«H μουσική είναι πράξη αγάπης»

Ο Κάρλο Μαρία Τζουλίνι αποτέλεσε τη γέφυρα ανάμεσα στον Τοσκανίνι και τους σημερινούς μεγάλους Ιταλούς μαέστρους, τον Ρικάρντο Μούτι και τον Κλαούντιο Άμπαντο. Τον είχαμε ακούσει τον Σεπτέμβριο του 1994 να διευθύνει τη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Σκάλας του Μιλάνου

«H λέξη καριέρα μού είναι απεχθής. Δεν είμαι ένας δεκανέας που πρέπει να γίνει
λοχαγός» είχε πει σε μια συνέντευξή του ο Κάρλο Μαρία Τζουλίνι. Ο 91χρονος
βασιλιάς του πόντιουμ, ο οποίος έφυγε από τη ζωή, το εννοούσε αυτό που έλεγε,
παρά το γεγονός ότι η δική του «καριέρα» ήταν αξιοζήλευτη. Από τους
μεγαλύτερους μαέστρους του 20ού αιώνα ο ίδιος, αποτέλεσε τη γέφυρα ανάμεσα
στον Τοσκανίνι και τη νεώτερη γενιά των Ιταλών μαέστρων, όπως ο Ρικάρντο Μούτι
και ο Κλαούντιο Άμπαντο.

Ο Τοσκανίνι τον άκουσε κάποτε να διευθύνει και τον κάλεσε εσπευσμένα στο σπίτι
του. Έγιναν φίλοι και ο μεγαλύτερος σε ηλικία Τοσκανίνι αποτέλεσε στήριγμα για
τον νεαρό μαέστρο.

Ο Τζουλίνι γεννήθηκε στην Μπαρλέτα της Απουλίας, στη Νοτιοανατολική Ιταλία.
Σπούδασε βιόλα και διεύθυνση ορχήστρας (αποφοίτησε από τη Σάντα Σετσίλια με
δάσκαλο τον Μπερναντίνο Μολινάρι), έκανε ντεμπούτο στο πόντιουμ σε μια
σπουδαία στιγμή: διηύθυνε το 1944 το κοντσέρτο με το οποίο γιορτάστηκε στη
Ρώμη η απελευθέρωση της πόλης από τις συμμαχικές δυνάμεις. Ο ίδιος είχε
πολεμήσει στο γιουγκοσλαβικό μέτωπο, αργότερα όμως αποκήρυξε τον φασισμό και
πέρασε στην παρανομία, κρυπτόμενος επί εννέα μήνες σε κρυφό δωμάτιο συγγενικού
του σπιτιού.

Πάντως ο Κάρλο Μαρία Τζουλίνι δεν ήταν πολιτική προσωπικότητα. Εκείνο που,
αντίθετα, τον χαρακτήριζε ήταν η ολοκληρωτική του αφοσίωση στη μουσική. Όταν
υπέγραψε συμβόλαιο με την Ορχήστρα του Λος Άντζελες, την οποία διηύθυνε στο
τέλος της σταδιοδρομίας του, από το 1978 έως το 1985, έθεσε ειδικό όρο να μην
πρέπει να ασχοληθεί με κοινωνικές εκδηλώσεις. Και μοναδικό του φίλο εκεί είχε,
όπως έλεγε, τον ηθοποιό Ντάνι Κέι. Ο Τζουλίνι είχε με τη μουσική αλλά και με
τους μεγάλους συνθέτες του παρελθόντος μια σχέση μυστικιστική, σχεδόν
θρησκευτική. Ένα στοιχείο που γινόταν αντιληπτό στις ερμηνείες του. «Εμένα μου
είναι απαραίτητο να πιστεύω την κάθε νότα, να αισθάνομαι εμβαπτισμένος στο
μουσικό γεγονός. Αν δεν συνέβαινε αυτό θα μου επιβαλλόταν η απλή τεχνική»,
είπε κάποτε. «H προσέγγιση της μουσικής πρέπει να είναι ταυτόχρονα λογική και
συναισθηματική, χωρίς ποτέ να ξεχνάει κανείς ότι ο μαέστρος είναι ένας
μουσικός στην υπηρεσία των μεγάλων της μουσικής. Εμείς είμαστε μόνο
ερμηνευτές».

Με την Κάλλας. Ο Τζουλίνι διηύθυνε για αρκετά χρόνια τη Σκάλα του
Μιλάνου ενώ ήταν καλλιτεχνικός διευθυντής και στις συμφωνικές ορχήστρες του
Σικάγου και της Βιέννης. Συνεργάστηκε με τη Μαρία Κάλλας στην «Τραβιάτα», το
1955, ενώ είχε συνεργαστεί και με σκηνοθέτες όπως ο Λουκίνο Βισκόντι.
Συγκέντρωσε τις δυνάμεις του στους Μπραμς, Μπαχ, Μότσαρτ, Μπετόβεν, Μπρούκνερ
και Σούμπερτ. Ορισμένες ηχογραφήσεις του έχουν μείνει ιστορικές, όπως το
«Ρέκβιεμ» του Βέρντι, ενώ πολλοί φίλοι της μουσικής του Μότσαρτ θεωρούν ότι ο
δικός του «Ντον Τζιοβάνι» είναι ο καλύτερος που ηχογραφήθηκε ποτέ. Και να
σκεφθεί κανείς ότι ο δάσκαλός του στη βιόλα είχε πει στον πατέρα του Τζουλίνι
ότι ο Κάρλο Μαρία δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει μαέστρος διότι είχε αδύνατους
αγκώνες…

Δίχως θεαματικές χειρονομίες

Στο πόντιουμ ο Κάρλο Μαρία Τζουλίνι δεν ήταν θεαματικός. Τον χαρακτήριζε
μια εσωτερικότητα, ένας κάποιος μυστικισμός, χωρίς θεατρικές χειρονομίες. Ο
ήχος όμως που έβγαινε ικανοποιούσε και τα απαιτητικότερα αυτιά. Οι φίλοι του
θα θυμούνται οπωσδήποτε, εκτός από το έργο που άφησε πίσω του, εκείνη την απλή
αλήθεια που είχε πει και τον αντιπροσώπευε απολύτως: ότι «η μουσική, είναι
πράξη αγάπης».