Nέο αίμα στο αρχαίο δράμα

Το νεανικό (εδώ, ο Αργύρης Ξάφης ως Ορέστης) κυριάρχησε στην πρώτη παράσταση του Σταμάτη Φασουλή στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου

H έναρξη του φετινού Φεστιβάλ Επιδαύρου, που συμπληρώνει 50 χρόνια ζωής από τη
θεσμοθέτησή του, συμβολική και επετειακή, συνέπεσε με το βάπτισμα της νεώτερης
γενιάς στο καμίνι της αναβίωσης του αρχαίου δράματος.

Σ’ αυτό το ανοιχτό και προκλητικό πεδίο, όπου όλα αρχίζουν σαν περιπέτεια με
αβέβαιο τέλος, το παραστασιακό αποτέλεσμα του «Ορέστη» επιβεβαίωσε την ανάγκη
της επανασύνδεσής μας με την πηγή – την ποίηση των αρχαίων κειμένων – και τη
μετάγγιση νέου αίματος στις παλιές ανθεκτικές φλέβες.

Ο Σταμάτης Φασουλής, με την πρώτη σκηνοθετική του απόπειρα στον «Ορέστη» του
Ευριπίδη, έδωσε στη νέα γενιά της οικογένειας των Ατρειδών τη δυναμική της
νέας γενιάς του θεάτρου. Γιατί ακόμα και οι έμπειροι ηθοποιοί, όπως είναι η
Καρυοφυλλιά Καραμπέτη (Ηλέκτρα), ο Θεοδωρής Κατσαφάδος (Φρύγας), ο Στέλιος
Μάινας (Μενέλαος), ο Γιάννης Θωμάς (Άγγελος), ανήκουν στη νέα γενιά του
θεάτρου. Μια γενιά όμως που ανανεώνεται από νεώτερους. Τους
πρωτοεμφανιζόμενους κι όπως απεδείχθη ικανούς στο είδος Αργύρη Ξάφη (Ορέστης),
Γιάννη Νταλιάνη (Τυνδάρεως και Απόλλων), Χρήστο Πλαίνη (Πυλάδης), Μάντυ Λάμπου
(Ελένη), Δάφνη Καμένου (Ερμιόνη). Ο θίασος που οργανώθηκε από το «Θέατρο
Διαδρομή» συντονίστηκε και κινήθηκε ερμηνευτικά από τον σκηνοθέτη πάνω στους
αναγνωρίσιμους κώδικες του τραγικού, φέροντας τη φρεσκάδα μιας νιότης χωρίς
οίηση, ναρκισσισμούς και εφέ.

H παράσταση, χωρίς ανατροπές αλλά με διαρκείς αντιπαραθέσεις αντιθέτων,
ανέδειξε τον λόγο του Ευριπίδη μέσα από τη μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά.
Λόγος ποιητικός, με εσωτερική μουσικότητα και ρυθμό που μεταφράστηκε σε κίνηση
και δράση κι έγινε κατανοητός στο κοινό. Στη διαδικασία της κατανόησης του
λόγου συμβάδισε και η μουσική του Βασίλη Δημητρίου, ο οποίος με τα χορικά και
τον μελωδικό θρήνο της Ηλέκτρας συνέδεσε την τραγωδία με τη σύγχρονη
συγκίνηση.

Στα χνάρια των παλαιότερων μαστόρων του είδους κινήθηκε η όψη όπως την
οργάνωσαν ο Γιώργος Γαβαλάς (σκηνικά) και η Κατερίνα Παπανικολάου (κοστούμια).
Στο γεώδες, αδρό σκηνικό της ορχήστρας, που κατέληγε στο παλάτι του Άργους,
σηματοδοτημένο με βράχους και πέτρες πάνω σε κεκλιμένο επίπεδο, κινήθηκαν τα
πρόσωπα του αιματοβαμμένου κύκλου, ενώ ο γυναικείος Χορός με τις σκούρες
φιγούρες να συστρέφονται, να περιστρέφονται και να παρακολουθούν τη δράση
σωματοποίησε γεωμετρικούς, χορογραφικούς κώδικες (Φώτης Νικολάου – Βάλια
Παπαχρήστου).

Αυτό ίσως ήταν το μόνο σημείο πάνω στο οποίο διασταυρώθηκαν επιβραβεύσεις και
αντιρρήσεις. Στις θετικές αντιδράσεις είναι η ανάμνηση ενός ρίγους – που
έρχεται από τα παλιά για να συνδέσει τα καινούργια – ενώ οι αμφισβητήσεις με
τη διατήρηση της παλιάς φόρμας διατύπωσαν την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος.

Βαρόμετρο χειροκροτημάτων

Ενώ κάθε χρόνο τέτοιες μέρες επιστρέφουν αμείλικτα τα ζητήματα της ανανέωσης
της φόρμας που απασχολούν τη θεατρική κοινότητα, στο κοίλον το ενδιαφέρον
κινείται σε πιο πεζά πράγματα, όπως στην αναγνώριση επισήμων κατά την
προσέλευσή τους στο αρχαίο θέατρο. Χειροκρότησε την είσοδο της Νάνας
Μούσχουρη, σχολίασε την παρουσία των πρώην υπουργών, Λαλιώτη, Ευθυμίου,
Κούρκουλα, όχι όμως και του υφυπουργού Πολιτισμού κ. Τατούλη, ο οποίος
φρόντισε να είναι παρών στην έναρξη των φετινών Επιδαυρίων, αλλά απ’ ό,τι
φάνηκε πέρασε απαρατήρητος.

Το ζεστό και παρατεταμένο χειροκρότημα, που συνοδεύτηκε από επευφημίες και
μπράβο, τόσο την πρώτη μέρα όσο και την επόμενη που γέμισε το θέατρο
επιβράβευσε μια δυνατή, νεανική ομάδα και το ήθος μιας παράστασης η οποία
μοιάζει σηματωρός μιας εποχής που κλείνει για ν’ αρχίσει η νέα.