Mια περιπέτεια περιμένει τον… θόλο της

Σύμφωνα με τη μελέτη των Τσουμί-Φωτιάδη το κτίριο θα είναι μοντέρνο, ανομοιόμορφο, με ένα κτιστό «βάθρο» και μια τεράστια γυάλινη αίθουσα (θόλο) για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, στην κορυφή, απέναντι από την Ακρόπολη

Στο εργοτάξιο του Νέου Μουσείου Ακροπόλεως, στο μεγάλο οικόπεδο στου
Μακρυγιάννη, δουλεύουν υπερωριακά και τα Σαββατοκύριακα και ήδη άρχισε το
καλούπωμα της τελευταίας διπλής πλάκας από μπετόν, όπου θα πατήσει η μεγάλη
διαφανής αίθουσα (θόλος), κατασκευασμένη από γυαλί και σίδερο, μόνο για τα
γλυπτά του Παρθενώνα.

Ύστερα από τέσσερις διαγωνισμούς, δύο διεθνείς και δύο ελληνικούς, που
ατύχησαν, πέρασαν σχεδόν έξι χρόνια από τον Αύγουστο του 2000 όταν
ανακοινώθηκε το αποτέλεσμα του κλειστού διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού,
σύμφωνα με το οποίο το νέο Μουσείο Ακροπόλεως στη θέση Μακρυγιάννη θα έφερε
την υπογραφή του διάσημου αρχιτέκτονα Μπερνάρ Τσουμί και του Έλληνα συνεργάτη
του Μιχάλη Φωτιάδη.

Στα χρόνια που πέρασαν έγιναν πολλά. Οι εκσκαφές του οικοπέδου εξελίχθηκαν,
όπως αναμενόταν, σε πολύχρονες ανασκαφές που αποκάλυψαν μια πυκνοκατοικημένη
συνοικία της αρχαίας Αθήνας με πολλά στοιχεία από τα ελληνιστικά, ρωμαϊκά
χρόνια αλλά και μοναδικό δείγμα των πρώτων βυζαντινών. Μετά την απόφαση να
διατηρηθούν τα αρχαία και μάλιστα να ενταχθούν κάτω από ένα στέγαστρο ως
επιτόπιο έκθεμα, η αρχική έκταση του Μουσείου περιορίστηκε στα 23.000 τ.μ.

Τα σχέδια τροποποιήθηκαν τρεις φορές, ενόσω οι ενστάσεις για το ύψος, το
τοπίο, τον ανάδοχο εργολάβο και οι μηνύσεις περί δήθεν καταστροφής των αρχαίων
(και από τον πρώην υπουργό Πολιτισμού Πέτρο Τατούλη, που στην ανάκριση τα πήρε
πίσω…) έπεφταν βροχή. Οι καθυστερήσεις σκίασαν το έργο που προοριζόταν να
ολοκληρωθεί το καλοκαίρι των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 και να προκαλέσει τη
διεθνή προσοχή στο ελληνικό αίτημα για την επιστροφή των Γλυπτών του
Παρθενώνα.

H υπόθεση της ανέγερσης του Νέου Μουσείου και της ένταξης σ’ αυτό του
αρχαιολογικού χώρου διαστρεβλώθηκε. H Ελλάδα κατηγορήθηκε ότι καταστρέφει τα
αρχαία της και αυτό έγινε αιτία δυσφήμησης και άσκησης ποινικών διώξεων κατά
διακεκριμένων αρχαιολόγων, οι οποίες εκκρεμούν ακόμα.

Το έργο συνεχίστηκε παρά τις καθυστερήσεις και τις αντιδράσεις. Μια πρώτη
πειραματική πρόταση για έναν νέο τρόπο έκθεσης, το καλοκαίρι του 2004, που
εμπνεύστηκε ο πρόεδρος του Οργανισμού Ανέγερσης Μουσείου Ακροπόλεως Δημήτρης
Παντερμαλής, εντυπωσίασε με τον συνδυασμό αργών φωτορυθμικών με οπτικές ίνες
και φυσικού φωτός για την ανάδειξη των γλυπτών και την ψηφιακή περιήγηση στους
νέους χώρους.

H ανάδειξη του Μουσείου κάτω από το στέγαστρο κινητοποίησε ομάδες μελετητών
που οργανώνουν ήδη τη χρήση του χώρου με φωτισμούς διαφορετικών τόνων και
αποχρώσεων, για να τονίζουν και να ξεχωρίζουν τις αρχαιότητες κάθε εποχής αλλά
και για να τις φωτίζουν τις νύχτες. Σε κομβικά σημεία της διαδρομής προς την
υπόγεια αρχαία συνοικία άλλες ομάδες μελετητών ετοιμάζουν προγράμματα προβολών
με σύστημα εικονικής πραγματικότητας που θα προβάλλουν σε μόντεμ την πλήρη
εικόνα των απέναντι ερειπίων. Με το άνοιγμα των πρώτων χώρων του στο κοινό,
ενώ θα προχωρούν οι εργασίες, εντός του 2007 (με τη θαυμάσια ταράτσα και τους
χώρους εκδηλώσεων, το ρεστοράν κ.ά.) το Μουσείο φιλοδοξεί να γίνει στέκι της πόλης.

Σύστημα «φυσικού» κλιματισμού και ειδικά τζάμια

Ιδού μια «πρόγευση» από τις αίθουσες του νέου Μουσείου Ακροπόλεως (η οποία δόθηκε σε έκθεση στο κτίριο Βάιλερ). Υποβλητική ατμόσφαιρα, ευδιάκριτες πληροφορίες, οπτικές ίνες…

Σε ποιο σημείο βρίσκεται σήμερα το έργο; «Έχουν γίνει τα τέσσερα υπόγεια, τα
αντισεισμικά εφέδρανα, όπου το Μουσείο “γλιστρά” προς όλες τις κατευθύνσεις,
το ισόγειο και ο πρώτος όροφος», λέει στα «NEA» ο μελετητής του έργου (μαζί με
τον Μπερνάρ Τσουμί) αρχιτέκτονας Μιχάλης Φωτιάδης. «Τώρα κατασκευάζεται ο
ημιώροφος, όπου θα υπάρχουν το καφενείο, το εστιατόριο και το ένα από τα δύο
πωλητήρια του Μουσείου. H χρηματοδότηση κυλάει κανονικά και το έργο τρέχει. Το
υπόγειο τμήμα της πιλοτής πάνω από τον αρχαιολογικό χώρο, που τώρα έχει
καλυφθεί για λόγους προστασίας, θα κατασκευασθεί προς το τέλος για να
διευκολυνθούν οι εργασίες στον εργοταξιακό χώρο. Όμως ήδη τα θεμέλια έχουν
κατασκευασθεί και έχουν φθάσει ώς τη στάθμη του εδάφους».

Τι ποσοστό αρχαιοτήτων χρειάστηκε να αποξηλωθεί για τα θεμέλια;

«Το 1,7% σε διάφορα σημεία. Γι’ αυτό το γλίσχρο ποσοστό, που εξασφαλίζει την
πλήρη προστασία και ανάδειξη του μνημείου τέτοια που δεν υπάρχει για κανένα
άλλο αρχαίο σ’ όλο τον κόσμο, συρθήκαμε στα δικαστήρια…».

Τι χαρακτηρίζει το αποκορύφωμα του Μουσείου, τη στέψη, τη διαφανή γυάλινη
αίθουσα του Παρθενώνα;

«H διαφάνεια και το γεγονός ότι είναι ενεργοβόρο το σύστημα κλιματισμού της
αίθουσας. H αίθουσα περιβάλλεται από γυάλινο τοίχο ύψους 8 μέτρων με τζάμι
ειδικής κατασκευής με φίλτρο-μεταξοτυπία που έχουμε παραγγείλει στη Βρετανία,
ώστε να σκιάζει σαν κουρτίνα στα σημεία που δεν βλέπει ο θεατής, να απορροφά
τις βλαβερές ακτινοβολίες και να μην κάνει αντανακλάσεις. Ένας δεύτερος
γυάλινος εσωτερικός τοίχος ύψους 2,20 μ. κρέμεται ψηλά σε απόσταση 70 εκατ.
από τον πρώτο. Εδώ θα παγιδεύεται ο ζεστός αέρας και θα φυγαδεύεται από την
ψευδοροφή για να ψυχθεί ξανά. Ενισχυτικά, θα χρησιμοποιούνται περσίδες που θα
κατεβαίνουν όταν το φως είναι πολύ δυνατό.

H βασική αρχή των υαλοπινάκων είναι ότι η λειτουργία τους σε κάθε πλευρά της
αίθουσας θα είναι διαφορετική. Σ’ αυτή την αίθουσα φθάνουμε με κυλιόμενες
σκάλες – υπάρχουν και συμβατικές. Το δάπεδο στο κέντρο του σηκού είναι
γυάλινο, όπως γυάλινη είναι και η οροφή, ώστε να λειτουργεί σαν αίθριο. Στον
έναν χώρο, που είναι διαμορφωμένος σαν αίθουσα, θα εκτεθούν τα γλυπτά του ναού
της Νίκης, ενώ στον άλλον, που είναι σαν χώρος υποδοχής, θα παρουσιάζονται
αρχαίες επιγραφές αποκαλυπτικές για το κόστος και τις μεθόδους κατασκευής του
Παρθενώνα, οι οποίες δεν έχουν εκτεθεί ποτέ προηγουμένως και θα εισάγουν τον
επισκέπτη στην περιμετρική έκθεση των Γλυπτών.

Ένας Παρθενώνας σε γυάλινο «θόλο»

Σε μια τεράστια γυάλινη αίθουσα – στην κορυφή του Μουσείου, πάνω από τον
τσιμεντένιο σκελετό – που έχει τις ίδιες διαστάσεις και τον ίδιο ακριβώς
προσανατολισμό με τον σηκό του Παρθενώνα, κάθε σωζόμενο γλυπτό, από τη ζωφόρο,
τις μετόπες και τα αετώματα, θα βρίσκεται στην ίδια ακριβώς θέση με αυτήν που
είχε στον αρχαίο ναό, ενώ στα κενά θα βλέπουμε σε φωτογραφίες ή σχέδια τα
κομμάτια που βρίσκονται σε άλλα μουσεία. Το πλεονέκτημα της γυάλινης αίθουσας
που περιβάλλει τον σύγχρονο σηκό είναι η ανεμπόδιστη θέα προς τον Παρθενώνα.
«Έχουμε ξεπεράσει το 70% των τσιμέντων και άλλων εργασιών για το κέλυφος του
κτιρίου ώστε να αρχίσει η ανέγερση της στέψης, της μεγάλης αίθουσας του
Παρθενώνα από γυαλί και σίδηρο», λέει στα «NEA» οι αρχιτέκτονας Μιχάλης Φωτιάδης.