Mόραλης σε καλοκαιρινά ταξίδια

«Παραμύθια» (1989), ακρυλικό σε μουσαμά, ένα από τα έργα του Γιάννη Μόραλη που θα φιλοξενηθούν στην Πινακοθήκη Κυκλάδων, στη Σύρο

Σαράντα έργα του Γιάννη Μόραλη, από τα πιο παλιά, όπως οι γυναίκες με τη
μακριά παραδοσιακή φορεσιά που ποζάρουν – το 1934 – μπροστά στον φωτογράφο, ώς
τα πιο πρόσφατα, αφαιρετικά και γεωμετρικά σώματα σε στάσεις ρεμβασμού και
ερωτισμού συγκεντρώθηκαν από μια πλειάδα μουσείων και συλλογών στην Πινακοθήκη
Κυκλάδων, στην έκθεση που οργανώνει ο συλλέκτης Κώστας Ιωαννίδης προς τιμήν
του αειθαλούς Μόραλη, προσφέροντας τη σπάνια αφορμή μιας επανεκτίμησης του
έργου του. Έξω από τις πινακοθήκες, τη βουή της πόλης, τα ασφαλή σαλόνια, εκεί
όπου ο δυνατός άνεμος της θάλασσας φυσά στις παραλίες και τα στενά και διώχνει
τη ζέστη, ενώ το φως δυνατό και ανελέητο «γράφει» τις πιο σκοτεινές σκιές. «M’
ένα ολιγοψήφιο αλφάβητο στα χέρια του, όπου τα στοιχεία που επανέρχονται
περισσότερο είναι οι δύο αντίθετες καμπύλες, η ώχρα και το μαύρο, επέτυχε ο
Μόραλης να μετατρέψει την ομιλία των πραγμάτων σε οπτικό φαινόμενο, κατά τρόπο
μοναδικό μέσα στη σύγχρονη ελληνική τέχνη», μας προετοιμάζει η φωνή του
Οδυσσέα Ελύτη από ένα παλιότερο κείμενο σε έκθεση του 1972. Σε άλλο σημείο η
γραφίδα του Γιώργου Σεφέρη μάς παροτρύνει να προσέξουμε σ’ αυτές τις ζωγραφιές
«αυτά τα γκρίζα, τα γαλάζια και τα μαύρα φωτερά χρώματα ένας κεραμεικός όπου
κάθησε ένα απειλητικό περιστέρι. Ένα περιβόλι φυτεμένο κάκτους μπροστά σ’ ένα
πομπηιανό σπίτι, μια πλώρη που κόβει ένα πέλαγο από πέτρινα συντρίμμια… κι
άλλα ακόμα. Πώς κουβεντιάζει κανείς με τέτοια πράγματα, κι όμως υπάρχει ένας
ρυθμός που τα ενώνει όλ’ αυτά και τα κάνει μια ροή, και τ’ αλλάζει ολοένα – σε
κάτι αλλόκοτο και πλούσιο – όπως τραγουδά ο Άριελ». Ένας ρυθμός που δεν
σταματά στο κάδρο αλλά τον νιώθεις να κυλά στα σώματα των λουόμενων στις
παραλίες, όπου παίζουν οι αντίθετες καμπύλες, η ώχρα και το μαύρο.

Στη Νάξο, στον μεσαιωνικό πύργο του Μπαζαίου, εκτίθενται τα έργα του
Μόραλη που γνώρισαν την μεγαλύτερη διάδοση. Εξώφυλλα δίσκων, από Λόρκα και τον
«Μεγάλο Ερωτικό» του M. Χατζιδάκι, «Τα πέριξ» με τη B. Σαββίδη ώς τον
«Επιτάφιο» του Γ. Ρίτσου σε μουσική M. Θεοδωράκη, εικονογραφήσεις βιβλίων,
εφαρμογές σε κτίρια όπως το Χίλτον, θεατρικές μακέτες, έργα που αναφέρονται
από την αρχαιότητα ώς τη σύγχρονη εποχή, στα οποία είναι φανερή η στοχαστική,
μνημειακή αλλά και η αρχιτεκτονική θεώρηση της ανθρώπινης μορφής.

Στην Αίγινα, όπου ο Μόραλης, χωρίς τους φίλους μιας ζωής, τον Νίκο
Νικολάου και τον Χρήστο Καπράλο, διατηρεί το σπίτι και το εργαστήριό του, ο
καλλιτέχνης συμμετέχει με μερικά χαρακτηριστικά μικρά έργα στην έκθεση που
λειτουργεί στο Πολιτιστικό Κέντρο του Πύργου του Μαρκέλλου.

Στους Δελφούς, στα πλαίσια της έκθεσης «Κίονες και πεσσοί» που
οργανώνει ο ιστορικός της τέχνης Τάκης Μακρωτάς στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό
Κέντρο Δελφών, πέντε μεγάλοι σπάνιοι πίνακες του Μόραλη βγήκαν από τη συλλογή
της Μαριάννας Λάτση και απεικονίζουν το πανόραμα της Αθήνας από την αρχαιότητα
ώς τη σύγχρονη εποχή.

INFO

Δημοτική Πινακοθήκη Σύρου, 6 Αυγούστου – 15 Σεπτεμβρίου

Νάξος, Πύργος του Μπαζαίου, έως τις 12 Σεπτεμβρίου

Δελφοί, Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών «Κίονες και πεσσοί»

Αίγινα, Πύργος του Μαρκέλλου, έως 17 Αυγούστου