«Aχαρνείς» σαν παλιά γελοιογραφία

Ο Λάκης Λαζόπουλος έπαιξε με φωνή καμπάνα τον Δικαιόπολι. Αλλά, ποια μυστική δύναμη έβαλε μικρόφωνο μόνο στον πρωταγωνιστή, αφήνοντας τους υπόλοιπους ρόλους (εδώ με τον Δημήτρη Πιατά και τη μία από τις δύο προς πώληση γο(υ)ρο(υ)νοπούλες του) να αγωνίζονται με τη δύναμη της φωνής τους;

Είχε δικό του τροχόσπιτο ο Κολοκοτρώνης; Ήταν φαν του σουρεαλισμού ο
πολέμαρχος Λάμαχος; Προτιμούσαν οι φουστανελοφόροι Έλληνες τους Ιάπωνες
σχεδιαστές; Διεκδικούν οι κουφόπιετες του Μέντη μια θέση στις «Πτυχώσεις» της
Ολυμπιάδας; Οι ερωτήσεις βρίσκονταν μπροστά μας, επειδή η παράσταση τις έβαλε.

Ο Δικαιόπολις, για παράδειγμα, είχε μια αλλόκοτη συγγένεια με τον
Κολοκοτρώνη. Με ελεύθερη, χωρίς περικεφαλαία, τη μακριά χαίτη του και
καλοσιδερωμένες τις πτυχώσεις της φουστανέλας του, μπορεί να μην ήταν καβάλα
στο μαρμάρινο άλογό του, είχε όμως τροχόσπιτο, πλαστικό γκαζόν, σύζυγο και
κόρη τριχωτή.

Ο Λάμαχος από την άλλη, χρωματιστή φιγούρα, με αλεξανδρινό, μπρούντζινο
θώρακα, περικεφαλαία με λοφίο και λευκή φουστανελίτσα, φαινόταν να ‘χει βγει
από πίνακα του Εγγονόπουλου.

Αλλά και ο χορός των Αχαρνέων, με τις πλισαρισμένες φουστανέλες, τα
σπορτέξ και τα κεραμικά αγγεία αναποδογυρισμένα για καπέλο στο κεφάλι, θύμιζε
μπουλούκι ξεθωριασμένων, εθνικών ηρώων, βγαλμένων από χάρτινη πινακοθήκη
κλασικών εικονογραφημένων.

Όλα αυτά ξάφνιασαν ευχάριστα τους φανατικούς και εκδρομείς των
Επιδαυρίων, που ενώ ήρθαν στο αρχαίο αλώνι για να διασκεδάσουν με τον
Αριστοφάνη και να γελάσουν με τον Λαζόπουλο, απήλαυσαν και άλλα, περισσότερα.

H σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου, χωρίς προκλήσεις, υπερβάσεις
και επιδειξιμανίες, κράτησε τα πλεονεκτήματα των διαφορετικών στυλ εντός
θεατρικών ορίων.

Το αρχαίο έργο, στη μετάφραση του Παντελή Μπουκάλα, δεν κατέφυγε σε
γλαφυρές επικαιροποιήσεις, σε ευτελείς προσθήκες και τηλεοπτικά αστεία. Και
όμως, ήταν σπαρταριστό, ζωντανό, σημερινό.

Τα ζωγραφισμένα κοστούμια του Παναγιώτη Μέντη και το μακιγιάζ που
ενσωμάτωνε τις μάσκες, τόνιζαν, υπερέβαλαν, παρωδούσαν, αλλά δεν κορόιδευαν,
δεν πλειοδοτούσαν τη γελοιότητα. Μια αρχαία γελοιογραφία καλού γούστου που δεν
θα ξεχαστεί.

Όπως δεν θα ξεχαστεί ο χορός, κυρίαρχο κομμάτι της παράστασης. Αστείος,
στιβαρός, ελεύθερος και συντονισμένος, κινήθηκε από την Αγγελική Στελάτου ως
καλοκουρδισμένη ομάδα μονάδων, που μέσα από την εικαστική τους ομοιομορφία
διατήρησαν, ο καθένας χωριστά, την ατομικότητά τους.

Είκοσι καρβουνιαραίοι σχολίασαν, χόρεψαν και τραγούδησαν την πλούσια
μουσική κλίμακα του Θάνου Μικρούτσικου, από ζεϊμπέκικο, συρτάκι και μάμπο ώς
τον εθνικό μας ύμνο και το θριαμβευτικό Τήνελλα Καλλίνικος, στους ρυθμούς του
παιδικού «κύμινο – κύμινο – κύμινο». Δίκαια τους ευλόγησε ο Καλλίνικος και
ρυθμικά τούς χειροκρότησε το κοίλον.

Οι ρυθμοί όμως της παράστασης συχνά κινδύνεψαν να χαθούν από
στρογγυλέματα και «κοιλιές», από την άνιση δραματοποίηση των επεισοδίων. Όπως
άνιση ήταν και η μεταχείριση του πρωταγωνιστή, που μόνον αυτός από τους
υπόλοιπους ρόλους φορούσε μικρόφωνο. Αλλά είπαμε, όλοι είναι ίσοι, εκτός από
μερικούς που είναι περισσότερο ίσοι.

Έστω και με τη βοήθεια του μικροφώνου πάντως, ο Λαζόπουλος πέταξε τα
βάρη της ευκολίας του κι έτρεξε μαραθώνιο, αφήνοντας πίσω του τούς μικρούς
Μήτσους.

Λιγότερο ίσοι, αλλά όχι λίγοι στάθηκαν στους δεύτερους ρόλους, ο
Δημήτρης Πιατάς, ο Σωτήρης Τζεβελέκος, ο Λαέρτης Μαλκότσης, ο Κώστας
Γαλανάκης, ενώ ζωηρές πινελιές έβαλαν οι πιο μικροί ρόλοι (Παντελής Δεντάκης,
Βασίλης Μαυρογεωργίου, Γιώργος Μελισσάρης, Γιώργος Γάλλος, Χρήστος Μαλάκης),
τα γκρουπαρίσματα (πρέσβεις, οδόμαντες, υπηρέτες, αγγελιαφόροι, κήρυκες), αλλά
και οι γυναικείες φιγούρες που παίχτηκαν από άνδρες.

Δύσκολοι καιροί για (θεατρικούς) πρίγκιπες

Πέρασε ο καιρός που στο αρχαίο θέατρο το πρώτο τραπέζι πίστας δεν είχε
ακόμα εφευρεθεί, ο πατριωτισμός δεν παζαρευόταν με την απληστία, οι θεατές δεν
έρχονταν με 4X4 και οι φωτορεπόρτερ δεν περίμεναν (μάταια) τον Πάρη και την
Πάρις (Κασιδόκωστα και Χίλτον). Τώρα η εποχή αναζητεί θιάσους που ετοιμάζουν
«πακέτα» εμπορικών παραστάσεων, που δημιουργούν θορύβους. Γιατί ακόμα και μια
παταγώδης αποτυχία συζητιέται, κάνει μπούγιο. Σε τέτοιους καιρούς, με το τοπίο
του Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος να θολώνει όλο και πιο απειλητικά, η παράσταση
του Εθνικού με τους «Αχαρνείς» έδειξε πως η παλιά δύναμη, όταν ανανεώνεται με
περίσκεψη, δεν ξεθεμελιώνεται από την καινούργια, την αγοραία.

Τηρουμένων των αναλογιών, αυτό φάνηκε και κατά την είσοδο του Θάνου
Μικρούτσικου στο Αρχαίο Θέατρο, που διαφοροποιήθηκε – με το χειροκρότημα του
κόσμου – από αυτήν της παρέας Φοίβου, Αλιάγα, Ψινάκη και λοιπών κοσμικών – με
τα λαμπερά φλας των φωτογράφων.

INFO

«Αχαρνείς», μετά την Επίδαυρο και τους Δελφούς, στην Κόρινθο την Τετάρτη 20 Ιουλίου.