Bουτιά στον κόσμο του Γιάννη Pίτσου

«Ο ποιητής και ο πολίτης» Γιάννης Ρίτσος είναι μια διαδρομή σε μια ζωή,

ένα έργο πλούσιο σε αντιθέσεις που κυλά παράλληλα από την αρχή ώς το τέλος

σχεδόν του 20ού αιώνα. Μια ευκαιρία να γνωρίσουμε αλλά και να διαπιστώσουμε

πόσο λίγα γνωρίζουμε για τον ηθοποιό, τον χορευτή, τον κριτικό δημοσιογράφο

Γιάννη Ρίτσο.

Φωτογραφίες: Ο Γιάννης Ρίτσος παιδάκι με ξανθιές μπούκλες, κομψός νέος

με μουστάκι, ώριμη μορφή σμιλεμένη σαν άγαλμα ανάμεσα στους φίλους του, όπως

τον Μάνο Κατράκη, ή τον Λουί Αραγκόν, τους οικείους του, τη Μελίνα, πλάι,

μπροστά σ’ έναν πίνακα του Τσαρούχη, την ώρα που ζωγραφίζει μια μεγάλη πέτρα

και της δίνει ανθρώπινη μορφή με το πλατύγυρο καπέλο του, είναι χάρμα

οφθαλμών.

Λίγα προσωπικά αντικείμενα. Μια πένα, μια ταυτότητα μέλους της

Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, πολλά σημειωματάρια, το βραβείο Λένιν…

Χειρόγραφα: H Σονάτα του Σεληνόφωτος – με την ευανάγνωστη καλλιγραφική

γραφή του Ρίτσου, τα χειρόγραφα βιβλία που ο ίδιος συνέθεσε και σελιδοποίησε.

Γεννημένος το 1909 ο Γιάννης Ρίτσος υπήρξε ηθοποιός του θεάτρου και το

1934 υπέγραψε το πρώτο του βιβλίο, το «Τρακτέρ», και έγραφε με ψευδώνυμο I.

Εστίρ στον «Ριζοσπάστη», ενώ το 1936 έγινε μεμιάς επώνυμος όταν εξέδωσε τον

«Επιτάφιο» εμπνευσμένος από τα αιματηρά γεγονότα της Θεσσαλονίκης. Ο Κωστής

Παλαμάς τον υποδέχθηκε με τη φράση «Παραμερίζουμε ποιητή για να περάσεις», για

«Το τραγούδι της αδελφής μου».

Για χάρη του διαμαρτυρήθηκαν το 1952 ο Λουί Αραγκόν, ο Πάμπλο Νερούντα,

ο Πικάσο, και το 1956 γιόρτασε την απελευθέρωσή του από τις εξορίες με τη

«Σονάτα του Σεληνόφωτος».

Έτσι περνά στην έκθεση, με χρονολογίες, πυκνή σε γεγονότα-σταθμούς

(όπως η απονομή του βραβείου Λένιν το 1977) και αντιθέσεις, η ζωή και η δράση

του ποιητή και πολίτη Γιάννη Ρίτσου που το ελληνικό κράτος διαδοχικά άλλοτε

καταδίωξε και εξόρισε κι άλλοτε ετίμησε με τις ανώτερες διακρίσεις, ώς τον

θάνατό του το 1990.

Στίχος: «Να με θυμόσαστε – είπε -, χιλιάδες χιλιόμετρα περπάτησα χωρίς

ψωμί, χωρίς νερό, πάνω σε πέτρες κι αγκάθια. Την ομορφιά ποτές μου δεν την

πρόδωσα. Όλο το βιος μου το μοίρασα δίκαια. Μερτικό εγώ δεν κράτησα.

Πάμπτωχος. M’ ένα κρινάκι του αγρού τις πιο άγριες νύχτες μας φώτισα. Να με

θυμάστε…»

Εικαστικά ενέπνευσε Έλληνες και ξένους ζωγράφους ο Γιάννης Ρίτσος. Την

εικονογράφηση των βιβλίων του υπογράφουν σε εκδόσεις και λευκώματα τέχνης ο

Δημήτρης Περδικίδης, ο A. Τάσσος, ο Μιχάλης Αρφαράς, ο Τζιο Πομοντόρο, ο

Τζιανκάρλο Μανζόν, ο Ντιμίτρι, ο Τζόε Ντένιγκερ, ο Κάρο Καρόσο κ.ά. Ο ίδιος

ζωγράφισε πέτρες, ρίζες, χαρτιά και καμβάδες.

Μεταφράσεις σ’ όλες τις γλώσσες, μικρές και μεγάλες, σ’ όλους τους

εκδοτικούς οίκους, πέρασε η ποίησή του, παίχθηκαν τα θεατρικά του, τα λίγα

πεζά.

Λείπουν: Τα χειρόγραφα των πιο δημοφιλών βιβλίων του Ρίτσου, του

«Επιτάφιου» και της «Ρωμιοσύνης». Ίσως γιατί έμειναν στο τυπογραφείο, όπως

έλεγε η Αγγελική Κωττή – που επιμελήθηκε την επιλογή των χειρογράφων από το

αρχείο του ποιητή.

H ποίησή του επί τάπητος

Στο περιθώριο της έκθεσης στο Μουσείο Μπενάκη θα πραγματοποιηθεί από σήμερα

έως την 1η Οκτωβρίου συνέδριο για τον Γιάννη Ρίτσο, στο νέο κτίριο του

Μουσείου Μπενάκη. Σκοπός του είναι να διερευνήσει τι σημαίνει σήμερα να

διαβάζεται η ποίηση του ποιητή και τι πράγματι είναι η ποίηση του Ρίτσου στις

μέρες μας, κάτι που δεν μπορούσε να τεθεί το ’60. «Είναι άραγε ντεμοντέ όπως

έχει υποστηριχθεί από ορισμένους; Κι αν ναι, τι φταίει; – η ποίηση του Ρίτσου

ή ο κόσμος;», παρατηρεί ο ιστορικός Δημήτρης Αρβανιτάκης.

INFO

«Ο ποιητής και ο πολίτης – Γιάννης Ρίτσος», έκθεση τεκμηρίων από το αρχείο του

ποιητή, στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138, τηλ. 210-3453.111) έως 30

Οκτωβρίου. Επιμέλεια: Δημήτρης Αρβανιτάκης, Λιάνα Τσομπανόγλου. Και συνέδριο.