Eν δυο, με το δεξί

H υπουργός Παιδείας τόνισε με σαφήνεια την κυβερνητική θέση: οι μαθητικές
παρελάσεις θα συνεχίσουν ως έχουν. Καλώς έπραξε. Μετά, όμως, αστόχησε. Με
δηλώσεις της (ρ/σ Alpha, 27/10) απαξίωσε τις μειοψηφίες που θέτουν τέτοια
ζητήματα και την αριστούχο μαθήτρια η οποία επέλεξε να μην πάρει μέρος στην
παρέλαση, λέγοντας πως αυτό είναι δικό της πρόβλημα. Κακώς. Δεν είναι
πρόβλημα. Είναι δικό της θέμα ή δικαίωμα.

H υπουργός στιγμάτισε επίσης το γεγονός πως το ζήτημα δεν ετέθη όταν το ΠΑΣΟΚ
ήταν στην κυβέρνηση. Εν μέρει έχει δίκιο. Οι επαμφοτερίζουσες δηλώσεις του κ.
Ευθυμίου (σε αντίθεση με την αιδήμονα σιωπή του για την ανωτατοποίηση των
Ιερατικών Σχολών) κρύβουν καιροσκοπισμό. Στο κάτω κάτω της γραφής, αν θεωρεί
απαραίτητο τον διαχωρισμό μαθητικών και στρατιωτικών παρελάσεων, ας τον
διασφάλιζε όταν ήταν υπουργός.

Οι μαθητικές παρελάσεις, προανάκρουσμα ή απόηχος της μεταξικής περιόδου – οι
απόψεις των ιστορικών διίστανται – και όχι παλαιόθεν παραδοσιακές, όπως ευρέως
πιστεύεται, οφείλουν να έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα, όπως κάθε εκδήλωση
εξάλλου στην οποία συμμετέχουν μαθητές. Ποιον σκοπό λοιπόν εξυπηρετεί ο
στρατιωτικός βηματισμός των μαθητών; Την ιστορική μνήμη; Όσοι έχουν, έστω κι
ελάχιστα, εργαστεί στο σχολείο γνωρίζουν πόσο απέχει η παρέλαση από τη μνήμη.
H μνήμη συντηρείται με τη γνώση, προϋποθέτει θάρρος και αναζήτηση της αλήθειας
μακριά από εύπεπτους εθνικούς μύθους και Μεγάλες Ιδέες. H παρέλαση, ευεξήγητη
ιστορικά και διαφανής ως προς τις ανάγκες ή σκοπιμότητες που τη γέννησαν,
μένει στις ημέρες μας μετέωρη. Ποια αυριανά πεδία μαχών καλούν τους μαθητές
μας; Ποια ανάγκη επιβράβευσης των αριστούχων, ωσάν να μην υπάρχουν άλλοι
τρόποι, επιβάλλει να διατηρούμε έναν θεσμό που εμπνεύστηκε ο Μουσολίνι,
μετατρέποντας την τάξη σε άγημα και τους δασκάλους σε υπολοχαγούς; Ρυθμικός ο
βηματισμός των μαθητών, αλλά προς τα πού; Όχι πάντως προς την Ευρώπη που
επικαλέστηκε η υπουργός στις δηλώσεις της. H δημοσιογραφική έρευνα δεν βρήκε
άλλες χώρες στις οποίες οι μαθητές βηματίζουν στρατιωτικά. Εκτός ίσως αν
εννοούσε την Τουρκία.

Σεβαστή η θέση υπέρ της διατήρησης του θεσμού. Από τη στιγμή όμως που με
επιχειρήματα αμφισβητείται η παιδαγωγική του σκοπιμότητα, χρειάζονται
υπεύθυνες τοποθετήσεις όσων έχουν την ευθύνη της εκπαιδευτικής πολιτικής και
όχι υπεκφυγές, όπως του προέδρου του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας που
μεταθέτει την ευθύνη της απόφασης στους μαθητές και τους γονείς. Κι αν η
συμμετοχή αλλοδαπών μαθητών στις παρελάσεις τέθηκε με σφοδρότητα και λύθηκε
σχετικά γρήγορα, ήταν γιατί αφορούσε τον πυρήνα της ισότιμης ένταξής τους στο
σχολικό σύστημα. Τώρα όμως, μακριά από τηλεμαχίες και αφοριστικές κραυγές, ας
δούμε την ίδια τη συμβατότητα των παρελάσεων με μια σύγχρονη, ευρωπαϊκή
εκπαίδευση. Στο κάτω κάτω, αν οι παρελάσεις είναι ένας σύγχρονος φιλειρηνικός
θεσμός, τότε γιατί τα μέλη της «Χρυσής Αυγής» επιχειρούν κάθε χρόνο να τις
οικειοποιηθούν παρεισφρέοντας στις τάξεις των παρελαυνόντων μαθητών;

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι μέλος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα
του Ανθρώπου και τ. πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.