Aπό την επιφάνεια στο βάθος
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
3 λεπτά  |
 |
|
Σε πρώτο πλάνο πίνακες αφαιρετικοί, σαν παλιές μπογιές σκαλισμένες ή |
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως κάθε πίνακας είναι κατ’ αρχήν ό,τι μπορεί ο
θεατής να θεωρήσει πως ταιριάζει με τις δικές του προδιαγραφές πρόσληψης.
Άλλος λοιπόν θα δει τα αναγνωρίσιμα σχήματα, άλλος τη χρωματική ποικιλία,
άλλος την πρόθεση φιλίας ή εχθρότητας του καλλιτέχνη προς τον κόσμο, άλλος
οτιδήποτε άλλο. Ωστόσο, πάντα υπάρχουν τα βαθύτερα στρώματα κάθε πίνακα, είτε
αυτά είναι οι πρώτες χρονικά ενέργειες του κατασκευαστή του είτε
πολυπλοκότερες σημασίες που ενεργοποιούνται και διαμορφώνουν το αισθητικό
πλαίσιο επικοινωνίας.
Στην έκθεση της Μαρίας Παπαφίλη («Έκφραση») είδαμε ένα στερεότυπο
μοτίβο στο πρώτο πλάνο, το γκρο-πλάν μιας γυναικείας νεανικής φιγούρας που
κοιτάζει κατάματα τον θεατή, ενώ πίσω της διακρίνονται παιδικότροπα καραβάκια,
θάλασσες κ.λπ., σε ένα έντονο, ευχάριστο, χρωματικό περιβάλλον. Ζωγραφική
ρεαλιστική αλλά και λυρική. Ωστόσο τα πρώτα αυτά θέματα μας ζητούν σιγά σιγά
να «σκαλίσουμε» παρακάτω, αφού το ίδιο το πλάσιμο της φόρμας δηλώνει αγάπη για
τα πινέλα και το άπλωμα της χρωματικής ύλης, συνεπώς για την παραδοσιακή
ζωγραφική διεργασία, την ηδονή της μορφοπλασίας, σαν εκείνα τα έργα του Γ.
Μόραλη τα χρόνια 1955-1960. Αυτό το μήνυμα κυριαρχεί ακόμη και όταν το μάτι
φύγει από τους πίνακες. Καταξιωμένη από τα χρόνια της «Ώρας» η ζωγράφος, αλλά
με ελλειπτική σχετικά παρουσία, καταθέτει τώρα διεκδικητικά την ώριμη και άξια
δουλειά της.
Δίπλα, στις «Νέες Μορφές», είδαμε για πρώτη φορά έκθεση του πολύ
νεώτερου (γ. 1975) Σωκράτη Φατούρου και χαρήκαμε μια εκφραστική ισορροπία που
είχαμε καιρό να συναντήσουμε. Σε πρώτο πλάνο, πίνακες αφαιρετικοί, σαν παλιές
μπογιές σκαλισμένες ή ξυσμένες πάνω στην επιφάνεια, αλλά χωρίς ένταση ή βία.
Πιο κάτω, ανακαλύπτει κανείς μισοσβησμένες υπαινικτικές εικόνες, άλλοτε
αφαιρετικές – γεωμετρικές (π.χ. ίχνη διάτρησης φιλμ) και άλλοτε περισσότερο
συγκεκριμένες, σαν υπολείμματα από παλιές τοιχογραφίες σπιτιών ή αρχαιολογικής
ανασκαφής «κάπου στην Ανατολική Μεσόγειο». Γενικά, το κλίμα αυτό δεν μας είναι
άγνωστο κατά τα τελευταία χρόνια, η ιστορική ρετροσπεκτίβα ταιριάζει στο
γύρισμα ενός αιώνα και μιας χιλιετίας. Ωστόσο ο νέος αυτός ζωγράφος συνδυάζει
γνωρίσματα που τον κάνουν ξεχωριστό: πολύ ασκημένη, έμπειρη γραφή, στα όρια
της λυρικής καλλιγραφίας, υψηλή αίσθηση χρωματικών τόνων που οριοθετούν τις
κινήσεις του βλέμματος πάνω στη σύνθεση και, ιδίως, βιωματικό χαρακτήρα στα
πολιτισμικά στοιχεία που αναγνωρίζονται ως «θραύσματα», στο βάθος βάθος. Στο
δρομολόγιο του Τάπιες – ώριμος και με προσωπικό ύφος – προκαλεί ενδιαφέρον και
για όσα είδαμε και για την ευελπιστούμενη συνέχεια.
Ας μη φανεί παράδοξο που θα συσχετίσουμε αυτήν την έκθεση με τα
εικαστικά έργα του κορυφαίου σκηνοθέτη Πίτερ Γκριναγουέι, που είδαμε στην
Ελληνοαμερικανική Ένωση. Μοιάζουν άλλωστε σε πολλά ως προς την επιφάνειά τους,
είναι αφαιρετικά, με σχήματα που συστοιχίζονται ή διαλέγονται στη σύνθεση.
Ωστόσο, εδώ η ρυθμιστική διάθεση του σκηνοθέτη φαίνεται να διατηρείται, οι
επιμέρους «φωνές» των θεμάτων είναι «πνιγμένες» στην εκλογικευμένη συστοιχία,
πολύς ορθολογισμός που «στεγνώνει» τους συγκινησιακούς χυμούς από τα κολλάζ
και όσα τρυφερά μικροεπεισόδια μορφών εκτυλίσσονται στα (τρυφερά, φαινομενικά)
έργα, τα οποία στο τέλος μοιάζουν όχι σαν εξομολόγηση αλλά σαν ασκήσεις
μορφοπλαστικής αυτοπειθαρχίας.
Αυτόνομες ως πρόθεση αυτές οι τρεις εκθέσεις, πιστοποιούν όμως παράλληλα ότι
τα εικαστικά μηνύματα βάθους και επιφάνειας είναι συχνά πολυπλοκότερα, πιο
αμφίδρομα και εν τέλει πιο πλούσια απ’ όσο δηλώνει ένα πρώτο βλέμμα.
INFO
Μαρία Παπαφίλη, «Παιδιά, Παιχνίδια, Όνειρα», «Έκφραση – Γιάννα
Γραμματοπούλου», Βαλαωρίτου 9α, τηλ. 210-3607.598 (έληξε στις 18 Ιουνίου)
Σωκράτης Φατούρος, Ατομική, «Νέες Μορφές», Βαλαωρίτου 9α, τηλ. 210-3616.165,
μέχρι 25 Ιουνίου
Peter Greenaway, Αναδρομική 1963-2005, Ελληνοαμερικανική Ένωση, Μασσαλίας 22,
τηλ. 210-3680.000, μέχρι 5 Σεπτεμβρίου
Google news
