Πυθίας ου χρη

Δεν υπάρχουν και πολλοί ελληνικοί θεσμοί με διεθνή αναγνώριση. Ένας από αυτούς
είναι – ή μάλλον ήταν – τα Πύθια. Πρόκειται για διαγωνισμό αρχαιομάθειας,
απευθυνόμενο σε Ευρωπαίους μαθητές, που προέκυψε ως μετεξέλιξη σεμιναρίων
Αρχαίων Ελληνικών για καθηγητές Μέσης Εκπαίδευσης (από το 1995). Τα Πύθια δεν
ήταν πολιτικός ούτε καν κρατικός θεσμός: διοργανώνονταν με τη στήριξη μιας
σοβαρής ελληνικής επιστημονικής εταιρείας και ενός ευρωπαϊκού πολιτιστικού
κέντρου, από ένα δίκτυο Ελλήνων και ξένων καθηγητών Πανεπιστημίου που εξέλεξε
τον (Έλληνα) πρόεδρό του ανάμεσα στα μέλη του. Οι ξένοι δάσκαλοι και μαθητές
ενδιαφέρθηκαν, το καθηγητικό δίκτυο διαμορφώθηκε με αξιοκρατικά κριτήρια και
απέκτησε ομοιογένεια και κύρος, το πρόγραμμα του διαγωνισμού δουλεύτηκε έτσι
ώστε να ανταποκρίνεται στις – διαφορετικές – ανάγκες των διαφόρων χωρών και
σχολικών συστημάτων. Οι συμμετοχές και το κέφι αυξήθηκαν, η ελληνική πολιτεία
«τσίμπησε», τα βραβεία άρχισαν να μοιράζονται σε ειδική τελετή της Ακαδημίας
Αθηνών – έστω και χωρίς συμμετοχή των πραγματικών οργανωτών τους… Σπάνια
ιστορία ελληνικής επιτυχίας, θα πείτε. Δεν θα αντιληφθήκατε, φαίνεται, τη
μετάβαση του χρόνου του κειμένου από ενεστώτα σε αόριστο.

Γιατί τα Πύθια, παρά την επιτυχία τους, καταργήθηκαν. Ή, μάλλον, άλλαξαν
μορφή, τόσο βίαια και συγχρόνως τόσο υπόγεια, που βρίσκονται σε βέβαιη πορεία
αυτοκατάργησης. Ενώ η κυβερνητική αλλαγή έδειξε στην αρχή – έστω και ως
εξαίρεση που θα επιβεβαίωνε τον κανόνα – να αφήνει ανέπαφο το οργανωτικό σχήμα
των Πυθίων, σιγά-σιγά το ακυβέρνητο στον χώρο του πολιτισμού κρατικό σκάφος
άρχισε να επιδιώκει είσοδο στα χωρικά ύδατα του διαγωνισμού. Και μάλιστα νύχτα
και από κρυφό μώλο. Το διοικητικό συμβούλιο του πολιτιστικού κέντρου άλλαξε
και, ασφαλώς συμπτωματικά, στη νέα σύνθεση δεν μετέχει πλέον ο πρόεδρος της
επιτροπής διαγωνισμού, ο οποίος, με την ευκαιρία, «κόπηκε» και από διευθυντής
των γλωσσικών σεμιναρίων. Στο όνομα όμως του τελευταίου αλλά ερήμην του, μέσω
μάλιστα στενού διοικητικού συνεργάτη του, ώστε να δίνεται η εντύπωση της
συνέχειας, «ενημερώθηκαν» οι ξένοι φορείς που μετείχαν στον διαγωνισμό ότι από
το 2006 τα Πύθια «επεκτείνονται» και «αναδιοργανώνονται», με νέες –
ισοπεδωτικές – προδιαγραφές και υπό την αιγίδα ώς τώρα ξένου προς τη
διοργάνωση υπουργείου. Από τη νέα επιτροπή αποκλείστηκαν ανεξαιρέτως όλοι οι
Έλληνες καθηγητές που είχαν δουλέψει για τον διαγωνισμό, αλλά επελέγη – σε δύο
μάλιστα ρόλους – άσχετη με τα Πύθια κλασική φιλόλογος που, ακόμα πιο
συμπτωματικά, συμβαίνει να είναι σύζυγος ανώτατου πολιτικού στελέχους του
νεοεμφανιζόμενου υπουργείου. Έκπληκτες ή έντρομες – ανάλογα με την
ιδιοσυγκρασία των λαών – οι ξένες αντιπροσωπείες άρχισαν να αναρωτιούνται τι
συνέβη. Γιατί αλλάζουν το πρόγραμμα και το κάνουν ίδιο για όλες τις χώρες;
Γιατί δεν μας ρώτησαν ή έστω ενημέρωσαν εγκαίρως για τις αλλαγές; Ποιοι είναι
οι νέοι υπεύθυνοι; Γιατί δεν απαντούν στα ερωτήματά μας; Υπό τέτοιες συνθήκες
πώς να λάβουμε μέρος; Να προβούμε σε διαβήματα μέσω των πρεσβειών μας;

Άχρηστα θα είναι πλέον τα όποια διαβήματα. H δύναμη που μπορεί να διαλύσει ένα
υψηλότατου κύρους επιστημονικό δίκτυο, να εκθέσει την εικόνα μιας ολόκληρης
χώρας, ο – τόσο ελληνικός – συνδυασμός προσωποποίησης των θεσμών και
οικειοποίησης των επιτυχιών, ημιμάθειας και αίσθησης παντογνωσίας, για να
καμφθεί θα είχε ανάγκη άλλου είδους πρεσβειών. Όχι πάντως της Πυθίας. Τα
ονόματα των προσώπων και κάθε λεπτομέρεια για τα γεγονότα της ιστορίας είναι
στη διάθεση της εφημερίδας.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου.