Παρ’ ολίγον, «εξορία» της Mήδειας

Ο φόβος που διατυπώθηκε για φωτιές και «πυροτεχνήματα» στο σκηνικό της «Μήδειας» του Πίτερ Στάιν (το οποίο μεταφέρεται στην Επίδαυρο ακριβώς όπως παρουσιάστηκε στο αρχαίο θέατρο των Συρακουσών) διαλύθηκε ύστερα από την εξήγηση ότι οι δυνατοί προβολείς με τα χιλιάδες κιλοβάτ δεν θα βλέπουν στα δέντρα, άλλά θα ανάβουν στραμμένα στο κοίλο, τυφλώνοντας τους θεατές και δίνοντας την ψευδαίσθηση της ανάληψης της Μήδειας

Συναγερμός! Μετέωρη η παράσταση της «Μήδειας» του Στάιν. Προχθές, μεσάνυχτα
ακριβώς, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο απέρριψε το σκηνικό για λόγους
προστασίας του αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου. Μέσα σε λίγες ώρες, ύστερα από
κινητοποίηση όλων των υπηρεσιών, βρέθηκαν οι τεχνικές λύσεις που αφορούσαν
κυρίως στην τοποθέτησή του στον χώρο και η παράσταση, που θεωρείται το
κορυφαίο καλλιτεχνικό γεγονός των Επιδαυρίων, θα ανεβεί χωρίς άνωθεν εντολή.

Τέλος καλό, όλα καλά. Ωστόσο η διάσταση μεταξύ της προστασίας του μνημείου και
της ελευθερίας της τέχνης κρατάει το ζήτημα ανοιχτό. H περίπτωση της «Μήδειας»
αναδεικνύει την ασυνεννοησία που επικρατεί στις αρμόδιες υπηρεσίες, τις
ευθύνες του Ελληνικού Φεστιβάλ ως οργανωτή, την επισφαλή διαδικασία κατάθεσης
των σκηνικών ώς την τελική τους έγκριση και τη διάτρητη τήρηση των όρων του
ΚΑΣ που δεν παρεμβαίνει σε όλες τις περιπτώσεις καταπάτησής τους.

Το επίμαχο σκηνικό είναι ένας λοφίσκος μέσα στην ορχήστρα και πάνω σ’ αυτόν
είναι στημένο ένα ξύλινο σπιτάκι. Στο τέλος της παράστασης, ο βραχίονας ενός
γερανού, κρυμμένου πίσω από τα δέντρα, θα σηκώσει την Μήδεια πάνω σε έναν
φωτεινό δίσκο, διαμέτρου έξι μέτρων. Πώς μπορεί λοιπόν μιά ελαφριά καλύβα κι
ένας γερανός πίσω από την ορχήστρα να βλάψουν το μνημείο;

Οι λόγοι της άρνησης της παραχώρησης του θεάτρου είναι ότι το σκηνικό είναι
πολύ βαρύ, ζυγίζει περί τους 3,5 τόνους, συμπεριλαμβανομένου του γερανού που
ζυγίζει 2,8 τόνους. Ο λοφίσκος με το σπιτάκι καλύπτει όλο τον χώρο της
ορχήστρας και δεν είναι εφικτή η απομάκρυνσή του στη διάρκεια της ημέρας, όταν
συρρέουν στο θέατρο οι τουρίστες. Τέλος εκφράστηκαν φόβοι για «πυροτεχνήματα»
και για τα πολλά φώτα που ανάβουν στην τελευταία σκηνή του έργου, όταν η
Μήδεια ανεβαίνει στους ουρανούς με έναν φλεγόμενο ήλιο.

Οι λύσεις που βρέθηκαν είναι τεχνικές. H διαδρομή του γερανού θα αλλάξει και
με τους ελιγμούς που θα κάνει θα είναι εφικτή η πρόσβασή του πίσω από τα
δέντρα, χωρίς να περάσει το βάρος του πάνω από τον αρχαίο αγωγό. Το σπιτάκι θα
μπορεί να λυθεί με την αφαίρεση της οροφής και ο χώρος θα είναι επισκέψιμος.
Κάτω από τον λοφίσκο είναι εγκαταστημένος ο μηχανισμός με τον χωνευτό ήλιο. Οι
ράγες πάνω στις οποίες κυλάει «χτυπούσαν» στο τοίχωμα του κύκλου της
ορχήστρας. Οι ράγες μετακινήθηκαν στη σωστή απόσταση και το σπιτάκι λίγα
εκατοστά πίσω από τη θυμέλη.

«Δεν υπάρχουν προβλήματα που δεν λύνονται», λέει ο Γιάννης Καραχισαρίδης,
καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ. Γιατί όμως φθάνουν να δημιουργούν
αλγεινές εντυπώσεις και μάλιστα σε ξένες παραγωγές στις οποίες είναι
στραμμένες τα βλέμματα της ευρωπαϊκής θεατρικής κοινότητας; «H αμέλεια είναι
δική μας» ομολογεί ο Γιάννης Καραχισαρίδης, εξηγώντας ότι το λιτό σκηνικό που
υπεβλήθη με την επίπεδη μακέτα δεν έδειχνε την πολυπλοκότητά του. Όταν ήρθε η
τελική μακέτα και η ώρα της τοποθέτησης του σκηνικού, δημιουργήθηκαν τα
τεχνικά προβλήματα, τα οποία και λύθηκαν. Σε συνεννόηση με τον Λάζαρο Κολώνα,
γενικό διευθυντή Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, κατέληξαν στην πρόταση
να κατατίθενται από όλους και εγκαίρως, εντός του Μαΐου, δηλαδή δύο μήνες πριν
από την έναρξη του Φεστιβάλ, πλαστικές μακέτες, όπου θα φαίνονται ανάγλυφα τα
τεχνικά – πολύπλοκα ή μη – προβλήματα.

Ιστορίες «επεμβάσεων»

Παραστάσεις για τις οποίες το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο είχε
εισηγηθεί αρνητικά ήσαν:

Ο «Πλούτος» του Λούκα Ρονκόνι, επειδή το σκηνικό του Διονύση Φωτόπουλου
κάλυπτε όλη την ορχήστρα (1985).

Οι «Τρωάδες» του Ανδρέα Βουτσινά, γιατί τα καμένα αυτοκίνητα διάσπαρτα
στην ορχήστρα ήσαν βαριά και δεν ταίριαζαν με την αισθητική του μνημείου
(1987).

Ο «Οιδίπους τύραννος-Οιδίπους επί Κολωνώ» του Πίτερ Χολ, γιατί οι
θεατρικές φωτιές στα βαρέλια κρίθηκαν επικίνδυνες (1996).

Ο «Θηβαϊκός Κύκλος» – τρεις παραγωγές, με ενιαίο σκηνικό του Γιάννη
Κουνέλλη, ο οποίος απέσυρε το όνομά του γιατί του ζητήθηκε να το απλουστεύσει
αφαιρώντας βάρος (2000).