Bουλή και Eκκλησία

Απορρίφθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα στην Ολομέλεια της Βουλής οι τρεις
προτάσεις νόμου για την κατοχύρωση της θρησκευτικής ελευθερίας και τη ρύθμιση
των σχέσεων Πολιτείας και Εκκλησίας. Την ίδια ώρα, η μεγάλη πλειονότητα των
πολιτών υποστηρίζει στις δημοσκοπήσεις τους διακριτούς ρόλους Εκκλησίας και
Πολιτείας. H κοινωνία, αργά και με παλινδρομήσεις, ενίοτε υπό το φως
εκκλησιαστικών σκανδάλων, κατανοεί πάντως το αυτονόητο: η αδιαφάνεια και η
ασάφεια γεννούν υπερεξουσίες και παραεξουσίες. Τα κόμματα εξουσίας
αποδείχθηκαν όμως κατώτερα των περιστάσεων. H Νέα Δημοκρατία, παρά τις ελπίδες
ορισμένων πως θα επέλεγε μια θεσμική φυγή προς τα εμπρός, δεν ξέφυγε από την
πάση θυσία διατήρηση του υπάρχοντος καθεστώτος αλληλεξάρτησης Κράτους και
Εκκλησίας, στοιχείο παραδοσιακά ισχυρό στο ιδεολογικό της οπλοστάσιο, παρά τις
εκ Δυσμών επιρροές. Το ΠΑΣΟΚ, από την άλλη, έδωσε ρεσιτάλ ανακολουθίας. Επί
μήνες έκανε ό,τι μπορούσε για να οικειοποιηθεί κομματικά (και ορισμένα στελέχη
του εσωκομματικά) τις προτάσεις της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του
Ανθρώπου. Μετά, όταν ήρθε η ώρα της συζήτησης στη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών
Υποθέσεων, η διαπρύσια κήρυκας των διακριτών ρόλων κ. Δαμανάκη σάλπισε
υποχώρηση με τη φράση-κλειδί: το θέμα χρειάζεται περισσότερη συζήτηση.

Τι εμποδίζει τα δύο κόμματα να ανταποκριθούν στοιχειωδώς σε θέματα τα οποία
άπτονται θεμελιωδών δικαιωμάτων; Δεν είναι μόνο η συντηρητική λογική που
αντιμετωπίζει την ανεμπόδιστη έκφραση θρησκευτικών πεποιθήσεων ως απειλή κατά
της κοινωνικής συνοχής και ευταξίας. Είναι και η ανάγκη προστασίας του πυκνού
πλέγματος πελατειακών και άλλων σχέσεων μεταξύ Εκκλησίας, Διοίκησης και
κομμάτων. Εκκλησιαστικοί και κομματικοί τοπάρχες συντηρούν τον ασφυκτικό
εναγκαλισμό.

Την ίδια ώρα, η επικαιρότητα δείχνει μόνη της τον κατεπείγοντα χαρακτήρα του
θέματος. H ανέγερση τζαμιού έχει γίνει κλωτσοσκούφι μεταξύ αναρμοδίων και κάθε
τόσο κυκλοφορεί η φήμη κάποιου αρχιεπισκοπικού βέτο. Τι δουλειά έχει ο
Αρχιεπίσκοπος με την υποχρέωσή μας να διασφαλίσουμε ανεμπόδιστη άσκηση
θρησκευτικών καθηκόντων σε όλους; Και όμως, ο πληθωρικός ιεράρχης ερωτάται,
ενώ οι άμεσα ενδιαφερόμενοι (οι υπεύθυνοι για την πολεοδομική διαμόρφωση της
αυριανής πολυφυλετικής Αθήνας ή οι ίδιοι οι μουσουλμάνοι) δεν έχουν ακουστεί.

Δύο οι αντίθετες όψεις της Εκκλησίας: από τη μία ο πατέρας Αντώνιος,
πρωτεργάτης του Νεανικού Κέντρου «Κιβωτός» στην Ακαδημία Πλάτωνος, όπου
φιλοξενούνται παιδιά Ελλήνων και μεταναστών. Από την άλλη, η «αγιοποίηση» του
μοναχού Βησσαρίωνα στη Φθιώτιδα και η οικονομική της εκμετάλλευση. Το σήμερα
και το χθες. Ο ανθρωπισμός και το εμπόριο της ελπίδας. Δυστυχώς, η Βουλή έχασε
μια ευκαιρία να δηλώσει πως επιθυμεί διαφάνεια και καθαρές σχέσεις με μια
σύγχρονη Εκκλησία. Θα συνεχίσει έτσι η δεύτερη όψη να παρασιτεί εις βάρος της
πρώτης. Και εις βάρος όλων μας.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι μέλος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα
του Ανθρώπου, τ. πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.