MAPIΟ BITI Eρωτική σχέση με ελληνικές φράσεις

«Συνομιλητές μου δεν είναι οι συνάδελφοί μου πανεπιστημιακοί, αλλά τα κείμενα», λέει ο διάσημος ελληνιστής Μάριο Βίτι, που στα 80 του έχει ακόμη… σφοδρό (και άσβεστο) έρωτα, για την ελληνική λογοτεχνία

«Έχει ανέβει πολύ το επίπεδο της λογοτεχνίας» λέει ο Ιταλός ελληνιστής Μάριο
Βίτι. «Και η δουλειά του κριτικού έχει γίνει πολύ δύσκολη. Όταν έγραφα την
“Ιστορία της Ελληνικής Λογοτεχνίας” διάβαζα παράλληλα αντίστοιχες “Ιστορίες”
της γαλλικής και της ιταλικής λογοτεχνίας. Διέκρινα παντού την ίδια αμηχανία
μπροστά στην πολύ μεγάλη παραγωγή. Το προϊόν βιβλίο είναι καλύτερο σε ποιότητα
από παλιά και αυτό είναι παρήγορο. Πλέον είναι πολλοί αυτοί που ξέρουν να
γράφουν. Από την άλλη, αναρωτιέσαι πότε θα ξεπηδήσει η ιδιοφυΐα. Ή αν έχει
βγει και δεν το έχεις ανακαλύψει ακόμα. Γιατί μπορεί να συμβεί και αυτό. Να
ανακαλύψεις τον μεγάλο συγγραφέα πολύ αργά».

Ο Μάριο Βίτι υπηρετεί εξήντα χρόνια τη νεοελληνική λογοτεχνία. Από τη
θέση του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο, εκτάκτως και της Θεσσαλονίκης,
κυρίως όμως από τη θέση του κριτικού, του δοκιμιογράφου και του ιστορικού που
προσφέρει εργαλεία κατανόησης του νεοελληνικού έργου. Γι’ αυτό και δηλώνει ότι
νιώθει μεγάλη χαρά που τον τιμά, αύριο το βράδυ στο Μουσείο Μπενάκη, η
Εταιρεία Συγγραφέων, απονέμοντάς του το Βραβείο Διδώ Σωτηρίου για την
πολύχρονη προσφορά του. «Δεν αποδέχομαι όλα τα βραβεία. Αισθάνομαι αμήχανα με
τις βραβεύσεις. Αυτό όμως είναι διαφορετικό, έως και πρωτάκουστο, αφού οι
ίδιοι οι λογοτέχνες τιμούν έναν μελετητή του έργου τους».

Το βραβείο (μετάλλιο που φιλοτέχνησε ο γλύπτης Θόδωρος) απονεμήθηκε ομόφωνα
στον Μάριο Βίτι (τον «συμπατριώτη μας», όπως έλεγαν χαρακτηριστικά οι Θανάσης
Βαλτινός και Θωμάς Σκάσσης) και μάλιστα μια χρονιά επετειακή για την Εταιρεία,
που κλείνει φέτος τα 25 χρόνια της. Ο Βίτι γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και
τέλειωσε ιταλικό σχολείο. «Στην αρχή έγραφα άρθρα για θέματα ιταλικής
λογοτεχνίας, σιγά σιγά όμως επέλεγα όλο και περισσότερα ελληνικά θέματα μέχρι
που κατάλαβα ότι ήταν μοιραίο να ασχοληθώ αποκλειστικά με την ελληνική
λογοτεχνία. Ήταν μια σχέση ερωτική. Και την ερωτική σχέση δεν την ελέγχεις.
Μπαίνεις και βρίσκεσαι μέσα. Καμιά φορά και για όλη σου τη ζωή».

Αυτό είναι προφανές όταν βλέπεις τη ζωντάνια και το αμείωτο πάθος για την
ελληνική λογοτεχνία αυτού του ογδοντάχρονου ελληνιστή που δεν δείχνει καθόλου
τα χρόνια του. Το σπέρμα αυτού του έρωτα ίσως ανάγεται στην παιδική ηλικία.
Όταν η Ελληνίδα μητέρα του φρόντιζε να του έχει – παράλληλα με τη φοίτηση στο
ιταλικό σχολείο – Έλληνα δάσκαλο στο σπίτι για να μαθαίνει ελληνικά. Και
αργότερα έναν καλό φιλόλογο (που δίδαξε και στο Κολλέγιο Αθηνών), ο οποίος τον
εισήγαγε στον κόσμο των ελληνικών λογοτεχνικών κειμένων.

Τον «Ερωτόκριτο» του Βιτσέντζου Κορνάρου ο Μάριο Βίττι τον θεωρεί εφάμιλλο των μεγάλων έργων των ξένων συγγραφέων της εποχής του

Τα πράγματα πάντως για έναν μελετητή της ελληνικής λογοτεχνίας όπως ο
Μάριο Βίτι ή ο Αλέξανδρος Αργυρίου, δεν είναι ρόδινα. «Το λάθος παραμονεύει»
λέει. «Είναι σημαντικό να δουλεύουν πολλοί μελετητές ταυτόχρονα, για να
δημιουργείται ισορροπία και να βγαίνουν ασφαλέστερα συμπεράσματα. Δεν υπάρχουν
καν συνοπτικές μελέτες για να πατήσει κανείς…».

Ανάμεσα στις πολλές οφειλές μας στο έργο του, ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, μέλος
του διοικητικού συμβουλίου της Εταιρείας Συγγραφέων επιλέγει «την ανακάλυψη
του παλαιότερου θεατρόμορφου κειμένου της δημώδους γλώσσας μας, του Σοφιανού»,
«την ανακάλυψη της τραγωδίας του επτανήσιου Μοντζελέζε “Ευγένα” που συνέδεσε
υφολογικά την κρητική και την επτανησιακή παράδοση», αλλά και τη διερεύνηση
«των όρων της ελληνικής Ηθογραφίας», «της ιδεολογίας και των επιδράσεων που
άσκησε η γενιά του Τριάντα», όπως βέβαια και «την αποκαλυπτική αλληλογραφία
του Κάλβου και άλλα σπάνια ντοκουμέντα της πνευματικής μας ζωής». Πάνω απ’
όλα, συνεχίζει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, του οφείλουμε την «Ιστορία της
Ελληνικής Λογοτεχνίας», «έργο ζωής που μεταφράστηκε στα ελληνικά και τα
γερμανικά με τη νηφαλιότητα της απόστασης και την αξιοποίηση και τεκμηρίωση
των πηγών του, κατέστη εργαλείο θεμελιώδες για τη σπουδή της λογοτεχνίας μας
και τη διάδοσή της».

«H αξιοποίηση της παράδοσης έδωσε αριστουργήματα»

Ο Μάριο Βίτι πωτοέγραψε την «Ιστορία της Ελληνικής Λογοτεχνίας» το 1971, την
αναθεώρησε όμως, την έφτασε μέχρι τη σημερινή παραγωγή και τη δημοσίευσε ξανά
το 2004 (Εκδ. Οδυσσέας). Μιλώντας για παλαιότερες εποχές, θεωρεί τον Χορτάτζη,
τον Κορνάρο, τον Κάλβο και τον Σολωμό ονόματα εφάμιλλα των ξένων της εποχής
τους. «Κάθε φορά που οι Έλληνες συγγραφείς αξιώθηκαν να αξιοποιήσουν την
ελληνική παράδοση, εκμεταλλευόμενοι τα δυτικά ερεθίσματα, έδωσαν
αριστουργήματα», πιστεύει.

INFO

Στον Μάριο Βίτι απονέμεται το Βραβείο Διδώ Σωτηρίου της Εταιρείας Συγγραφέων
αύριο στις 20.00, στο Μουσείο Μπενάκη (Κουμπάρη 1). Ταυτόχρονα γιορτάζονται τα
25 χρόνια από την ίδρυση της Εταιρείας.