H αυτοκρατορία της σιωπής!

Τέσσερις ταινίες συγκλόνισαν τα ερωτικά αντανακλαστικά μου τα τελευταία
τριάντα χρόνια. Κατά αξιολογική σειρά: «Χορεύοντας μ’ έναν ξένο» του
(Βρετανού, μάλιστα Βρετανού) Μάικλ Νιούελ. «H γυναίκα της διπλανής πόρτας» του
Φρανσουά Τριφό. «Μοιραίο πάθος» του Λουί Μαλ και «H γυναίκα του Ζιλ» του
Φρεντερίκ Φοντέιν.

Δύο οι συμπτώσεις στη διαδρομή των τεσσάρων αυτών εκρηκτικών στιγμών. Πρώτη, η
απαγόρευση και η παρανομία. Χωρίς αυτή δεν υπάρχει ερωτική ιστορία. Δεύτερη,
οι γυναικείες ερμηνείες. Τρομερές, συντριπτικές, αλησμόνητες, μοναδικές. Πάνω
απ’ όλες και πριν απ’ όλες η Βρετανίδα Μιράντα Ρίτσαρντσον του «Ξένου». Ακόμα
μέχρι σήμερα δεν έχω… καταλάβει γιατί η Αμερικανική Ακαδημία της «έκλεψε» το
Όσκαρ. Σαν να κλέβει ο διαιτητής τον θρίαμβο της Εθνικής Βραζιλίας επί της
Ελλάδας! Ένα σκαλί πιο κάτω η Εμανουέλ Ντεβός του «La femme de Gilles».
Εξωτερικά, ουδεμία σχέση της Γαλλίδας με την Αγγλίδα. Όμως αν καλοπροσέξεις το
«γεωγραφικό» τους τοπίο, τότε συλλαμβάνεις πολλές ομοιότητες. Ευλογία θεού η
«αόρατη» ασυμμετρία στα χαρακτηριστικά τους. Τα ατίθασα και ταυτόχρονα
υποταγμένα χείλη της Ντεβός και ο ακανόνιστος συνδυασμός της μύτης με τα
ζυγωματικά της Ρίτσαρντσον μοιάζουν με περίστροφα που διαρκώς «φτύνουν»
σφαίρες στο δόξα πατρί του θεατή. Πάθος – παρανομία – γυναικεία ερμηνεία η
αγία τριάδα κάθε σπουδαίας ερωτικής ιστορίας.

«H γυναίκα του Ζιλ», σκηνοθετημένη από τον Γάλλο της «Πορνογραφικής
σχέσης», τοποθετημένη σε προλεταριακή περιοχή της δεκαετίας του ’30,
αναφέρεται στο ομότιτλο μυθιστόρημα της Μαντλέν Μπουρντού και συμπυκνώνει την
ουσία του ανεξέλεγκτου πάθους μιας σιωπηλής, εσωτερικής… αιμορραγίας: H
Ελιζά – ένα πλάσμα χωρίς ίχνος εξωτερικής ανεξαρτησίας – αντιλαμβάνεται σ’
έναν χορό μια στιγμιαία αλλά φλογισμένη διασταύρωση βλεμμάτων του άντρα της με
τη μικρή της αδελφή. Χωρίς να αποκαλύψει μισό, έστω, ίχνος ζήλειας, πόνου,
θυμού, φιμώνει εντελώς τις αντιδράσεις της και μεταμορφώνεται σε κρυφό μάρτυρα
του ακατανίκητου πάθους του… πάθους της, δηλαδή του άντρα της. Αιχμάλωτη των
αισθημάτων της, φυλακισμένη του μαρτυρίου της και όμηρος της απιστίας των δύο
πιο κοντινών ανθρώπων της. Αργοπεθαίνει ζωντανή!

«H γυναίκα του Ζιλ». Ο κρυφός πόνος και το σιωπηλό πάθος της Εμανουέλ Ντεβός είναι χρυσός!

H συνέχεια σαν ανάβαση στην κορυφή των Ιμαλαΐων. Ο έρωτας της Ελιζά
είναι τόσο αχαλίνωτος, ανυπέρβλητος, ανιδιοτελής και ολοκληρωτικός που όχι
μόνο φιμώνεται με τη θέλησή της, αλλά και όταν αργότερα η αδελφή της θα
προσπαθήσει να απαλλαγεί από τον Ζιλ, εκείνη συμπαραστέκεται στον πόνο του
ανθρώπου που πρόδωσε το πάθος της και πυροβόλησε το είναι της. H ανεξέλεγκτη
βουτιά του Ζιλ προς τον βυθό των παρορμητικών και ανεξερεύνητων αισθημάτων που
είναι αντανάκλαση της ίδιας τροχιάς που ακολουθεί ο δικός της ψυχισμός προς το
έρεβος και το κενό. Όπως περίπου συμβαίνει με την έκλειψη του Ήλιου και της
Σελήνης. Ο ένας πλανήτης καλύπτει τον άλλο μόνο που ο Ήλιος, δηλαδή ο Ζιλ, δεν
ξέρει τίποτα ή δεν θέλει να μάθει τίποτα για τη Σελήνη.

Με άλλα λόγια, λέει η συγγραφέας Μπουντρού και κατ’ επέκταση ο Φοντέιν,
ενώ ο έρωτας είναι ευτυχία και κατάρα και των δύο φύλων, οι καθαρτήριες και
λυτρωτικές αντιδράσεις είναι αποκλειστικό προνόμιο των ανδρών. Γιατί ενώ ο Ζιλ
«δικαιούται» να ξεσπάει, να θυμώνει, να διεκδικεί και να τα σπάει, η γυναίκα
«πρέπει» να σιωπά, να περιμένει και εφ’ όρου ζωής να πονάει. Όσο λοιπόν
εκείνος με τα ξεσπάσματά του θεραπεύει την πληγή του τόσο εκείνη, βουτηγμένη
στην αόρατη πληγή της, αιμορραγεί και «αυτοκτονεί». Όσο αναλαμβάνει και
επανέρχεται ο σύζυγος τόσο «πεθαίνει» εκείνη. H κατάληξη είναι διαζευκτική.
Δύο φινάλε χωράνε σ’ αυτό το δράμα. Στο τέλος η Ελιζά θα συμβιβαστεί και
συμβατικά με την οικογένεια θα πορευτεί ή θα συμβεί η απόλυτη, ακαριαία και
μοιραία ανατροπή!

Με την εξαίρεση μιας εικοσάλεπτης, αδικαιολόγητης, περιγραφικής
φλυαρίας κάπου στη μισή διήγηση της ταινίας, η σκηνοθεσία μοιάζει με κοφτερό
μαχαίρι εκδορέα που καθαρίζει επιμελώς κάθε νεύρο, κάθε περιττό λίπος από το
φιλέτο αυτής της σιωπηλής, εκρηκτικής παθιασμένης ιστορίας. Για να συμβεί
αυτό, ο Φοντέιν πολύ σωστά και σοφά κολλάει τον φακό στο πρόσωπο της Ντεβός.
Έτσι η σιωπή μεταμορφώνεται σε προνομιακό πεδίο για τον καλπασμό της φαντασίας
του θεατή. Μετέχει χωρίς να ακούει ίχνος ή μάλλον ακούει αυτό που η δική του
ψυχή τού λέει. Για να αποκατασταθεί αυτή η σπάνια επικοινωνία, ανάμεσα στην
αναγκαστική σιωπή του θεατή και την εθελοντική της ηρωίδας, απαιτείται
αυθόρμητη προσπάθεια σπάνιας ευαισθησίας. Για να το πω απλά. Πρέπει να
εισχωρήσεις για να κερδίσεις. Αντικειμενικοί και παθητικοί θεατές εξαιρούνται
απ’ αυτή την αυτοκρατορία της παθιασμένης σιωπής!

Δύο εβδομάδες προθεσμία

Οι «έσχατες μέρες» (Latter days) του Σ. Τζέι Κοξ μοιάζουν με κινηματογραφικό
τεκμήριο εκκωφαντικής διάψευσης της άποψης που θέλει την ομοφυλοφιλία ως πράξη
όχι μόνο σεξουαλικής αλλά και κοινωνικής ασυμμετρίας. Τα παιδιά θέλουν να
ενταχθούν, να ενσωματωθούν, να υποκριθούν ρόλους Χιού Γκραντ – Σάντρα Μπούλοκ
σε μια ξενέρωτη κομεντί επιπέδου «Δύο εβδομάδες προθεσμία» και ούτε!

H ιστορία, νοσοκομειακής… κοπής, πάει ως εξής: Ένας πλαστικός κούκλος του
Λος Άντζελες που «καταβροχθίζει» αρσενικό κρέας με συχνότητα ισόβιου θαμώνα
των Goodys, ερωτεύεται και συνετίζεται όταν πλαγιάζει με νεαρό μορμόνο που
πνίγει τη γυναικεία του φύση στη σιωπή της θρησκευτικής του πίστης. Δίδαγμα
πρώτο, ο έρωτας ως βότανο μαγικό. Πώς λέμε πλούσιος παντρεύεται φτωχή; Κάπως
σαν Σταχτοπούτα.

«Έσχατες μέρες». Όταν ένας γκέι συνάντησε έναν μορμόνο!

Απογοητευμένος στη συνέχεια ο μορμόνος με τον επιπόλαιο, ρηχό και άπιστο
χαρακτήρα του Κρίστιαν (τον πολυσυλλεκτικό ομοφυλόφιλο παιδαρά) επιστρέφει
ντροπιασμένος στην οικογένεια και εξόριστος από φίλους, μάνα, πατέρα και
Εκκλησία αποφασίζει να κόψει τις φλέβες του και να απαλλάξει τον κόσμο από το
δικό του, περιττό, αμαρτωλό βάρος. Δίδαγμα δεύτερο, ο έρωτας ως δηλητήριο
θανατερό. Πάμε για φινάλε. Στο μεταξύ ο εραστής του τον ψάχνει σαν τρελός,
ορκισμένος από τούδε να φτιάξει τη ζωή του σε μονογαμική τροχιά. Τα υπόλοιπα
ακολουθούν την κοινοτοπία κάθε ξενέρωτης χολιγουντιανής κομεντί. Δίδαγμα τρίτο
και γνωστό: εκείνοι έζησαν καλά κι εμείς τα ίδια!

Όταν η τρίχα γίνεται τριχιά

Σταθερά γκρεμισμένο το ιταλικό σινεμά. Τα ερείπια μιας ανύπαρκτης πολιτικής
και τα δακτυλικά αποτυπώματα της μπερλουσκονικής διαπλοκής. Δηλαδή ποιος θα το
έλεγε ότι οι επίγονοι ενός Φελίνι, ενός Αντονιόνι, ενός Παζολίνι, ενός Σκόλα,
ακόμα και ενός Ζουρλίνι θα ανακάλυπταν τον 21ο αιώνα το επίπεδο ενός
πρωτοεμφανιζόμενου Έλληνα του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης!

Αν ο Νταβίντε Φεράριο, η υπογραφή πίσω από το «Doppo mezzanotte» (Λίγο μετά τα
μεσάνυχτα) είναι μέσα στις ελπίδες ανάκαμψης του ιταλικού κινηματογράφου, τότε
ο δικός μας Άγγελος Φραντζής δικαίως μπορεί να αναγορευτεί σε Ρομάν Πολάνσκι
των Βαλκανίων. Το εξηγώ για να μην παρεξηγηθώ. Μοναχικός νεαρός, νυχτοφύλακας
κινηματογραφικού μουσείου στο Τορίνο, δέχεται την απρόσκλητη επίσκεψη νεαράς
υπάρξεως, απογοητευμένης από την αδιαφορία του εραστή της που το μεγαλύτερο
μέρος του κεφαλιού του και της καρδιάς του είναι κατειλημμένο από σχέδια
κλοπής αυτοκινήτων υψηλών επιδόσεων. H συνέχεια είναι τόσο αυτονόητη όσο τι
κάνει νιάου νιάου στα κεραμίδια.

«Λίγο μετά τα μεσάνυχτα». Λίγο από το Ελληνικό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

Το ενοχλητικό και απίστευτα κουραστικό δεν είναι τόσο η οφθαλμοφανής, χλωμή
και μηχανιστική αναφορά στο «Σινεμά ο παράδεισος» όσο το άδειο φορτίο της
ιστορίας. Ο σκηνοθέτης στην αρχή καταναλώνει σαράντα λεπτά για να περιγράψει
σκηνές που σε κανονικούς, έστω αργόσυρτους, ρυθμούς χρειάζονται ένα τέταρτο
της ώρας! Στην πραγματικότητα πρόκειται για ταινία μικρού μήκους, για μικρές
επιδόσεις και επίσης μικρές συγκινήσεις. Δηλαδή όταν η τρίχα γίνεται τριχιά!

Σκηνοθετεί τον γάμο του

Αποστομωτική, χαμογελαστή και ευφάνταστη απάντηση σε πάσης φύσεως τάχα μου
διαφορετικές αλλά κατά βάθος άνυδρες, αποξηραμένες και εντελώς συμβατικές επί
της ουσίας γκέι κομεντί, το «Γαμήλιο πάρτι» (The wedding banquet) του
Ταϊβανέζου Ανγκ Λι του 1993!

Υπενθυμίζω την ιδέα σε όσους είχαν δει πριν από 12 χρόνια αυτή την απίστευτη
ιστορία. Θα μπορούσε να ήταν και ελληνική. Λοιπόν, Κινέζος γκέι εγκατεστημένος
στην Αμερική λαμβάνει επιστολή των παραδοσιακών γονιών του που ενδιαφέρονται
για την αποκατάστασή του. Έτσι, προκειμένου να τους ευχαριστήσει, σκηνοθετεί
τον… γάμο του!

Θυμίζω επίσης τους πρωταγωνιστές: Γουίνσταν Τσάο ο γκέι… γαμπρός, δίπλα του
ο Μίτσελ Λιχτενστάιν σε ρόλο εραστή και πιο δίπλα η λευκή νύφη του λευκού
γάμου Μέι Τσιν. Το τι λαμβάνει χώρα στη διάρκεια της δεξίωσης είναι ένα
μπέρδεμα άνω ποταμών!

Δίχως στάλα φαντασίας

Ανελέητο βρωμόξυλο, άνοστο ποπ κορν, μηχανικό κυνηγητό. Το λένε «XXX: ο
απόλυτος πράκτορας 2» (The next level), αλλά εγώ το λέω η απόλυτη αφασική
ανθυποκουλτούρα!

Ούτε μισή στάλα φαντασίας έτσι για πρόσχημα πρωτοτυπίας. Ένα από τα πιο γνωστά
πρακτορεία των ΗΠΑ με την ονομασία Εθνική Ασφάλεια προπονεί απόβρασμα της
κοινωνίας και πρώην βετεράνο των μυστικών υπηρεσιών, προκειμένου να τον
μετατρέψει σε αρχιπράκτορα, ώστε μέσω αυτού να ξεσκεπάσει μεγάλη συνωμοσία που
εξυφαίνεται στους κόλπους του Λευκού Οίκου. H μοναδική και πλαγίως έντιμη
ομολογία του υπογράφοντος τη σκηνοθεσία Λι Ταμαχόρι είναι πως ακόμα και το
τηγάνι με το καλαμπόκι δεν το τηγάνισε ο σκηνοθέτης αλλά τα οπτικά εφέ και μια
στρατιά από κασκαντέρ που πέφτουν, γκρεμοτσακίζονται και κοπανιούνται σαν
άδεια σακιά. Τέλος, για την ιστορία αναφέρω την τριπλή σύνθεση και
πρωταγωνιστική ονοματολογία: Ο Άις Κιούμπ είναι το ξυρισμένο κτήνος επιπέδου
ΚΔΟΑ, δηλαδή Κτηνώδης Δύναμη, Ογκώδης Άγνοια. Ο Σάμιουελ Τζάκσον με τα γνωστά
χαρακτηριστικά της σταθερής μαγκιάς ως εκπαιδευτής του… ΚΔΟΑ, για τον
απλούστατο λόγο πως λόγω μανιέρας και καλτ φιγούρας αμείβεται αλμυρά. Και ο
Γουίλεμ Νταφό στον συνήθη ρόλο του υπόπτου που τον έχει παίξει τόσες φορές.