«Έχουμε χάσει τη σκέψη και τη λογική»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
«Υπάρχει πρόβλημα στη μέθοδο του Λόγου και της σκέψης, με αποτέλεσμα να |
«Το πρόβλημα της Αριστεράς σήμερα είναι ότι δεν ξέρει πώς να είναι Αριστερά.
Όλο εφευρίσκει πράγματα για να βρει μία ταυτότητα. Το δράμα της είναι ότι έχει
παρελθόν, αλλά δεν έχει όραμα για το μέλλον. Έχει στο μυαλό της τους παλιούς
ηγέτες, τον Τσε που ήταν φανταστικός, τον Μάο που ήταν φανταστικός. Ποιος
είναι φανταστικός σήμερα; H Αριστερά πρέπει να ξεφορτωθεί τις αναμνήσεις της».
Ποιος μπορεί να αγνοήσει την παραπάνω κριτική όταν προέρχεται από τον Τζιοβάνι
Σαρτόρι, έναν από τους σημαντικότερους πολιτικούς επιστήμονες και φιλοσόφους
της εποχής μας – με μακρόχρονη εμμονή σε ζητήματα δημοκρατίας και ηθικής που
του δημιούργησαν οι μνήμες του φασισμού και του ναζισμού -, ο οποίος
αναγορεύθηκε χθες το βράδυ επίτιμος διδάκτωρ του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης
και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου;
«Κι εγώ τάσσομαι με την Αριστερά. H Αριστερά όμως πρέπει να πιστέψει
στην ηθική και στη δικαιοσύνη και να φερθεί έξυπνα. Τι έχει απομείνει στην
Αριστερά; Όχι τόσο η ισότητα όσο η ηθική αγωνία. H Δεξιά ενδιαφέρεται μόνο για
τον αποθησαυρισμό και την αποδοτικότητα. Και η ρεφορμιστική Αριστερά δεν
απεδείχθη καλύτερη από τη Δεξιά στον αυταρχισμό και στη διαφθορά. Γι’ αυτό
χρειαζόμαστε περισσότερη ηθική…», τονίζει μιλώντας στα «NEA» ο ομότιμος
καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης των Πανεπιστημίων Κολούμπια (ΗΠΑ) και Φλωρεντίας
(Ιταλία).
Ο 81χρονος σήμερα Τζιοβάνι Σαρτόρι, ο άνθρωπος που το 1956 πέτυχε την εισαγωγή
της πολιτικής επιστήμης ως ιδιαίτερου γνωστικού αντικειμένου στην Ιταλία και ο
πρώτος καθηγητής πολιτικής επιστήμης στην Ιταλία (εξελέγη το 1963), έχει
προκαλέσει προβληματισμό όσο λίγοι πολιτικοί επιστήμονες. Σήμερα, ανησυχεί
ιδιαίτερα για την αμερικανική πολιτική επιστήμη. «Στις ΗΠΑ, ο κλάδος παρέκαμψε
εντελώς τη σχέση θεωρίας – πράξης προς όφελος της σχέσης θεωρίας – έρευνας.
Στην πορεία η έρευνα αναγορεύθηκε σε ένα είδος αυτοσκοπού. Το ερώτημα
“επιστήμη, για ποιο λόγο; ” παραμερίστηκε», τονίζει ο Ιταλός ακαδημαϊκός.
«H πράξη κάνει την πολιτική επιστήμη χρήσιμη. Αν γνωρίζεις γιατί
συμβαίνει κάτι, τότε μπορείς να το προβλέψεις», λέει, επικρίνοντας τους
Αμερικανούς συναδέλφους του που «έχουν χάσει την απλή λογική». «Αρκεί να
επισκεφθεί κανείς τα συνέδρια της American Political Science Association,
γεγονός πολύ βλαβερό για τους εγκεφάλους τους. Αλλά μιλάμε για 20.000
ανθρώπους! Οι Αμερικανοί έχουν τους πόρους, ταξιδεύουν περισσότερο και ανησυχώ
πολύ για την υπερβολική επίδραση της αμερικανικής πολιτικής επιστήμης. Αν πας
σε μια συνάντηση σε συνθλίβουν. Είναι εκατό και είσαι ένας!» .
Υπάρχει «λογική άγνοια», συνεχίζει ο Σαρτόρι. «Υπάρχει πρόβλημα στη
μέθοδο του Λόγου, στη μέθοδο της σκέψης, με αποτέλεσμα να σημειώνονται
διάφορες ανοησίες». Όπως σημείωσε χθες, κατά την τελετή αναγόρευσης του
Σαρτόρι σε επίτιμο διδάκτορα του Παντείου, ο Σεραφείμ Σεφεριάδης, επίκουρος
καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Πανεπιστημίου, «το
Πάντειο τιμά τον Σαρτόρι για το τεράστιο έργο του, αλλά και γιατί με την
αναλυτική και μεθοδολογική ενάργειά του διατηρεί ζωντανό το όραμα μιας
κοινωνικής και πολιτικής επιστήμης του Λόγου».
H εναλλακτική, την οποία υποστηρίζει ο Σαρτόρι, είναι η αντίσταση στην
ποσοτικοποίηση της πολιτικής επιστήμης, στην αναγωγή της σε στατιστικές
επεξεργασίες μιας μάζας δεδομένων. «H κιβωτός των δεδομένων πρέπει να έχει
ακριβείς ορισμούς αν η γνώση θέλουμε να είναι ανθρώπινη», λέει.
Σήμερα, ακόμη και οι πολιτικοί δεν κάνουν πολιτική χωρίς να μελετήσουν τις
δημοσκοπήσεις. «Δεν έχω τίποτα εναντίον των αριθμών. Αλλά για αριθμούς τίνος
πράγματος μιλάμε;», αναρωτιέται ο Τζιοβάνι Σαρτόρι. «Οι δημοσκοπήσεις είναι
αριθμοί ενός ονόματος και όχι μιας καθορισμένης έννοιας. Ο κόσμος που απαντά
σε αυτές συχνά δεν έχει ιδέα για το θέμα, αλλά απαντά σε κάθε ανοησία για να
μη δείξει άγνοια. Οι δημοσκοπήσεις θα μπορούσαν να ρωτούν πρώτα “τι γνωρίζετε
γι’ αυτό; ” και ύστερα “τι πιστεύετε γι’ αυτό;”. Δεν το κάνουν, όμως, γιατί
έτσι χαλάνε οι δουλειές τους».
«Στη δημοκρατία οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στο λάθος»
Οι βασικοί τομείς της συνεισφοράς του Σαρτόρι, σημειώνει στον πρόλογο του
βιβλίου τού καθηγητή «Σημασιολογία, έννοιες, συγκριτική μέθοδος» ο επιμελητής
και γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης, Σ.
Σεφεριάδης, είναι τρεις: η συγκριτική θεωρία των κομμάτων, η δημοκρατική και
συνταγματική θεωρία και η μεθοδολογία των κοινωνικών επιστημών.
Γι’ αυτό ο Σαρτόρι ανησυχεί για τη δημοκρατία, για την αντικατάσταση του homo
sapiens από τον homo videns, τον άνθρωπο που καταναλώνει εικόνες χωρίς σκέψη,
για την «τεράστια άγνοια της κοινής γνώμης». «Μόνο το 5% των πολιτών έχουν
γνώση τού τι συμβαίνει γύρω τους και αυτό ισοδυναμεί με το 1/10 αυτού που
χρειάζεται κάποιος για να κερδίσει τις εκλογές… Οι πολίτες πρέπει να έχουν
κάποιον βαθμό ενημέρωσης για τα δημόσια γεγονότα. Όταν δεν γνωρίζεις τίποτα,
γίνεσαι θύμα της πολιτικής».
Ποια είναι η μεγαλύτερη απειλή για τη δημοκρατία σήμερα;
«H τρομοκρατία είναι μεγάλο πρόβλημα. Τοπική τρομοκρατία είχαμε και πριν, από
την εποχή των Ασασίνων. Αλλά συμβαίνει οι δημοκρατίες να είναι πλουσιότερες
από τις μη δημοκρατίες και να μπορούν να ταΐζουν τους πολίτες τους. Το άλλο
πρόβλημα είναι η θρησκεία. Ευτυχώς στην εποχή των σταυροφοριών η Καθολική
Εκκλησία έχασε την εξουσία της και ο Πάπας δεν εκλέγεται από το Κοινοβούλιο. H
δημοκρατία και η νομιμότητά της προέρχονται από τη θέληση του λαού. Αν
πιστεύεις στη δημοκρατία και όχι στη Βίβλο, τότε πρέπει να πιστεύεις ότι οι
άνθρωποι μπορεί να μην έχουν πάντα δίκιο, αλλά έχουν δικαίωμα στο λάθος. Και
το δικαίωμα των ανθρώπων στο λάθος είναι λιγότερο επιζήμιο από το δικαίωμα στο
λάθος ενός πάπα ή ενός ιμάμη. Οι δημοκρατίες μας κινδυνεύουν από τον
θρησκευτικό φανατισμό, αλλά κι από τα μίντια, και κυρίως από την τηλεόραση,
που μανιπουλάρει τους ανθρώπους».
INFO
Το βιβλίο του Τζ. Σαρτόρι «Σημασιολογία, έννοιες, συγκριτική μέθοδος»
(Εκδόσεις Παπαζήση) παρουσιάζεται στις 18.30 στη Στοά του Βιβλίου.
Συνδιοργάνωση: Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης.
Google news
