Σαν κατασκοπικό μυθιστόρημα

Ο Λάλας καθώς αφηγείται στον Αλέξη Παπαχελά, ύστερα από 12 χρόνια φυλακής για κατασκοπεία, τα γεγονότα που τον οδήγησαν ώς εκεί

Ηρωικός; Απλοϊκός; Απλώς πατριώτης; Αναρωτηθήκαμε ακούγοντας τον Steven Λάλα
να μιλάει στον Αλέξη Παπαχελά («Φάκελοι», Mega) για όσα του κόστισε η
κατασκοπική δράση. Υπέρ της πατρίδας του. Μια δράση με πικρή εξέλιξη. Σύλληψη
και 12 χρόνια φυλακή. Μικρασιάτης, γεννημένος στις ΗΠΑ, γι’ αυτό μεγαλωμένος
όπως όλοι οι στερημένοι την πατρίδα, με το όνειρό της. Για πρώτη φορά είχε την
εμπειρία μιας τέτοιας υπόθεσης το ελληνικό τηλεοπτικό κοινό. Και η ιστορία που
ξετυλίχθηκε έμοιαζε με κατασκοπικό μυθιστόρημα.

Ένας άνθρωπος εμφανώς ταραγμένος από τα χρόνια της φυλακής που του στέρησαν τη
δυνατότητα να εκφράζει συναισθήματα, αφηγείται γεγονότα που θαρρεί κανείς πως
βγαίνουν από τις σελίδες βιβλίου.

Κάθε τόσο τον ακούμε να αναφέρεται στην πατρίδα. Γι’ αυτήν όλα, αυτή
πάνω απ’ όλα. Αυτή που τον εγκατέλειψε μόλις αποκαλύφθηκε η δράση του και
συνελήφθη στις ΗΠΑ. Μήπως έτσι δεν συμβαίνει και στο σινεμά ή στα
μυθιστορήματα με τους κατασκόπους; Δεν τους γνωρίζουν εκείνοι που τους
χρησιμοποιούν, αν συλληφθούν. Μόνο που εδώ πρόκειται για τη ζωή, για τις
ανάγκες της. Και εκείνες, οι ανθρώπινες, είναι πιεστικές: μια σύζυγος, δυο
παιδιά, έχει να τους δει 12 χρόνια και θα κρατήσει άλλα 5 ο αποχωρισμός, γιατί
βγήκε μεν από τη φυλακή, αλλά είναι αναγκασμένος να παραμείνει στις ΗΠΑ υπό
επιτήρηση.

Θα το ξανάκανε; Ρωτάει ο Παπαχελάς. H απάντηση αβίαστη. Ναι, για την
πατρίδα.

Υπηρετεί στον αμερικανικό στρατό και από εκεί στο ΝΑΤΟ σε θέσεις καίριες.
Βρίσκεται στο Βελιγράδι την εποχή που το Γιουγκοσλαβικό βάζει σε δοκιμασία
συμμαχίες. Βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη την εποχή της έξαρσης των
ελληνοτουρκικών. Περνάει τον Έβρο κάθε τόσο και συναντάει έναν Έλληνα
αξιωματικό στον οποίο παραδίδει μυστικά έγγραφα από τις αμερικανικές μυστικές
υπηρεσίες. Αργότερα τοποθετείται στην αμερικανική πρεσβεία. Συνεχίζει το
κατασκοπικό του έργο. Επί δεκαέξι ολόκληρα χρόνια είναι ο άνθρωπος που δίνει
πολύτιμες πληροφορίες σε τρεις διαφορετικές ελληνικές κυβερνήσεις. Από «λάθος»
– εκείνος τονίζει πως πρόκειται για προδοσία – το Στέιτ Ντιπάρτμεντ
ανακαλύπτει την κατασκοπεία, τον καλούν στις ΗΠΑ. Συλλαμβάνεται. Τον έχουν
βιντεοσκοπήσει να παίρνει απόρρητα έγγραφα.

Αποκαλύπτει πως στρατολογήθηκε από «έναν Έλληνα πατριώτη που εργαζόταν στο
στρατηγείο του ΝΑΤΟ στη Σμύρνη, το 1977. “Μου λέει, βοήθησε την πατρίδα, το
χρειάζεται… Του λέω εντάξει”…».

Θυμάται πως σε κάθε τηλεφώνημα του Αλέξη Παπαχελά του’ λεγε: «Ζήτω η Ελλάδα,
ζήτω η πατρίδα».

Συνεντεύξεις με Έλληνες πολιτικούς, τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, τον
Μιχάλη Χρυσοχοΐδη συμπληρώνουν το σταυρόλεξο μιας δύσκολης υπόθεσης. Ο
Αμερικανός εισαγγελέας θα πει στην κάμερα των «Φακέλων» πως η ανάκρισή του
έγινε σαν συνέντευξη «όπως με ρωτάτε εσείς τώρα, μόνο που τώρα υπάρχει η
κάμερα». Τόσο απλά.

Συγκλονιστικά συναισθήματα

Τίποτε όμως δεν ήταν απλό. Ούτε η κατασκοπική δράση, ούτε η φυλακή, αλλά
πολύ περισσότερο η στέρηση των δικών του ανθρώπων. Χάρη στην τεχνολογία
συνδέεται με την οικογένειά του. Τους βλέπει. Είναι η πιο ανθρώπινη στιγμή.

H φωνή του καθώς μιλάει στον μικρό του γιο για πρώτη φορά φανερώνει
συναισθήματα. Τον άφησε μωρό. Δεν τον έχει δει για 12 χρόνια. Είναι η στιγμή
που ο πρωταγωνιστής γίνεται τραγικός.

«Φαντάζομαι, θα κάτσεις κάποια στιγμή με τον γιο σου στη θάλασσα και θα
πρέπει να του πεις γιατί έλειπες τόσα χρόνια από την Ελλάδα. Τι θα του πεις;»,
ρωτάει ο Παπαχελάς. «Θα του πω ότι βοήθησα την πατρίδα μας και γι’ αυτό πήγα
φυλακή. Τι μπορείς να πεις; Άμα αφήνεις ένα μικρό παιδί μωρό και γυρίζεις και
είναι άντρας, είναι λίγο δύσκολα, αλλά το αίμα δεν γίνεται νερό. Πάλι θα
είμαστε μια οικογένεια, αν θέλει ο Θεός». Ήταν μια εκπομπή που δεν έμεινε μόνο
στα κατασκοπικά γεγονότα, αλλά τα συμπλήρωσε με εκείνα του χαρακτήρα και των
συναισθημάτων του πρωταγωνιστή μιας από τις πιο συναρπαστικές ιστορίες.