Nόμπελ γενεθλίων

Με το ίδιο θάρρος που προβάλλει πάντα και τις πολιτικές του απόψεις, ο Χάρολντ Πίντερ στα 75 του και από το 2002 καρκινοπαθής, αντιμετωπίζει την ασθένεια με θάρρος και χωρίς να την κρύβει (ούτε τα σημάδια της)

Θα μπορούσε να είναι και «Πάρτι γενεθλίων». Στις 10 Οκτωβρίου ο Βρετανός
θεατρικός συγγραφέας Χάρολντ Πίντερ έκλεισε τα 75 του χρόνια και χθες, τρεις
μέρες μετά, η Σουηδική Ακαδημία τού απένειμε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Ωστόσο, ο Πίντερ ήταν λακωνικός απέναντι στον γραμματέα της Ακαδημίας Χόρας
Ένγκνταλ, που του τηλεφώνησε για να του αναγγείλει την απόφαση. «Δεν είπε
πολλές κουβέντες, στην πραγματικότητα όμως ήταν πολύ χαρούμενος».

Αργότερα είπε στους δημοσιογράφους: «Γράφω θέατρο πενήντα χρόνια τώρα και
είμαι και πολιτικά στρατευμένος. Και δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι αυτό το
τελευταίο έχει να κάνει με τη βράβευση». Ο Σερ Πίτερ Χολ, που δουλεύει με τον
Πίντερ περισσότερο από 40 χρόνια, μίλησε για «σπουδαίο βραβείο για έναν
σπουδαίο και αληθινό ποιητή του θεάτρου».

Στο πρόσωπο του Χάρολντ Πίντερ βραβεύτηκε το θέατρο, που έχει τιμηθεί 11 μόλις
φορές από το 1901 που ξεκίνησε η ιστορία του βραβείου. Μάλιστα από το 1936 που
βραβεύτηκε ο Ευγένιος Ο’ Νιλ (δύο χρόνια πριν είχε βραβευτεί και ο Λουίτζι
Πιραντέλο), μόνο ο Σάμουελ Μπέκετ (1969) και ο Ντάριο Φο (1997) εκπροσώπησαν
το θέατρο στη λίστα των Νόμπελ. Βέβαια, όπως συνηθίζει η Σουηδική Ακαδημία,
στο πρόσωπο του Πίντερ βράβευσε και την κοινωνική ευαισθησία, την πολιτική
εγρήγορση. Ο Χάρολντ Πίντερ είχε ανακοινώσει τον Φεβρουάριο ότι θα απείχε στο
εξής από τη συγγραφή θεατρικών έργων και θα έγραφε μόνο ποίηση – «σπαταλώ
πολλή ενέργεια στις πολιτικές υποθέσεις, καθώς τα πράγματα σήμερα είναι πολύ
ανησυχητικά», είχε πει.

Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που ζήτησε να παραπεμφθούν στο Διεθνές
Δικαστήριο οι Μπους και Μπλερ ως εγκληματίες πολέμου. Ήταν φανατικά κατά του
πολέμου στο Ιράκ, όπως ήταν κατά και του βομβαρδισμού της Γιουγκοσλαβίας,
χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εκτιμούσε τον Μιλόσεβιτς. Το 2003 τύπωσε
αντιπολεμικά ποιήματα για τη σύγκρουση στο Ιράκ. «Τα ποιήματα αυτά εκφράζουν
τον προσωπικό θυμό μου και την απέχθειά μου. Στα θεατρικά μου έργα δεν αηδιάζω
από τους χαρακτήρες, ακόμα και όταν είμαι κριτικός απέναντί τους. Οφείλω να
τρέφω κάποια συμπάθεια γι’ αυτούς, διαφορετικά δεν θα μπορώ να τους κάνω να
μιλήσουν. Τους αγαπώ, με κάνουν να γελώ, παρά το ότι οι περισσότεροι είναι
άξεστοι. Γράφοντας για εκείνους, γράφω επίσης και για μένα», είχε δηλώσει.

H ποιητική συλλογή «Πόλεμος» κυκλοφόρησε το 2004 από τις Εκδόσεις Αιώρα
(μτφ: Τάνια Παπαδοπούλου), ενώ φέτος κυκλοφόρησαν από τον Κέδρο τα «Ποιήματα
1948-2004» (μτφ: N. Φ. Μικελίδης).

«Ο Πίντερ επανέφερε το θέατρο στα βασικά του στοιχεία», είπε η Σουηδική
Ακαδημία αιτιολογώντας την απόφασή της. «Ένας περίκλειστος χώρος και ένας
απρόβλεπτος διάλογος όπου ο κάθε άνθρωπος είναι στο έλεος του άλλου και τα
προσχήματα καταρρέουν». H Σουηδική Ακαδημία σημείωσε ότι το αντισημιτικό κλίμα
της νεότητας του Πίντερ (που είναι γιος Εβραίου ράφτη) επηρέασε την απόφασή
του να γίνει θεατρικός συγγραφέας, όπως και το γεγονός ότι έζησε τον
βομβαρδισμό του Λονδίνου.

Από το «Πάρτι» ώς την «Επέτειο»

Ο Χάρολντ Πίντερ γεννήθηκε στο Λονδίνο το 1930. Το «Πάρτι γενεθλίων»
δημοσιεύτηκε το 1957 και έκανε αμέσως εντύπωση. Το επόμενο διάστημα ήταν
ιδιαίτερα γόνιμο. Ανάμεσα στα έργα που δημοσίευσε τότε ήταν «Το δωμάτιο»
(1957), το «Βουβό γκαρσόνι» (1957), «Ο επιστάτης» (1959), «Ο γυρισμός» (1964)
ενώ στη δεκαετία του ’60 έγραψε και σενάρια για τον κινηματογράφο: «Ο
υπηρέτης», «Ατύχημα», «Ο μεσάζων» και το 1981 το σενάριο της «Ερωμένης του
Γάλλου υποπλοίαρχου» από το μυθιστόρημα του Τζον Φόουλς. Δημοσίευσε αργότερα
αρκετά ακόμη θεατρικά, όπως «H σιωπή» (1968), «Παλιοί καιροί» (1970), «Νεκρή
ζώνη» (1974), αλλά και τα μονόπρακτα «Ένα είδος Αλάσκα» (1982), «Ένα για τον
δρόμο» (1984), «Βουνήσια γλώσσα» (1988). Όπως και τα πιο πρόσφατα «Τέφρα και
σκιά» (1996) και «H επέτειός μας» (1999). Έχει επίσης γράψει το μυθιστόρημα
«Οι νάνοι» (Εκδ. Καστανιώτη, μτφ. Παύλος Μάτεσις).

INFO

Φέτος είναι προγραμματισμένα δύο έργα του Πίντερ: το «Πάρτι γενεθλίων» από το
«Απλό Θέατρο» (του Αντώνη Αντύπα) και η «Προδοσία» στο θέατρο «Σημείο».