Tεράστια τεχνική, πλούσιο μυαλό

Ομολογώ, δημοσίως, προκατάληψη. Όλοι το ‘χουμε μέσα μας. Προσήλθα για να
καταβροχθίσω με το στανιό ένα super king size χάμπουργκερ, βιομηχανοποιημένο
και, φυσικά, αμερικανικό. Αντ’ αυτού έπεσα πάνω στην πιο πανούργα, την πιο
έξυπνη, σκεπτόμενη αμερικανική υπερ-παραγωγή των τελευταίων χρόνων. Επομένως
(και δημοσίως) sorry Peter, mea culpa!

Θυμίζω στα γρήγορα τη θρυλική ιστορία του 1933 γραμμένη από τον Τζέιμς Άσμορ
Γκρίλμαν και τη Ρουθ Ρόουζ. Κινηματογραφικό συνεργείο τυχοδιωκτών καταφτάνει
σε μυστηριώδες, απομονωμένο νησί πρωτόγονων ιθαγενών, στο οποίο ηγεμονεύει ως
μάγος και θεός ένας θηριώδης χιμπαντζής με το όνομα King Kong (βασιλιάς
Κονγκ). Οι παμπόνηροι λευκοί, με δόλωμα την πρωταγωνίστρια, αιχμαλωτίζουν τον
αισθηματία πρόγονό τους και στη συνέχεια τον μεταφέρουν στη Νέα Υόρκη,
προκειμένου να αποταμιεύσουν εκατομμύρια, εκθέτοντας αυτό το εξωτικό,
τερατώδες, ζωντανό λάφυρο, στους λαίμαργους συμπολίτες τους. Τσίρκο
πολυτελείας, δηλαδή. Όμως ο άκακος γίγαντας σπάει τις αλυσίδες του και βάζει
το σώμα του ασπίδα για να σώσει το κορίτσι του από τις σφαίρες του εχθρού του.
Έτσι, ο θάνατος του «τέρατος» σώζει την ομορφιά της δαρβινικής συνέχειας και
του (ανθρώπινου) είδους του!

Το πρόβλημα με τον πρώτο, αλλά και με τον δεύτερο, King Kong ήταν
εντελώς τεχνικό. Όσο λιγότερος πειστικός τόσο περισσότερο χάρτινος και
απλοϊκός. Κάπου εδώ αρπάζει τη σκυτάλη ο Πίτερ Τζάκσον, ο ζογκλέρ των ψηφιακών
πλήκτρων, και εκτοξεύει το διαστημόπλοιο της τεχνολογίας στον πλανήτη Άρη. Το
τέρας όχι μόνο πειστικό, αλλά πέρα έως πέρα ζωντανό. Έτσι, λύνοντας το βασικό
πρόβλημα δημιουργίας τού King Kong κατορθώνει, απρόσκοπτα και δημιουργικά, να
εξορύξει από τον μύθο πλούσιο, σημειολογικό, φιλοσοφικό, κοινωνικό και
ιδεολογικό υλικό. H συνάντηση της διαστημικής τεχνολογίας με το ανθρώπινο
νιονιό προκαλεί μεγάλο σεισμό!

Αν και επί της οθόνης κυκλοφορούν μπόλικες αόρατες μεταφράσεις της ιστορίας
(για όσους φυσικά και βλέπουν και σκέπτονται), εγώ αρκούμαι σε μια προσωπική,
χωρίς αυτό να σημαίνει πως είναι και μοναδική. Ξεκινάω, λοιπόν, από την αρχή:
το συνεργείο την κοπανάει από τη N. Υόρκη σε μια εποχή (1933) όπου η μηχανή
της παραγωγής είναι εντελώς στεγνή. Το σύστημα για να τραφεί και για να
αναζωογονηθεί πρέπει να επεκταθεί. Ακριβώς με την ίδια λογική που οι πρώτοι
Ισπανοί ανακάλυψαν την Αμερική.

Ο Πίτερ Τζάκσον, πρωταθλητής της διαστημικής τεχνικής, τόσο στον «Άρχοντα των δαχτυλιδιών» όσο και στον βασιλιά Kong!

Επί του σκυλοπνίχτη με τη συμβολική ονομασία «Venture» (τόλμη, προφανώς
αφιερωμένο στον οποιονδήποτε τολμηρό εξερευνητή, δηλαδή πλιατσικολόγο),
επιβαίνουν πολλοί πειρατές αλλά τα βασικά πρόσωπα, εκτός από τον παραγωγό,
είναι δύο ακόμα: ο μελαγχολικός, ταλαντούχος, προοδευτικός θεατρικός
συγγραφέας και σεναριογράφος Τζακ Ντρίσκολ (Άντριαν Μπρόντι) και μια ξανθιά
άνεργη ηθοποιός, ερωτευμένη με το ποιοτικό θέατρο του Ντρίσκολ (Ναόμι Γουότς).

Τα νοήματα που εκπέμπει η τριάδα των εξερευνητών είναι φανερά διά γυμνού
οφθαλμού. Ο Ντρίσκολ γράφει «όνειρα». H Αν Ντάροου (η πρωταγωνίστρια)
ερμηνεύει τα όνειρα που επινοεί ο συγγραφέας. Όμως ο παραγωγός Καρλ Ντέναμ
(Τζακ Μπλακ) είναι η κινητήρια δύναμη του συστήματος. Ο παραγωγός μαζεύει το
συνεργείο, ο παραγωγός επιλέγει τυχαία την πρωταγωνίστρια, ο παραγωγός
αναθέτει το έργο στον Ντρίσκολ. Ο παραγωγός ναυλώνει τον σκυλοπνίχτη. Ο
παραγωγός οραματίζεται να αιχμαλωτίσει με τον φακό το ζωντανό, το εξωτικό, το
αληθινό. Ο παραγωγός, με δόλωμα τον συγγραφέα και τη Ναόμι Γουότς, παγιδεύει
τον Κινγκ Κονγκ. Ο παραγωγός θυσιάζει πολλές ανθρώπινες ζωές, προκειμένου να
ανακαλύψει με κάθε κόστος τον μαύρο χρυσό για να βάλει μπροστά τη μηχανή του
συστήματος. Ο παραγωγός είναι το αφεντικό. Πάμε παρακάτω, στο ψητό!

Το απομονωμένο νησί είναι δύο πράγματα μαζί: από τη μια η φαντασία του
συστήματος (Χόλιγουντ). Γι’ αυτό και η ομίχλη. Γι’ αυτό όλα μοιάζουν
υπερφυσικά και μεταφυσικά. Γι’ αυτό και οι ιθαγενείς είναι βάρβαροι, κανίβαλοι
και επιθετικοί. Γι’ αυτό και το ιερό τείχος που έχει κυκλώσει τη ζούγκλα του
χιμπαντζή. Από την άλλη, όμως, είναι και μια ανεξερεύνητη, πανάρχαιη,
τριτοκοσμική, ανεξάντλητη πηγή. Γι’ αυτό οι δεινόσαυροι, γι’ αυτό η πυκνή
βλάστηση, γι’ αυτό και ο Κινγκ Κονγκ. Έτσι, μια ιστορία που ξεκίνησε ως
τολμηρή φυγή καταλήγει σε μια μάχη Τιτάνων. Οι όροι μπαίνουν από την αρχή.
Σχεδόν είναι μυθολογικοί. Από εδώ ο «πολιτισμός» του συστήματος, από εκεί ο
κατακλυσμός. Από τη μια ο αυτοματισμός, από την άλλη η αναρχία και η ανυπακοή
της Φύσης. Όχι της οικολογίας, της χλωρίδας και της πανίδας, αλλά του
ανθρώπινου είδους. Εδώ και η πεμπτουσία!

Ο βασιλιάς πρέπει να πεθάνει

Ο Κινγκ Κονγκ είναι τεράστιος, γιατί ακριβώς η φύση και τα αρχέγονα
ανθρώπινα ένστικτα είναι θηριώδη και ακόμα, μέχρι σήμερα, ανυπέρβλητα και
ανυποχώρητα. Είναι επιθετικός όπως είναι ένας τεράστιος, αρχαίος, ερεθισμένος
φαλλός. Ο Κινγκ Κονγκ είναι ο πρωτόγονος άνθρωπος, εντελώς γυμνός. Γι’ αυτό
είναι ευσυγκίνητος, γι’ αυτό είναι αθώος, γι’ αυτό είναι αφελής, γι’ αυτό
είναι απρόβλεπτος, γι’ αυτό είναι ανεξέλεγκτος και εχθρικός. Ο Κινγκ Κονγκ
είναι μέσα μας, αλυσοδεμένος, εντός των «πολιτισμένων» μας τειχών. Έτσι, η
σύγκρουση – στο υπογάστριο της ιστορίας, του σεναρίου και του μύθου – είναι
ακραία και πολιτισμική. Ο βασιλιάς (Κινγκ) πρέπει να πεθάνει για να σωθεί και
απρόσκοπτα να λειτουργήσει ο καπιταλιστικός μηχανισμός.

Γελάτε; E, τότε εξηγήστε μου εσείς τη σημασία της τελευταίας,
μεγαλειώδους σκηνής: ο βασιλιάς, όρθιος πάνω από το «κεφάλι» του Εμπάιρ Στέιτ
Μπίλντινγκ της Νέας Υόρκης, κυρίαρχος της μητρόπολης του παγκόσμιου
συστήματος. Όρθιος αυτός, με το αντικείμενο της αγάπης του και του πόθου του
στην παλάμη του. Όρθιος ο φαλλός, ταραγμένη η καρδιά του. Σαν ζευγάρι
τρομοκρατών που έχουν υψώσει τη σημαία τους στους δίδυμους πύργους. Απίστευτο
και ανατριχιαστικό. Ο έρωτας σε όλη του τη διαδρομή, από το συναίσθημα μέχρι
τη σεξουαλική αναπαραγωγή. Ο έρωτας να απειλεί το κραταιό σύστημα της
Αμερικής. Ο έρωτας περιττός, γιατί βιομηχανικά είναι αντιπαραγωγικός. Περιττός
γιατί οι ορμές είναι ανεξέλεγκτες, ασύμμετρες και επιθετικές. Περιττός γιατί
είναι άχρηστος για το κέρδος και την καταναλωτική διαδικασία.

Το μήνυμα εν τέλει είναι απλό: νεκρός ο βασιλιάς, δηλαδή το ένστικτο,
δηλαδή το αληθινό. Ζωντανοί ο παραγωγός (βιομηχανία), ο σεναριογράφος (χάρτινα
όνειρα) και η πρωταγωνίστρια (πλαστική ομορφιά). Αν και η ταινία είναι του
Χόλιγουντ, αν και τα δολάρια που επενδύθηκαν είναι ωκεανός σωστός, εν τούτοις
το επιμύθιο είναι ανατρεπτικό. Γι’ αυτό, όταν το έργο είναι καλό, γουστάρω
αμερικανικό σινεμά: όσο σκοτώνουν το ένστικτο, τόσο πουλάει το
βιομηχανοποιημένο, κινηματογραφικό, προϊόν. Όσα δεν πιάνει η (καπιταλιστική)
αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια!