% της παραγωγής τους. Οι Εκδόσεις Ψυχογιός απευθύνουν στα παιδιά
το 60% των βιβλίων τους, ενώ και οίκοι όπως ο Κέδρος ή τα Ελληνικά Γράμματα,
με 70-100 τίτλους τον χρόνο, καλύπτουν το 30% της συνολικής παραγωγής τους με
βιβλία για παιδιά και νέους. Χαρακτηριστική είναι και η κατηγορία των
περισσότερων νέων βιβλίων. Τον χώρο δεν τον αγνοεί ούτε ο Εκδοτικός Οργανισμός
Λιβάνη, που διακρίνεται σε άλλες κατηγορίες εκδόσεων, φτάνοντας πια να βγάζει
πλέον των 50 παιδικών βιβλίων τον χρόνο. Στόχος, πάντως, αυτού του εκδοτικού
πυρετού δεν είναι όλα τα παιδιά, αλλά κυρίως τα παιδιά προσχολικής και γενικώς
μικρής ηλικίας. Αύξηση παρουσιάζεται σε όλες τις κατηγορίες βιβλίου και
ηλικιών, αλλά τα βιβλία προσχολικής ηλικίας καλύπτουν ποσοστό άνω του 60% της
παραγωγής!
Τα πράγματα, ασφαλώς, έχουν και την άλλη τους όψη. «Δεν πιστεύω ότι
πωλούνται περισσότερα βιβλία από όσα πριν από 5 χρόνια», λέει ο Γιάννης
Κωνστανταρόπουλος των Εκδόσεων Μίνωας. «Έχει αυξηθεί υπερβολικά η προσφορά
έναντι της ζήτησης και έτσι χιλιάδες βιβλία βρίσκονται απούλητα στις αποθήκες
των εκδοτών. Ο ανταγωνισμός, πάντως, έχει φέρει πάρα πολλά και καλά βιβλία».
Για του λόγου το αληθές να πούμε ότι τα τελευταία χρόνια προστέθηκαν νέοι
οίκοι με αποκλειστικό αντικείμενο το παιδικό βιβλίο: πρώτα πρώτα οι Ερευνητές
και τελευταία το Πορτοκάλι και η Άμμος, οίκος που είχε παγώσει τη
δραστηριότητά του και τώρα εκδίδει ξανά.
H Έλενα Πατάκη θεωρεί σοβαρό πρόβλημα το γεγονός ότι, «γονείς, σχολεία,
βιβλιοπώλες αργούν να ενημερωθούν για τις νέες εκδόσεις», ενώ «λείπει και η
συστηματική κριτική την οποία να μπορεί να εισπράξει ο συγγραφέας». Μιλάει για
πάρα πολλά χειρόγραφα που φτάνουν στους εκδότες, επισημαίνει πάντως και ότι το
παιδικό βιβλίο δεν παλιώνει τόσο εύκολα όσο η λογοτεχνία. Σε αυτό συμφωνεί και
η Αναστασία Παπαδημητρίου (των Εκδόσεων Άγκυρα, που βγάζουν περίπου 60 παιδικά
βιβλία τον χρόνο), η οποία λέει ότι το είδος αυτό «είχε και θα έχει πιο εύκολη
διαδρομή στην αγορά». Και επισημαίνει ότι συχνά τον πρώτο ρόλο στις επιλογές
του κοινού παίζει η εικονογράφηση. Ο Γιάννης Παπαδόπουλος των ομώνυμων
εκδόσεων λέει ότι πριν από τέσσερα χρόνια ο οίκος είχε περισσότερους τίτλους
στηριγμένους στην εικονογράφηση, οι οποίοι να πωλούν σταθερά 2.000 αντίτυπα
τον χρόνο. Και ερμηνεύει τη σχετική πτώση των πωλήσεων στον μεγάλο
ανταγωνισμό. Ταυτόχρονα, επισημαίνει ότι η στροφή σε κλασικούς τίτλους με πολύ
κείμενο και ελάχιστη εικονογράφηση είχε μεγάλη επιτυχία. Έτσι, το 2005 η σειρά
«Τόξο» (που σταδιακά θα φτάσει τους 40 τίτλους) διέθεσε 200.000 αντίτυπα!
Όσο μεγαλύτερα τόσο… χειρότερα
Κοινό μυστικό είναι ότι όσο μεγαλύτερες είναι οι ηλικίες τόσο μικρότερο είναι
και το διάβασμα. «Στο Λύκειο δεν διαβάζουν καθόλου, στο Γυμνάσιο αρχίζει
επίσης να εμφανίζεται πρόβλημα», λέει η Έλενα Πατάκη. Ο Γιάννης
Κωνστανταρόπουλος προσθέτει ότι «στην κατηγορία από 8 ετών και άνω η αγορά
πέφτει κατακόρυφα λόγω της ραγδαίας ανάπτυξης των video games». Στις Εκδόσεις
Παπαδόπουλος επιβεβαιώνουν ότι ελάχιστοι οίκοι βγάζουν, όπως οι ίδιοι, και
βιβλία της κατηγορίας 9-12 ετών. Και στις Εκδόσεις Σαββάλα υπερθεματίζουν,
λέγοντας ότι και οι γονείς σταματούν να αγοράζουν βιβλία για τα παιδιά τους
από 9 ετών και άνω.
Πρόβλημα, η εικονογράφηση
 |
Οι εκδότες εντοπίζουν στην εικονογράφηση ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του
ελληνικού παιδικού βιβλίου. «Συχνά δυσκολευόμαστε να βρούμε εικονογράφο», λέει
η Έλενα Πατάκη. «Έχουμε καλλιτέχνες εικονογράφους που, όμως, δεν κάνουν για
όλα τα είδη». «Είμαστε πολύ πίσω σε αυτό τον τομέα», λέει και ο Γιάννης
Κωνστανταρόπουλος. «Δεν υπάρχουν σχολές ειδικευμένες στην εικονογράφηση. Χωρίς
κατάρτιση και έρευνα τα αποτελέσματα είναι πενιχρά. Έτσι φτάσαμε να βραβεύουμε
με κρατικά βραβεία – δικαίως – αλλοδαπούς εικονογράφους». Δεν είναι λοιπόν
τυχαίο ότι δύο στα τρία παιδικά βιβλία που εκδόθηκαν την πενταετία 2000-2004
είναι μεταφράσεις ξένων βιβλίων. «Περιορισμένη εσωτερική αγορά και αδυναμία
για εξαγωγές δεν δίνουν δυνατότητα επενδύσεων στην παραγωγή ελληνικών
βιβλίων», λέει ο Γιάννης Κωνστανταρόπουλος. «Επίσης, το εκπαιδευτικό σύστημα
με το ένα και μοναδικό σχολικό βιβλίο και τις ανύπαρκτες σχολικές βιβλιοθήκες
κατευθύνει τα παιδιά στα ίδια κλασικά αναγνώσματα με φόντο το χωριό, τον
γάιδαρο και τον παπά στην εκκλησία! Αλλά και οι Έλληνες συγγραφείς – εκτός
εξαιρέσεων – με τη θεματολογία και τον έντονο διδακτισμό τους δεν συγκινούν τα
παιδιά».
Google news
