H επιστήμη της αγάπης

Αγάπες υπάρχουν πολλών ειδών: η προστατευτική αγάπη της μητέρας για το

παιδί της, το πάθος δύο ερωτευμένων στην αρχή της σχέσης τους ή η βαθιά αγάπη

συντρόφων που βρίσκονται μαζί για πολλά χρόνια.

Υπάρχουν κάποιες ομοιότητες στα διαφορετικά αυτά είδη; H επιστήμη της αγάπης,

σε βρεφική ηλικία ακόμα, έχει αναλάβει να δώσει απαντήσεις σ’ αυτό και σε άλλα

ερωτήματα, μελετώντας τις χημικές διαδικασίες που συντελούνται στο σώμα μας

όταν αγαπάμε.

Οι επιστήμονες ψάχνουν την πηγή και τη φύση της αγάπης. Με τα μηχανήματα και

τη σημερινή τεχνολογία μπορούν να κρυφοκοιτάξουν μέσα στον εγκέφαλο, να

καταγράψουν τις βιοχημικές αλλαγές που συμβαίνουν σε διαφορετικές μορφές

αγάπης, να εξερευνήσουν τις ποικίλες ανθρώπινες εμπειρίες της αγάπης και να

βρουν τις εξελικτικές ρίζες της στα ζώα.

H αγάπη της μητέρας για το παιδί της είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης, καθώς

από όλα τα είδη, αυτή είναι η πιο βαθιά, η πιο ισχυρή, η πιο ανιδιοτελής, όχι

μόνο στους ανθρώπους, αλλά και στο ζωικό βασίλειο. Βιολογικά, αυτός ο δεσμός

είναι φυσιολογικός. Σε κάθε ζώο που πρέπει να φροντίσει τα νεογέννητά του για

να επιβιώσουν, η αγάπη της μητέρας είναι απαραίτητη για να περάσουν τα γονίδιά

της στην επόμενη γενιά.

Ο ρόλος της οξυτοκίνης. Γιατί δένονται οι μητέρες τόσο πολύ με τα

νεογέννητα; Σύμφωνα με πειράματα σε αρουραίους, ο κρίσιμος κρίκος φαίνεται πως

είναι η ορμόνη οξυτοκίνη. Προς το τέλος της εγκυμοσύνης, ανεβασμένα επίπεδα

οιστρογόνων αυξάνουν τους υποδοχείς για την οξυτοκίνη στον εγκέφαλο. Στη

διάρκεια της γέννας, απελευθερώνεται οξυτοκίνη κι όταν φτάσει στον εγκέφαλο

«προκαλεί» στη μητέρα εθισμό στα νεογέννητα και τη μυρωδιά τους. Στη

διαδικασία αυτή, ενεργοποιείται το ίδιο κύκλωμα που διεγείρεται τεχνητά με τη

χρήση κοκαΐνης και ηρωίνης. Το κύκλωμα αυτό βρίσκεται κοντά στη βάση του

εγκεφάλου. Όταν ένας αρουραίος δένεται με τα μικρά του, αυτό το τμήμα του

εγκεφάλου «ξυπνά» με την έκκριση της οξυτοκίνης την ίδια στιγμή που η ορμόνη

επηρεάζει την ευαισθησία της μητέρας στη μυρωδιά των παιδιών της, ώστε να τα

αναγνωρίζει αμέσως.

Απώλεια ελέγχου! H οξυτοκίνη παίζει πολύ σημαντικό ρόλο και στη

σεξουαλική αγάπη. Τα επίπεδα της ορμόνης ανεβαίνουν τη στιγμή του οργασμού

στις γυναίκες και της διέγερσης στους άντρες, όπως επίσης στη διάρκεια του

ερωτικού αγγίγματος και του μασάζ. H οξυτοκίνη επηρεάζει και τον βαθμό

εμπιστοσύνης. Σε ένα πείραμα που έγινε στην Ελβετία, οι μισοί από τους

συμμετέχοντες έδωσαν εν λευκώ τα χρήματά τους σε έναν άγνωστο χωρίς εγγύηση

επιστροφής, αφού μύρισαν πρώτα ένα σπρέι με την ορμόνη οξυτοκίνη. Άλλοι

επιστήμονες είδαν ότι όταν κάποιος μυρίζει οξυτοκίνη, μειώνεται η

δραστηριότητα στην αμυγδαλή, το τμήμα του εγκεφάλου που μεταδίδει το σινιάλο

του φόβου, διευκολύνοντας έτσι το δέσιμο με έναν άλλον άνθρωπο.

«Άγρια ενέργεια». Στο ζενίθ μίας ρομαντικής σχέσης, ο εγκέφαλος

«παίρνει φωτιά». Κοιτάζοντας φωτογραφίες των αγαπημένων τους, αυξάνεται η

δραστηριότητα στο τμήμα του εγκεφάλου που σχετίζεται με την ανταμοιβή. Οι

ερωτευμένοι, ως αποτέλεσμα, νιώθουν μία «άγρια ενέργεια», αποκτούν έντονο

κίνητρο για ανταμοιβή, αισθάνονται αγαλλίαση, ακόμα και τρέλα, χαρακτηριστικά

της ρομαντικής αγάπης. Ταυτόχρονα, σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται

με αρνητικά συναισθήματα, πέφτει ο διακόπτης.

Υπάρχουν φυσικά και διαφορές ανάμεσα στη μητρική και τη ρομαντική αγάπη. Μόνο

στη δεύτερη ενεργοποιείται ο υποθάλαμος – όπου παράγεται η σεξουαλική ορμόνη

τεστοστερόνη – και το τμήμα που σχετίζεται με τον σεξουαλικό πόθο.

Έξι τρόποι για να κερδίσετε τον εραστή ή την ερωμένη σας

* Αφήστε το σώμα σας να μιλήσει. Το σώμα μας αποκαλύπτει πολλά για τον

εαυτό μας πριν ακόμα ανοίξουμε το στόμα μας. Έρευνες έχουν υπολογίσει ότι όταν

συναντούμε έναν άγνωστο, η εντύπωσή του για μας βασίζεται κατά 55% στην

εμφάνιση και τη γλώσσα του σώματος, 38% στο πώς μιλούμε και μόλις 7% στο τι

λέμε. Οι ειδικοί συμβουλεύουν να υιοθετήσουμε μία «ανοιχτή» στάση, χωρίς να

σταυρώσουμε τα χέρια μας, και να μιμηθούμε τη στάση αυτού που μας ενδιαφέρει.

Οι περισσότεροι άνθρωποι, ασυνείδητα, ψάχνουν να δουν στον άλλο στοιχεία του

εαυτού τους, ακόμα και στον τρόπο που στέκονται.

* Φοβηθείτε μαζί. Υπάρχει ένας ισχυρός δεσμός μεταξύ ανησυχίας,

ερωτικής διέγερσης και ρομαντικής έλξης. Σύμφωνα με έρευνες, όταν δύο άνθρωποι

βρεθούν σε μία κατάσταση που προκαλεί φόβο, πραγματικό ή τεχνητό (όπως σε μία

ταινία θρίλερ ή το λούνα παρκ), βρίσκουν τον άλλο περισσότερο σέξι. Κανείς δεν

ξέρει το γιατί, αλλά η αδρεναλίνη που νιώθουμε σε παρόμοιες καταστάσεις

πιθανώς να συγχέεται από τον εγκέφαλο με το ρίγος που μας διαπερνά όταν

βλέπουμε κάποιον που μας αρέσει.

* Μοιραστείτε ένα αστείο. Όπως απέδειξαν πειράματα δύο Αμερικανών

ψυχολόγων, το γέλιο φέρνει δύο αγνώστους πιο κοντά. Όταν είναι αληθινό και όχι

προσποιητό, ο ένας συμπαθεί τον άλλο πολύ περισσότερο.

* Βρείτε τη σωστή μουσική. Ψυχολόγοι στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης

απέδειξαν ότι ο Σαίξπηρ είχε δίκιο: H μουσική είναι η τροφή του έρωτα. Ή

μάλλον για την ακρίβεια, η ροκ μουσική. Όταν οι γυναίκες στο πείραμα άκουγαν

ροκ μουσική, έβρισκαν τους ίδιους άντρες πιο ελκυστικούς, κάτι που δεν

συνέβαινε όταν άκουγαν άλλα είδη.

* Μαγικά φίλτρα. Ένα ρινικό σπρέι που περιέχει την ορμόνη οξυτοκίνη

κάνει τους ανθρώπους να εμπιστεύονται όποιον έχουν μπροστά τους ­ σημαντικό

συστατικό μίας σχέσης. Μελέτες σε αρουραίους του αγρού έδειξαν ότι η έγχυση

της ορμόνης βαζοπρεσίνης στον εγκέφαλο κάνει τα αρσενικά να συνδέονται

ευκολότερα με τα θηλυκά. H κοκαΐνη και οι αμφεταμίνες, όπως επίσης και η

άσκηση, παράγουν ντοπαμίνη προκαλώντας ένα είδος ευφορίας σαν αυτό που νιώθει

ένας ερωτευμένος.

* Κοιταχθείτε στα μάτια. Σε πειράματα ψυχολόγων, δύο ξένοι νιώθουν πολύ

ισχυρότερη έλξη μεταξύ τους όταν κοιτάζονται στα μάτια. Όταν συναντιούνται τα

βλέμματα, φωτίζονται περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου