Πεθαίνοντας σαν ροκ!

Αντέχετε; Και να μην αντέχετε εγώ θα το πω. Το «Last days» του Γκας Βαν Σαντ
είναι το εμβληματικό μπλουζ της εποχής μας. Ως εξής: Αυτοκτονούμε χωρίς λογική
αιτία. Πεθαίνουμε χωρίς την παραμικρή βοήθεια. Και όσο ζούμε, υπάρχουμε μόνο
σαν ανταλλακτική αξία. Νέοι καθόλου αθώοι. Νέοι διακορευμένοι, νέοι εντελώς
στραγγισμένοι. Νέοι με χρήμα και φήμη, αλλά εντελώς άδειοι, χωρίς όνειρο,
κουράγιο και ελπίδα. Τελευταίες μέρες, δηλαδή πεθαίνοντας σαν ροκ!

Προκαταρκτικά δύο χρήσιμες και εντελώς απαραίτητες πληροφορίες. Πρώτο,
το «Last days» είναι το φινάλε, το τρίτο μέρος της τριλογίας θανάτου του Γκας
Βαν Σαντ. Με πρώτο το «Gerry», όπου δύο νέοι Αμερικανοί, περπατώντας σε μια
έρημο χωρίς ίχνος σταγόνας νερού και φαγητού, χάνουν τον προσανατολισμό τους
και την ύπαρξή τους. Και με δεύτερο τον «Ελέφαντα» όπου δύο δεκαπεντάχρονοι
ζωσμένοι με όπλα ορμούν και σκοτώνουν το… μισό σχολείο. Και στις τρεις
περιπτώσεις ο θάνατος προκαλείται από εξωφρενικά, παράλογα αίτια. Έτσι
φαίνεται αλλά δεν είναι!

Δεύτερη, απαραίτητη, πληροφορία. Το τρίτο μέρος της τριλογίας είναι αφιερωμένο
στην «αυτοκτονία» με πλάγια αναφορά στον Κερτ Κομπέιν, ψυχή των «Nirvana», από
τα σπουδαιότερα ροκ συγκροτήματα της περασμένης δεκαετίας. Τηρουμένων των
αναλογιών, ο αυτόχειρας, ξανθός… Χριστός, είναι το ισοδύναμο ενός Σιντ
Βίσιους και ενός Τζιμ Μόρισον. H ποιοτική, καταλυτική διαφορά είναι πως αυτοί
πίστεψαν, αναλώθηκαν, «έφυγαν», ενώ ακόμα και ο Μπομπ Ντίλαν, στην καμπή της
καριέρας του, γονάτισε, μετανόησε, σταυροκοπήθηκε. Δικαίωμα στη ζωή αυτός,
δικαίωμα στον θάνατο εκείνοι. Οι ιπτάμενοι, πέραν των άκρων και των ορίων. H
μελαγχολία τους δεν ήταν πόζα, στυλ και μόδα. H μελαγχολία του Κερτ Κομπέιν
και κάθε Κομπέιν είναι κληρονομική. Ο πατροπαράδοτος δυτικός ρομαντισμός.
Μεταφρασμένος στο ροκ, είναι ο ομφάλιος λώρος που συνδέει την ποίηση του
εφήμερου με τον μουσικό του εφήμερου. H στιχουργική και η μουσική κομμάτια και
θρύψαλα της ψυχή τους.

«Τελευταίες μέρες». Το νεκροταφείο της δυτικής, μουσικής, κουλτούρας

H αυτοκτονία του Κομπέιν ήταν προαποφασισμένη από την «κατάστασή» του.
Ο θάνατός του το πιο «ζωντανό», εκκωφαντικό σχόλιο πάνω στη δυτική, μουσική,
κουλτούρα. H πτώση και η εγκατάλειψη από συνεργάτες και φίλους, από τις πιο
οδυνηρές σελίδες αδιαφορίας, ατομικισμού, αφασίας και πωρωμένου αυτισμού. Γι’
αυτό οι εναπομείναντες «Nirvana», κουβέντα δεν ήθελαν ν’ ακούσουν για την
ταινία. Γι’ αυτό αρνήθηκαν να εκχωρήσουν έστω και μία νότα. Γι’ αυτό ο Γκας
Βαν Σαντ καταφεύγει στο επίθετο «Μπλέικ», δάνειο από το ελεγειακό γουέστερν
του Τζιμ Τζάρμους «Dead» (Νεκρός) με τον Τζον Ντεπ και έναν Ινδιάνο που μόλις
τον αντικρύζει με μια φράση προαναγγέλλει την κατάληξή του Λευκού: «White man
you are a dead man» (Λευκέ άνθρωπε είσαι ένας νεκρός άνθρωπος). Το αυτό ισχύει
και για τον Κομπέιν. Με Ινδιάνο τον αόρατο – και πίσω από τον φακό – Γκας Βαν
Σαντ και με Λευκό και Dead man τον Μπλέικ (Μάικλ Πιτ)!

Προσέξτε τώρα πως λειτουργεί η «στιχουργική» και η «μουσική» αυτού του
επιθανάτιου κομματιού που έγραψε και σκηνοθέτησε ο διαβολεμένος Γκας Βαν Σαντ,
αντιγράφοντας τις απλές «γραμμές» ενός σπαρακτικού μπλουζ με επαναλαμβανόμενες
στροφές γύρω από το ίδιο μοτίβο. H γεωγραφία πηγαινοέρχεται μεταξύ ειδυλλιακής
φύσης και του εσωτερικού ενός παλιού αρχοντικού. Ο «νεκρός» να επαναλαμβάνει
τις ίδιες κινήσεις – από μέσα προς τα έξω και από έξω προς τα μέσα – αλλά κάθε
τόσο να πέφτει, να παραπαίει, να γλιστράει, να γκρεμίζεται και να οδεύει προς
την Αχερουσία χωρίς βοήθεια καμία. Το ανθρώπινο περιβάλλον να καταναλώνεται
στην ίδια ευτελή, νοσηρή τελετουργία, ναρκωτικών και οργίων ενώ παράλληλα οι
ατζέντηδες να τηλεφωνούν και να εκλιπαρούν μπας και ο σταρ συμφωνήσει με τις
ημερομηνίες για μια περιοδεία με αρκετό χρήμα.

Όμως η μεγάλη ανατριχίλα προκαλείται από τη σχέση του αυτόχειρα με τους
ήχους και το περιβάλλον. Με κατεβασμένους τους διακόπτες, με ψιθύρους
ασυναρτησίας, με κινήσεις ύστατης απελπισίας. Όσο το μπλουζ γλιστράει και η
φωνή παραμορφωμένα τραγουδάει, τόσο οι χορδές της κιθάρας κόβονται μία μία
αποσυνδέοντας τον πρωταγωνιστή από τη ζωή. H σκηνή νεκροταφείο. Τα ρακένδυτα
ρούχα του το σάβανο της συμφοράς του. Τα σκουπίδια της τροφής του τα βρώμικα
κόλλυβά του. Τα δύο κομμάτια που πριν από το τέλος του αυτοσχεδιάζει, σαν
μοναχικό μοιρολόι μοιάζει. Κανείς δεν ακούει, κανείς δεν προσέχει, κανείς δεν
βλέπει, κανείς δεν σπεύδει. Όλοι οι ζωντανοί χορτάτοι από το αίμα και το σώμα
του νεκρού. Μόνος στο νεκροταφείο της σκηνής. Μόνος τού απέραντου σταδίου
θεατής. Μόνος ποιητής, μόνος εκτελεστής, μόνος θεατής. Is anybody out there;
Κανείς. Άκρα του τάφου σιωπή!

ΥΓ: Μόνο για πληροφορημένους, οπλισμένους, ταγμένους θεατές.
Οι άλλοι παρακαλώ να το προσπεράσουν!

Υπόδειγμα καλών προθέσεων

Καταιγισμός καλλιτεχνικών ταινιών. Από το Φεστιβάλ Βερολίνου το «Ballad of
Jack and Rose» της Ρεμπέκα Μίλερ, κόρης του θρυλικού Άρθουρ Μίλερ και συζύγου
του τελευταίου Μοϊκανού Ντάνιελ Ντέι Λίους. Του πρωταγωνιστή και πατέρα της
Ρόουζ, δηλαδή ανάμνηση, νοσταλγία και αίσθημα ανάμεσα στην Ρεμπέκα και τον
Άρθουρ Μίλερ.

«Μπαλάντα για δύο». H «αιμομικτική» σχέση Ρεβέκκας και Άρθουρ Μίλερ!

Είναι ταυτόχρονα προφανές, συμβολικό, αισθηματικό και σχηματικό. Όλα μαζί.
Ημιθανής, από καρκίνο, πατέρας, ζει παρέα με την κόρη του, σαν ο ύστατος
εκπρόσωπος των κοινοβίων του ’60, αρνούμενος να υπογράψει την πώληση της γης
του, τελευταίας νησίδας της ύπαρξής του. Ώσπου τη λανθάνουσα αιμομικτική
ισορροπία διαταράσσουν η φιλενάδα του και τα δύο αγόρια της. H κόρη αρνείται
να συμβιβαστεί με την «απώλεια» του πατέρα της και εκείνος με την ενσωμάτωση
της κόρης του στον επιπόλαιο έρωτα και τα ναρκωτικά. H σύγκρουση πολυμέτωπη
και βίαιη. Έτσι πατέρας με κόρη καταλήγουν όπως άρχισαν. Με μια διαφορά. Αυτός
πεθαίνει κι εκείνη, δίπλα του μ’ ένα φιλί, έτοιμη ν’ ανάψει φωτιά και με το
ίνδαλμά της να καεί!

Καλών προθέσεων, φορτωμένο με σύμβολα, επίπεδη σκηνοθεσία (μέχρι τα τελευταία
είκοσι συγκινητικά λεπτά) και με ένα Ντάνιελ Ντέι Λιούις ικανό όπως πάντα να
παρασύρει την μετριότητα σε καλλιτεχνικό επίτευγμα!

H κρυφή γοητεία ενός μοναχικού εργένη

Δεύτερη, καλύτερη, ταινία της εβδομάδας η τραγική κομεντί «Broken flowers» –
Τσακισμένα λουλούδια – του Τζιμ Τζάρμους. Από το πρόσφατο φεστιβάλ Καννών,
παρέα με το «Last days» του Γκας Βαν Σαντ. Παρέα στα φεστιβάλ, παρέα στη
μοναξιά, παρέα στον μινιμαλισμό, παρέα στον θάνατο τον… εποχικό!

Είναι της εποχής. Το τούνελ βαθύ, σκοτεινό, αλλά και τόσο καλλιτεχνικά
δημιουργικό. Ο Τρίτος Κόσμος πεθαίνει αλλά χορεύει. Ο πρώτος ευημερεί αλλά
«πεθαίνει». Αυτή και η αντίφαση του Ντον (Μπιλ Μάρεϊ). Έξω σαν ο ζωντανός
ορισμός του American dream. Λεφτά, σπίτι, ανέσεις, άφθονες κατακτήσεις. Μέσα
άδειος καταψύκτης. Δίπλα, ακριβώς στη διπλανή, φτωχική, καλύβα ο κολλητός του.
Έγχρωμος, προλετάριος με γυναίκα και παιδιά. Ο Τρίτος Κόσμος που λέγαμε. Χωρίς
λεφτά αλλά με ευτυχία και όνειρα πολλά. Πάντα ο Τζάρμους «υποδεικνύει» στους
μακάριους Αμερικανούς τον αντίπαλο, θετικό, πόλο, με Ευρωπαίους και
τριτοκοσμικούς. H αθωότητα και η αισιοδοξία του Ιταλού Ρομπέρτο Μπενίνι κόντρα
στην αμερικανική ανθρωποφαγία (Στην παγίδα του Νόμου). Ο προφητικός και
ποιητικός Ινδιάνος κόντρα στον μελλοθάνατο «Νεκρό» Τζόνι Ντεπ. Πάμε παρακάτω!

«Τσακισμένα λουλούδια». Παρελθόν, παρόν, ένα και αυτό

Ο Ντον λαμβάνει γυναικεία, ροζ επιστολή με την οποία πληροφορείται ότι κάπου,
κάποτε το σπέρμα του γονιμοποιήθηκε με κάποιο από τα… λουλούδια του. Κατά
λάθος σχέση, κατά λάθος παιδί! Έτσι με άφθονες παροτρύνσεις του τριτοκοσμικού
φίλου, αποφασίζει να εκδράμει προς τα τέσσερα σημεία της αμερικανικής
γεωγραφίας. Τέσσερις γυναίκες να συναντήσει και τον εικοσάχρονο γιο του να
γνωρίσει. Πρώτη η οργανώτρια…. ντουλαπών Σάρον Στόουν με κόρη μια Λολίτα.
Δεύτερη η νοικοκυρά Φράνσις Κόνροϊ, άτεκνη και σύζυγος ανεγκέφαλου
κτηματομεσίτη! Τρίτη η Τζέσικα Λανγκ, επικοινωνιολόγος κατοικίδιων (!),
κολλημένη με την γραμματέα της την λεσβία! Τελευταία ελπίδα η Τίλντα Σουίντον.
Με το που τον βλέπει του τραβάει ένα γαμοσταυρίδι και την πόρτα στα μούτρα του
κλείνει. Έτσι ο Ντον χωρίς γυναίκα, χωρίς ελπίδα, χωρίς μνήμη, χωρίς Ζουάν,
χωρίς προσανατολισμό, πίσω στον πολυτελή καταψύκτη του γυρίζει. Μια ζωή
πεταμένη για ένα πουκάμισο αδειανό, για μια Ελένη!

Μοναδικός σκιτσογράφος ανθρώπινων καταστάσεων ο Τζάρμους. Γελοιογράφος και
τραγικός. Αστείος και μελαγχολικός. Κωμικός και δραματικός. Και τα δύο…
μαζί. Κολλημένα σαν δίδυμοι αδελφοί. Μοναδικό ζωντανό σκίτσο ο Μπιλ Μάρεϊ.
Όπως βγήκε από το «Lost in translation» της Κόπολα έτσι μπήκε στα «λουλούδια»
του Τζάρμους. Ίδια έκφραση απορίας, ίδια πόζα αφασίας, ίδιο υπομειδίαμα
σαρκαστικής αυτο… ειρωνείας. Αν κοντά σ’ αυτά τα δύο πλεονεκτήματα προσθέσει
κανείς και τη μοναδική ικανότητα του Τζάρμους να αλιεύει κρυφούς μουσικούς
ήχους, όπως αυτούς από τζαζ Αιθιοπίας, τότε καταλήγει κανείς σε μια δεύτερη
αντίφαση. Ο «θάνατος» ενός μοναχικού εργένη είναι σκέτη γοητεία!

Νούφαρα μέσα από σκουπίδια

Πέμπτη πρεμιέρα, «Το νησί» (The Isle) με την υπογραφή του Κιμ Κι Ντουκ,
προελεύσεως φεστιβάλ Βενετίας. Να δούμε πόσα μεγάλα ονόματα θα επιβιώσουν απ’
αυτόν τον καταστροφικό κατακλυσμό καλών ταινιών!

Πολύ σύντομα. Σε απέραντη λίμνη, με παρκαρισμένες καλύβες του ενός
τετραγωνικού, νοικιασμένες από αυτοσχέδιους ψαράδες, συντελείται η σύγχρονη
διαδικασία με αποτελεσματικότητα αλεστικής μηχανής. Στο ίδιο σημείο
κοιμούνται, αφοδεύουν, συνουσιάζονται και ωμό κρέας ψαριού τρώνε. Μέσα σ’ αυτή
την βρώμικη, βίαιη, ωμή ανθρωπογραφία και αφού προηγουμένως εκείνος
καταβροχθίσει τ’ αγκίστρια και στη συνέχεια εκείνη, ξεριζώσει την μήτρα της με
τα ίδια αγκίστρια, ένα νούφαρο αγάπης και θανάτου θα ανθίσει. Ακόμα πιο
σύντομα. Πρόκειται για το φλιπσάιντ του «Άνοιξη, καλοκαίρι, φθινόπωρο,
χειμώνας». Από τον Βούδα, το Ζεν και την παράδοση, στην ανθρωποφαγία!

Στοιχειωμένο βρώμικο νερό

Πήγα για τα χειρότερα, βγήκα με τα καλύτερα. Ρισκάρω και στοιχηματίζω. Το
καλύτερο δραματικό θρίλερ της χρονιάς «Dark water», Στοιχειωμένο νερό. Του
στοιχειωμένου Βάλτερ Σάλες από το σκοτεινό πνεύμα του Ρομάν Πολάνσκι!

Πρόκειται για ριμέικ του ομότιτλου από την Ιαπωνία αλλά δεν μ’ ενδιαφέρει
καθόλου. Νέα γυναίκα, στοιχειωμένη από τα φαντάσματα της μητέρας και του
πατέρα της, εγκαταλειμμένη και η ίδια από τον άντρα της, βρίσκει και νοικιάζει
άσυλο για την ίδια και την κόρη της σε στοιχειωμένο συγκρότημα πολυκατοικιών.
H μάνα (Τζένιφερ Κόνελι) να βυθίζεται στα φαντάσματα του παρελθόντος, η κόρη
της να «βλέπει» το φάντασμα κοριτσιού, εγκαταλειμμένου από μάνα και πατέρα και
το συγκρότημα να σκουριάζει από την υγρασία, να καταρρέει από την παντελή
έλλειψη φροντίδας και να βυθίζεται σε βρώμικο νερό.

«Στοιχειωμένο νερό». Θα το υπέγραφε ο Πολάνσκι!

Ο Σάλες μετά την ποταμιαία ελεγεία «Ημερολόγια μοτοσυκλέτας», παίζει τένις με
ρακέτες το μεταφυσικό και το ρεαλιστικό. Εκ πρώτης όψεως, ανεξήγητα, παράδοξα
και φανταστικά. Με δεύτερη ματιά, αληθινά και επαγωγικά. Το συγκρότημα, η
κοινωνία. Το νερό, η μνήμη. Το παιδί η οικογένεια. H μάνα το αίσθημα.
Χαμηλόφωνο, «σάπιο», απειλητικό. Με εξαίρετους στυλοβάτες την Τζένιφερ Κόνελι,
τον φωτογράφο Αφόνσο Μπίτο και τον Άντζελο Μπανταλαμέντι. Μέγας είσαι Ρομάν
και θαυμαστοί οι μαθητές σου!

Στα… γρήγορα

Εννιά ταινίες εκ των οποίων τέσσερις από πολύ καλές μέχρι ενδιαφέρουσες. Πόσες
να χωράνε σε δύο σελίδες; Μακελειό θέλουν τα γραφεία διανομής, μακελειό θα
έχουν από την υποδοχή. Στα γρήγορα:

«Φτάσαμεε!» H τελευταία λαϊκή κομεντί του Σταύρου Τσιώλη όπου κλαρίνα,
κιθάρες και μπουζούκια διαγωνίζονται σε ξενοδοχείο επαρχίας με τρόπαιο το
μεροκάματο μιας νύχτας. Με καλύτερη καρικατούρα τον Παύλο Κοντογιαννίδη,
δεύτερη τον Γιάννη Ζουγανέλλη, τρίτη τον Αργύρη Μπακιρτζή και τέταρτη την
Κωνσταντίνα. Ξώφαλτση ιστορία, ξώφαλτση σκηνοθεσία. Άντε να δούμε πότε θα
πιάσουμε επιδόσεις Καουρισμάκι!

«Οι φύλακες της νύχτας» (Night watch). Το μπερδεμένο και θορυβώδες
παραλήρημα του Ουζμπέκου Τιμούρ Μπεκμαμπέτοφ που έσκισε στη Ρωσία ως ισοδύναμο
κάθε αμερικάνικου, μεταφυσικού θρίλερ. Μπράβο στο παιδί. Φαντάζομαι στο
Χόλιγουντ συντόμως να βρεθεί!

«Τι ήπιαμε χθες βράδυ;» (Harold and Kumar go to White Castle). Τρελή
κωμωδία του Ντάνι Λάινερ με δύο παρανοϊκούς νέους, ινδικής και ασιατικής
καταγωγής, να διαπερνούν μια ντουζίνα τρελών καταστάσεων προκειμένου να
φτάσουν σε φαστφουντάδικο για να καταβροχθίσουν τριάντα χάμπουργκερ έκαστος
στην καθισιά του. Γέλασα με την καρδιά μου.

«Ο αρχιτέκτονάς μου» (My architect). Ντοκιμαντέρ του Ναθ Καν, αφιερωμένο
στη ζωή και το σπουδαίο, αρχιτεκτονικό έργο του πατέρα του Λούις Καν. Ειδικού
ενδιαφέροντος και τηλεοπτικής «λογικής»!

Τα Oscar της εβδομάδας

Ταινιάρας: «Last days»

Σκηνοθεσίας: Γκας Βαν Σαντ, Τζιμ Τζάρμους, Κιμ Κι Ντουκ

Μαύρης κομεντί: «Τσακισμένα λουλούδια»

Σκίτσου: Μπιλ Μάρεϊ

Best μουσικής: «Τελευταίες μέρες» – «Τσακισμένα λουλούδια»

Θρίλερ: «Στοιχειωμένο νερό»

Ερμηνείας: Τζένιφερ Κόνελι (Dark water)

Ωμού ρεαλισμού: «Το νησί»

Βάρβαρου… μινιμαλισμού: Κιμ Κι Ντουκ («Το νησί»)

Μελοδράματος: «Τζακ και Ρόουζ: Μπαλάντα για δύο»

Καρικατούρας: «Φτάσαμεεε!»

Επιδειξιομανίας: «Οι φύλακες της νύχτας»

Τηλε-ντοκιμαντέρ: «Ο αρχιτέκτονάς μου»

Διαπίστωσης: Θα φάνε τα μουστάκια τους!