Kαι Kώδικας… Mποτιτσέλι

Ένας κώδικας «σπάει» και ταράζει τα νερά της επιστημονικής κοινότητας.
Κρύβεται σε ένα από τα διασημότερα έργα της Ιστορίας της Τέχνης – την «Άνοιξη»
που φιλοτέχνησε περί το 1482 ο Σάντρο Μποτιτσέλι – και «μιλά» για τα
μεγαλόπνοοα πολιτικά σχέδια του ηγέτη της Φλωρεντίας και μαικήνα των τεχνών
Λαυρεντίου του Μεγαλοπρεπούς να ενώσει τις ιταλικές πόλεις-κράτη που
βρίσκονταν σε εμπόλεμη κατάσταση μέσω ενός δικτύου συμμαχιών. Σχέδιο που
ναυάγησε μετά τον θάνατό του.

«Πρόκειται για μια αλληγορία της ειρηνικής συνύπαρξης μεταξύ των πιο ισχυρών
ιταλικών πόλεων της εποχής, που συνδέονταν με μυστικές συμφωνίες, στο
επίκεντρο των οποίων βρισκόταν η Φλωρεντία των Μεδίκων», εξηγεί ο Ενρίκο
Γκουιντόνι, καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης και της Αρχιτεκτονικής στο
Πανεπιστήμιο της Ρώμης, ο οποίος υποστηρίζει πως βρήκε το μήνυμα που κρύβεται
στο αινιγματικό έργο της Αναγέννησης.

Τι συμβολίζουν λοιπόν οι οκτώ μορφές που πλαισιώνουν την κεντρική γυναικεία
φιγούρα (η ταυτότητα της οποίας δεν έχει αποσαφηνιστεί με ακρίβεια καθώς
μπορεί να είναι η Αφροδίτη ή η Παρθένος Μαρία ή και οι δύο μαζί), που κατά
καιρούς έχουν «αποκρυπτογραφηθεί» άλλοτε ως προσωποποιημένοι μήνες, άλλοτε ως
ήρωες της ελληνικής και ρωμαϊκής μυθολογίας και άλλοτε ως εκφράσεις των
τεχνών; «Το όλο θέμα αφορά σε ζητήματα ειρήνης, πολέμου και γεωπολιτικής
στρατηγικής», λέει ο κ. Γκουιτόνι.

Οι Τρεις Χάριτες, σύμφωνα με τη νέα θεωρία, συμβολίζουν τις ναυτικές δυνάμεις
της εποχής – Νάπολη, Γένοβα και Πίζα -, οι οποίες είχαν συμφωνήσει να
προφυλάξουν τα νώτα της συμμαχίας του Λαυρεντίου.

Στο κέντρο της σύνθεσης αιωρείται ο Έρως πίσω από τον οποίο κρύβεται το παπικό
κράτος της Ρώμης, ενώ βασικό ρόλο κρατούν τόσο το Μιλάνο, που απεικονίζεται ως
Ερμής, όσο και η Βενετία που έχει «μεταμορφωθεί» σε νύμφη Χλωρίδα.

Ο γάμος της Φιλολογίας

Εντελώς διαφορετική εικόνα είναι εκείνη που είχε «δει» πριν από λίγα χρόνια
η καθηγήτρια της Μεσαιωνικής Φιλολογίας Κλάουντια Βίλα, η οποία βρήκε το
κλειδί του μυστηρίου στο έργο του συγγραφέα Μαρτιανού Καπέλλα «Περί των γάμων
του Ερμή και της Φιλολογίας» δέκα αιώνες προτού ο Μποτιτσέλι ζωγραφίσει τον
πίνακά του! Στο κέντρο βρίσκεται η μέλλουσα σύζυγος του Ερμή, η Φιλολογία.
Πάνω από το κεφάλι της φτερουγίζει ο Έρως. Αριστερά στέκεται ο Ερμής. Τη νύφη
συνοδεύουν η Ρητορική και η Φλώρα, αρχαία θεότητα της Ιταλίας, και οι τρεις Χάριτες.

Επιμέλεια: Μαίρη Αδαμοπούλου