Δαντέλα με ιστορία
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
H λευκή δαντελένια «ζωφόρος» του κρεβατόγυρου από τη Νάξο του 16ου-17ου αιώνα |
Μια έκθεση παλιάς ελληνικής δαντέλας που βγαίνει για πρώτη φορά από τις
συλλογές του Μουσείου Βικτόρια και Άλμπερτ στο Λονδίνο καλύπτει πέντε αιώνες –
16ος-20ός – και απαντά στο ερώτημα γιατί η ελληνική δαντέλα ήταν τόσο
περιζήτητη, ώστε έμποροι, διπλωμάτες και περιηγητές να τη συλλέγουν όπως τις
ελληνικές αρχαιότητες.
Σε παγκόσμια πρωτεύουσα της δαντέλας θα μετατραπεί η Αθήνα το τριήμερο 26-28
Μαΐου, καθώς τουλάχιστον 800 ειδικοί θα συρρεύσουν απ’ όλα τα κράτη του κόσμου
για να μετάσχουν στο 12ο Συνέδριο του Διεθνούς Οργανισμού Δαντέλας, που
πλαισιώνεται και από σειρά άλλων εκθέσεων. Γιατί η δαντέλα έχει τα μουσεία
της, της μπιενάλε της, τους πιστούς και τους μύστες της, που πλέκουν με τα
μαγικά τους δάχτυλα, με τη βελόνα, με τη σαΐτα, με το βελονάκι, με τα
κοπανέλια ένα λεπτό διάφανο δίχτυ από νήματα, φως και σκιές, ικανό να εκφράσει
τα πάντα. Από το πλεχτό δίχτυ του ψαρά, άλλωστε, εικάζεται ότι κατάγεται η
πρώτη δαντέλα.
 |
|
Γιακάς και μανσέτες από ντελικάτα δαντελένια άνθη, από την Κύπρο, που |
Απαντώντας στο ερώτημα ποιο είναι το χαρακτηριστικό που ξεχωρίζει την παλιά
ελληνική δαντέλα από όλες τις άλλες, η επιμελήτρια του Μουσείου Βικτόρια και
Άλμπερτ, το οποίο διαθέτει 85.000 υφάσματα απ’ όλον τον κόσμο, χωρίς δισταγμό
δήλωσε: «H πολυχρωμία της». Ο λόγος βέβαια για τις πολύχρωμες κλωστές, που
πλέκονται στον αέρα και γίνονται μικρά νημάτινα, ελεύθερα, τρισδιάστατα γλυπτά
που σχηματίζουν ένα στεφάνι στην άκρη του μαντιλιού ή ένα κολιέ γύρω από τη
λαιμόκοψη: οι ανατολίτικες μπιμπίλες. Καρποί, λουλούδια – ιδιαίτερα ρόδα –
φύλλα, κλαδιά και δένδρα στα οποία φωλιάζουν πεταλούδες, φτερουγίζουν πουλιά,
είναι τα συνήθη θέματα, που βλέπουμε συγκεντρωμένα σε δύο δειγματολόγια του
18ου αιώνα – κυπριακής προέλευσης από τη συλλογή του Τόμας Σάντουιθ. Αυτός
ήταν που, ως πρόξενος της χώρας του στα τουρκοκρατούμενα Χανιά (1870-85),
πρώτος συνέλεξε τα ελληνικά κεντήματα και τις δαντέλες και τα δώρισε εν
συνεχεία στο αγγλικό μουσείο. Με τις φωτογραφικές μεγεθύνσεις και την προβολή
διαφανειών που πλαισιώνουν την έκθεση, φανερώνεται τώρα η φινέτσα και ο
πλούτος της λεπτής ελληνικής δαντέλας.
«Ένα βασικό χαρακτηριστικό μιας κατηγορίας παλιάς ελληνικής δαντέλας, η οποία
διεδόθη στην Ιταλία ως ελληνική βελονιά, είναι η ελευθερία. Πλέκεται με τη
βελόνα, κυριολεκτικά στον αέρα, χωρίς να υπάρχει σχέδιο κι επιτρέπει
απεριόριστη ελευθερία δημιουργίας και σύνθεσης», λέει η κ. Τατιάνα
Ιωάννου-Γιανναρά.
Χρόνος και χρήμα
 |
|
Το δημοφιλέστερο στη Δύση είδος ελληνικής δαντέλας ήταν η μπιμπίλα, στην |
Μια λευκή δαντελένια «ζωφόρος» με ανθρωπάκια, ζώα κ.ά. δικαιολογεί απολύτως
τις μαρτυρίες περιηγητών του 14ου αιώνα, οι οποίοι έγραφαν ότι τα ελληνικά
κεντήματα είναι τόσο λεπτεπίλεπτα και τα σχέδια που πλέκουν με τα νήματα είναι
τόσο ωραία που δεν τα ‘χετε δει ποτέ. Τα δαντελένια πουγκιά της Κύπρου και της
Κρήτης εξάγονταν και στη Δύση. Και τα «χιώτικα μωσαϊκά» από διάφορα κομμάτια
δαντέλας – ενωμένα μεταξύ τους, συχνά και παλιά, για να τονίζεται η ευγενή
καταγωγή του κατόχου, απηχούν ακόμα τις παλιές συνήθειες.
Γιατί τότε όπως και τώρα η λεπτοδουλεμένη χειροποίητη δαντέλα που
χρησιμοποιούν ο Βερσάτσε, ο Ντιορ, ο Σεν Λοράν – ήταν μια υπόθεση που
απαιτούσε όχι μόνο χρόνο, αλλά και πολύ χρήμα για την προμήθεια της πρώτης
ύλης – βαμβάκι, μετάξι κ.ά. – και τη δημιουργία της προίκας.
INFO
* «H ελληνική δαντέλα στο Μουσείο Victoria & Albert», Μουσείο
Μπενάκη, Κουμπάρη 1, τηλ. 210-3671.000. Διάρκεια 17/5 – 18/6
* «Διεθνής Έκθεση δαντέλας» και «Το τρελοβάπορο» του Ο. Ελύτη: από τον
διαγωνισμό δαντέλας. Παλιό Χρηματιστήριο, Πεσμαζόγλου 1. Διάρκεια 17-20/5.
* «Ελληνικές Δαντέλες». Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 23-28 Μαΐου.
* Αντικείμενα με δαντέλα: Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης (Κυδαθηναίων
17), Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (Σταδίου 13).
Google news
