ΠIEP BINTAΛ-NAKE «Ο Πλάτωνας μισούσε την Iστορία»

O Πιερ Βιντάλ-Νακέ είναι ικανός να δίνει επί ώρες παραδείγματα για τη χρήση τής Ατλαντίδας ως απόδειξης καταγωγής. Οι Ιρλανδοί υποστήριξαν ότι είναι Άτλαντες για να δείξουν ότι είναι αρχαιότεροι από τους Άγγλους. Ένας Άγγλος στην Ινδία ανέφερε ότι και οι Ινδοί είναι Άτλαντες, αλλά Ατλαντίδα είναι η Αγγλία! Οι Ισπανοί έλεγαν ότι η Ατλαντίδα είναι η Αμερική, γιατί έτσι μπορούσαν να ισχυρίζονται πως ανακάλυψαν τη χαμένη ήπειρο (πίνακας του Philippe Dougnier, «Το τέλος της Ατλαντίδας)

«Ο Πλάτωνας μισούσε την Ιστορία», λέει ο Πιερ Βιντάλ-Νακέ. «Ο μεγαλύτερος
εχθρός του ήταν ο Ηρόδοτος και κατόπιν ο Θουκυδίδης», εξηγεί. Σε αυτό αποδίδει
το γεγονός ότι ο Πλάτωνας κατασκεύασε έναν μύθο, τον μύθο της Ατλαντίδας,
χρησιμοποιώντας τον Ηρόδοτο, που έλεγε ότι υπήρχαν Άτλαντες στο δυτικό άκρο
της Αφρικής και πως εκεί υπήρχε και ο γιγάντιος πύργος των Ατλάντων. «Το
γεγονός ότι έγινε πιστευτός οφείλεται στο κύρος του. Ο Πλάτωνας ήταν ένα ιερό
πρόσωπο και όλοι νόμισαν ότι δεν επρόκειτο για κατασκευή αλλά για αλήθεια».
Αυτό που στην πραγματικότητα ήθελε να κάνει – και το είχε επισημάνει πρώτος ο
Τζουζέπε Μπάρτολι το 1779 – ήταν να αντιπαρατάξει σε αυτό που ο ίδιος θεωρούσε
ιδανική αθηναϊκή πολιτεία μία Αθήνα-Ατλαντίδα που ήταν ωραία χώρα, αλλά βάδιζε
στην καταστροφή. «Είναι δε ενδιαφέρον ότι ενώ η Ατλαντίδα αργότερα θεωρήθηκε
“Βασίλειο του Καλού και του Ωραίου”, στον Πλάτωνα ήταν “Βασίλειο του Κακού”.
Και ο μύθος αντιστράφηκε».

Ο ιστορικός της Αρχαίας Ελλάδας Πιερ Βιντάλ-Νακέ παρουσίασε χθες στο Γαλλικό
Ινστιτούτο Αθηνών το βιβλίο του «Ατλαντίδα, μικρή ιστορία ενός πλατωνικού
μύθου» (Εκδόσεις Ολκός). Στα 76 του πια, με λιγότερες δυνάμεις, πάντα όμως
ικανότατος αφηγητής, με λεπτό χιούμορ, παραστατικότητα και πειθώ. Λέει ότι δεν
έχει διαβάσει τα πάντα για την Ατλαντίδα και μάλλον έχει δίκιο, γιατί η
σχετική φιλολογία είναι ανεξάντλητη. Έχει μελετήσει όμως τόσα πράγματα, που
δείχνει σαν να μη του διαφεύγει τίποτα πάνω στο θέμα. «Τον 18ο αιώνα, η Δύση
ήθελε σώνει και καλά να βρει την Ατλαντίδα. Ήθελαν να ξεφορτωθούν το βιβλικό
δόγμα που έλεγε ότι όλοι προερχόμαστε από τον Αδάμ. Άρα έπρεπε να βρουν έναν
λαό από τον οποίο καταγόμασταν όλοι. Ο πρώτος δήμαρχος Παρισίων, μετά την
Επανάσταση, επινόησε τον λαό Καμσακά που υποτίθεται ότι έζησε στο βόρειο τμήμα
της Σιβηρίας. Από εκεί, λέει, ένα ρεύμα πήγε στην Κίνα, άλλο στην Ινδία και
άλλο στη Μεσοποταμία. H Ατλαντίδα συνήθως ήταν η πιο βολική λύση, γιατί ο
Πλάτωνας την τοποθετούσε 9.000 χρόνια πριν από τον Σόλωνα, κάτι που καταργούσε
τη βιβλική χρονολογία. Ήδη ο Λαπερέρ, σοφός του 17ου αιώνα, έλεγε ότι ο Αδάμ
δεν είναι ο πρώτος άνθρωπος, αλλά ο πρώτος Εβραίος. Αργότερα οι ναζί θα πουν
ότι και η Αρία φυλή καταγόταν από την Ατλαντίδα, για να ξεκαθαρίσουν ότι δεν
είναι Εβραίοι!».

«H Ελλάδα είναι το πιο ωραίο ταξίδι»

«Κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου για να εξακολουθήσει το ενδιαφέρον για τα
ελληνικά γράμματα», λέει ο Πιερ Βιντάλ-Νακέ. Ο ιστορικός της Αρχαίας Ελλάδας
υποστηρίζει ότι «καμία γενιά δεν εγκατέλειψε αυτήν την κληρονομιά και θα ήταν
οδυνηρό να συμβεί κάτι τέτοιο τώρα. Όχι γιατί δεν θα καταλαβαίνει κανείς τούς
ιατρικούς όρους. Τέτοιου τύπου επιχειρήματα είναι βλακώδη. Ούτε γιατί είναι
ανυπέρβλητα τα κείμενα. Δεν είναι αναγκαστικά λιγότερο ωραία η “Φαίδρα” του
Ρακίνα από τον “Ιππόλυτο” του Ευριπίδη. Θα πρέπει να χρησιμοποιούμε
επιχειρήματα ιστορικού, πόσο σημαντική ήταν η Αρχαία Ελλάδα στην ιστορική μας
εξέλιξη, και όχι επιχειρήματα συντηρητικά. Πέρα όμως από όλα αυτά, για μένα η
Ελλάδα υπήρξε ένα ωραίο ταξίδι. Το πιο ωραίο ταξίδι».

INFO

Πιερ Βιντάλ-Νακέ, «H Ατλαντίδα – Μικρή ιστορία ενός πλατωνικού μύθου», μτφ.
Χρ. Δ. Μεράντζας, Εκδ. Ολκός 2006, σελ. 218, τιμή: 23,50 ευρώ