Mια πολύ αποκαλυπτική εξέγερση

Μέλλον, δουλειά και αξιοπρέπεια, αυτά έλειψαν από τους νέους των παρισινών προαστίων, τα βασικά συστατικά της ανθρώπινης ζωής. Δεξιά ο Γιώργος Αυγερόπουλος

«Μεγάλωσα εκεί όπου δεν υπάρχει ηθική και γύρω μου μυρίζει βενζίνη… Το ‘δα
στο βλέμμα σου… Μόνο αίμα και θάνατος… Θάνατος που γράφεται με κιμωλίες
ανεξίτηλες…», τραγουδάει στον ρυθμό της ραπ ο νεαρός μαύρος, σε ντεκόρ
σκοτεινό όπως οι στίχοι του…

Παρίσι 2005. Σκοτάδι. Αστυνομικοί με κράνη, ένα από τα περιθωριοποιημένα
προάστια της γαλλικής πρωτεύουσας, ένα από τα γκέτο που πυρπολήθηκαν από την
ανεργία και την εγκατάλειψη. Εκεί, ο φακός του «Εξάντα» (NET), απέναντι από τη
φωτιά και τις κουκούλες, διερευνά τη «σιωπή», αυτή με την οποία αντιμετώπισαν
οι Παριζιάνοι την εξέγερση των παιδιών τών προαστίων τους, αυτή με την οποία η
Ευρώπη σκέπασε το γεγονός. Τη «σιωπή» της αμηχανίας, της ντροπής και του
τρόμου.

Παρίσι, η πόλη του Διαφωτισμού και των τεχνών. Πίσω από το Μπομπούρ, το
κτίριο κόσμημα και έμβλημα της δημοκρατικής κουλτούρας του Παρισιού, πάνοπλες
ομάδες αστυνομικών εισβάλλουν σε ένα κτίριο για να ξυλοκοπήσουν άγρια και να
συλλάβουν μια χούφτα μετανάστες δεύτερης γενιάς. Άνθρωποι πάμφτωχοι. Αυτή
είναι η δυστυχία τους.

Ο «Εξάντας» του Γιώργου Αυγερόπουλου δεν είπε πολλά. Έδειξε όμως όσα
περισσότερα μπορούσε για να συνθέσει πλήρως την εικόνα της ανθρώπινης αδικίας.
Έδειξε τις γειτονιές που μοιάζουν με μεσαιωνικά κάστρα από τεράστιες, γκρίζες,
τσιμεντένιες πολυκατοικίες-κουτιά. Τις έχτισε το γαλλικό κράτος μετά τον
πόλεμο για να στεγάσει εργάτες και μετανάστες που δούλευαν για την
ανοικοδόμησή του.

Εκεί βρίσκονται εγκλωβισμένα τα παιδιά τους, πλέον και τα εγγόνια τους.
Στοιβαγμένοι όλοι στο «πουθενά» της ευρωπαϊκής «καρδιάς», στο Παρίσι του
πνεύματος και των τεχνών, του Μάη του ’68, στο Παρίσι – σύμβολο άλλοτε της
ελπίδας, στο Παρίσι-σύμβολο σήμερα της «σιωπηλής» αποτυχίας. Στο Παρίσι με τις
«αθέατες ζωές» – μακριά από τα Σανζ Ελιζέ και τις γκαλερί Λαφαγιέτ των καρτ
ποστάλ και των περιοδικών – μέχρι που εκείνες φόρεσαν κουκούλες και πήραν τις
μολότοφ στο χέρι για να γίνουν, για λίγο – ήδη ξεχάστηκαν; – οι πρωταγωνιστές
τουλάχιστον του τρόμου.

«Δεν τους καταλαβαίνω που καίνε αυτοκίνητα, αλλά τους καταλαβαίνω κιόλας»,
λέει στον φακό μία λευκή κάτοικος του προαστίου Σεν Ντενί, «γιατί δεν είναι
λογικό να υπάρχουν 30άχρονοι πτυχιούχοι άνεργοι».

«Κάθε άνθρωπος αξίζει μία τουλάχιστον ευκαιρία…

Αγαπώ τη Γαλλία, εργάζομαι για τη Γαλλία, γεννήθηκα εδώ, ελπίζω να κάνουν κάτι
και για μας…», λέει πιο κάτω ένας μετανάστης με αραβικά χαρακτηριστικά.

H απάντηση Σαρκοζί όμως κόβει την ανάσα: «Θα σας απαλλάξουμε από αυτό το
σκυλολόι», είπε απευθυνόμενος στους λευκούς Γάλλους μπροστά στους φακούς όλων
των τηλεοράσεων. Θα προκαλέσει την μήνι των εξεγερθέντων.

Μουσική υπόκρουση στις εικόνες του παραλογισμού, το μονότονο μουσικό
μοτίβο της ραπ. Οι στίχοι περιγράφουν την απελπισία και τη βία. Μονότονη και η
επανάληψη της ίδιας πάντα θυμωμένης φράσης από τους εξεγερθέντες νέους: «Εδώ
δεν υπάρχει δουλειά». Υπάρχουν ναρκωτικά και βία. Όλοι το ξέρουν.

«Ελάτε, είναι η ελληνική τηλεόραση», φωνάζει μια κυρία στις γειτόνισσες που
κρύβονται. «H ελληνική; Τι να την κάνουμε; H γαλλική πού είναι;» της απαντούν.

Το δράμα να είναι αθέατη η ζωή σου, αθέατη η τραγωδία σου, αθέατος ο τρόμος
σου.

Ο ρυθμός καταιγιστικός. Παιδιά με κουκούλες πολύ θυμωμένα επαναλαμβάνουν: «Μας
φέρονται σαν σε σκυλιά». Και λένε αλήθεια. Μερικοί προσπαθούν να ξεφύγουν. H
δουλειά είναι το διαβατήριο. Ο αποκλεισμός φέρνει τη βία, το μίσος και την
καταστροφή.

Εικόνες καταστροφής σε σκοτεινό τοπίο

Και η λύση; Ο διωγμός; H φυλακή; Για όλους; «Δεν είμαι ρατσιστής, είμαι φίλος
των Γάλλων», θα πει ο Λεπέν καθισμένος στην αναπαυτική πολυθρόνα της
υπερπολυτελούς κατοικίας του σε ένα από τα ακριβότερα προάστια του Παρισιού.

Την απαλλαγή από το «τέρας» που έφτιαξαν – 600.000 κατοικίες κατασκεύασε το
γαλλικό κράτος για να στοιβάξει τους μετανάστες που δούλευαν – θέλουν, αυτό
υπόσχονται οι Γάλλοι πολιτικοί και κάνουν πως δεν ξέρουν οι άλλοτε λαλίστατοι
Γάλλοι διανοούμενοι. Αυτό παρουσίασε και ο «Εξάντας» σε ένα ντοκιμαντέρ
αγωνίας για έναν κόσμο που δεν έχει πια λέξεις να περιγράψει την τραγωδία της
αποτυχίας των ελπίδων του, έχει μόνον εικόνες καταστροφής μέσα στο σκοτεινό
τοπίο της νύχτας.