Συλλογές: επένδυση και έρωτας

«H αλληγορία της ζωγραφικής», ένα έργο του N. Γύζη με εμβληματική σημασία για την τέχνη του, από τα χαρακτηριστικότερα του ευρωπαϊκού συμβολισμού. Ένα πινέλο στο χέρι του Έρωτα προσπαθεί να υποτάξει τα χρώματα και να τα κάνει έκφραση. Από τη Συλλογή της Alpha Bank

Δεν γνωρίζει ο πολύς κόσμος – καμιά φορά και οι ειδικοί ή και το κράτος – τον
εθνικό ρόλο των συλλεκτών. Αβοήθητοι κατά κανόνα, χωρίς τους νόμους
φοροαπαλλαγών που ισχύουν στο Βέλγιο ή στις ΗΠΑ, ερωτεύονται την τέχνη,
στηρίζουν και επιταχύνουν τις εξελίξεις της. Χωρίς αυτούς, τα νέα
δημιουργήματα θα έμεναν αβοήθητα και τα παλιά σκορπισμένα σε χίλιες δυο γωνιές
της γης. H «συνομιλία» τους – η ερμηνευτική αντιπαράθεση στους τοίχους ενός
μουσείου, η Ιστορία – θα ήταν ζητούμενο. Χωρίς τη Συλλογή Κουτλίδη, π.χ., η
Εθνική Πινακοθήκη είναι σχεδόν γυμνή, χωρίς τον Γ. Πέρδιο ακόμα θα ψάχναμε
πολύτιμα έργα του N. Γύζη ή του Σ. Παπαλουκά, χωρίς τον Δ. Πιερίδη η
δημοσιότητα δεν θα στρεφόταν στις εκθέσεις Νεοελλήνων ζωγράφων και χωρίς τον
Αντ. Μπενάκη τα μουσειακά ενδιαφέροντα δεν θα είχαν επεκταθεί σε όλα τα
επιμέρους είδη τεχνών και σε όλες τις εποχές.

Δύο σπουδαίες εκθέσεις ξαναφέρνουν στην επικαιρότητα το θέμα, όχι τόσο γιατί
χρειάζονται κριτικό σχολιασμό όσο επειδή ο χαρακτήρας και το επίπεδό τους
δημιουργούν πρότυπα και περαιτέρω υποχρεώσεις.

B. Βαλαμπούς: Πάθος για την τέχνη. Επιχειρηματίας ο ίδιος, αξιοποιεί
αυτήν την εμπειρία όχι στην οικονομική πλευρά της συλλογής του – η αξία των
έργων θα απέδιδε ασφαλώς περισσότερα εάν επενδυόταν αλλού -, αλλά στην
«επιχειρησιακή έρευνα». Κάθε ένας από τους 69 πίνακες του Γ. Μπουζιάνη που
αντικρύζουμε αποτελεί και μία ιστορία, η οποία θα γοήτευε και σεναριογράφους.
Εντοπισμός του έργου, έλεγχος αυθεντικότητας, τεκμηρίων και διαθεσιμότητας,
διακριτικό ή πιεστικό φλερτ για την απόκτησή του, εφόσον πρόκειται για κομμάτι
σημαντικό και άξιο να συναποτελέσει ένα διαχρονικό σφιχτοδεμένο σώμα.
Αποτέλεσμα, ο επισκέπτης της έκθεσης στο Μουσείο Μπενάκη αντικρύζει μια
καταπληκτική εκπροσώπηση του σπουδαίου Έλληνα εξπρεσιονιστή, ένα καλοδεμένο
παζλ που αναδεικνύει τους προβληματισμούς και τις ολοκληρώσεις τους. Έχουμε,
εν προκειμένω, μια περίπτωση στην οποία ο συλλέκτης λειτουργεί ως
«μετεμψύχωση» του καλλιτέχνη. Αλλά και ως ευπατρίδης και αποκαθιστά την
ακεραιότητα της προσφοράς του για λογαριασμό όλων μας.

Τα περαιτέρω: Ο Μπουζιάνης έχει και μια αναξιοποίητη παγκόσμια διάσταση
και για να αναδειχθεί χρειάζεται επειγόντως μια έκθεση στην Αμερική, σε
παραλληλία με τον B. Ντεκούνιγκ, τον εκεί κορυφαίο της «Σχολής της Νέας
Υόρκης». Διωγμένοι και οι δύο από τους ναζί, μετέφεραν τη γερμανική εικαστική
παράδοση «αποδόμησης» της ανθρώπινης φιγούρας στις χώρες τους – ο Ντεκούνιγκ
πήρε τις διεθνείς δάφνες, ο Μπουζιάνης όχι ακόμα.

H «Εταιρική Συλλογή» της Alpha Bank: Σήμερα το φαινόμενο των corporate
collections είναι της μόδας διεθνώς, αλλά δεν ήταν τον 19ο αιώνα όταν οι
ελληνικές τράπεζες ξεκινούσαν τις συλλογές τους, και ανάμεσά τους η Τράπεζα
Πίστεως και η Ιονική (που συνενώθηκαν) από τις πρώτες. H Πίστεως ήταν επίσης η
πρώτη που στόλισε υποκαταστήματά της με έργα τέχνης, ενώ έχει και ειδικό
ίδρυμα το οποίο ενισχύει μεγάλες μουσειακές ή επιστημονικές προσπάθειες. Το
ακόμη πιο ξεχωριστό είναι ότι υπάρχει ταυτόχρονα μια οικογενειακή παράδοση
γενεών, όλοι οι Κωστόπουλοι υπήρξαν έντονα φιλότεχνοι και κοντά στους
ανθρώπους της τέχνης. Εύλογο αποτέλεσμα, λοιπόν, ότι στην πρώτη επίσημη
παρουσίαση της συλλογής (και στην αντίστοιχη πολυτελή έκδοση) αντικρύζουμε
τώρα πίνακες που δεν είναι απλώς κορυφαίοι των κορυφαίων καλλιτεχνών μας – και
εκπροσωπούνται σχεδόν όλοι -, αλλά και άκρως αντιπροσωπευτικοί. Ομιλητικό το
στήσιμο των επιμελητών (E. Οράτη, A. Ραπίδης), ανέδειξε όλη τη λάμψη και την
ιστορική αξία τους.

Τα περαιτέρω: Τα μισά τουλάχιστον από τα έργα είναι μοναδικά, ισότιμα –
τουλάχιστον – με της Εθνικής Πινακοθήκης, γωνιακά οικόπεδα στο «κτηματολόγιο»
της νεοελληνικής τέχνης. Είναι λοιπόν απαραίτητο να εκτίθενται κάπου μόνιμα,
ώστε να τα βλέπουν οι νεώτεροι φιλότεχνοι και οι τουρίστες του καλοκαιριού. Άς
ευχηθούμε να μην αργήσει αυτή η ώρα.

INFO

H Συλλογή της Alpha Bank – 200 πίνακες και χαρακτικά από τον 19ο αι. έως
σήμερα. Μουσείο Μπενάκη – Πειραιώς (έληξε) και αντίστοιχη έκδοση από την
Τράπεζα Γ. Μπουζιάνης – H Συλλογή Βασίλη Βαλαμπού, Μουσείο Μπενάκη, Κουμπάρη
1, τηλ. 210-3671.000, μέχρι 5 Φεβρουαρίου