Έγκλημα και… εσωστρέφεια

Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, των πάσης φύσεως εξελίξεων σε ευρωπαϊκό και
διεθνές επίπεδο, τα δελτία των καναλιών με τη βαρύτητα που δίνουν στην
εσωτερική επικαιρότητα σχηματίζουν ένα «κουκούλι» στην ενημέρωση των
τηλεθεατών, που κάνει την Ελλάδα να μοιάζει με κέντρο του κόσμου. Ενδεικτικό
είναι πως τα ρεπορτάζ που αφορούν την ελληνική επικαιρότητα ανέρχονται σε
ποσοστό 88,3%, ενώ εκείνα για την Ευρωπαϊκή Ένωση καλύπτουν μόλις το 2,7% του
συνόλου. Γεγονός που ο επιστημονικός υπεύθυνος της έρευνας, Γιώργος Πλειός,
επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Επικοινωνίας και MME του Πανεπιστημίου
Αθηνών, συσχετίζει και με την «απουσία δημόσιου διαλόγου για το Ευρωσύνταγμα».

Τι κι αν υπάρχουν τομείς της ευρύτερης κοινωνικής δραστηριότητας, όπως ο
πολιτισμός, η οικογένεια, το περιβάλλον, η υγεία, η πρόνοια και η ασφάλιση και
οι συντάξεις, οι σταθμοί (πανελλαδικής εμβέλειας) στο σύνολό τους φαίνεται να
αδιαφορούν για αυτούς και δομούν τα δελτία τους με άξονα το τρίπτυχο πολιτική
– εγκληματικότητα – ανθρώπινες ιστορίες, σύμφωνα με πορίσματα έρευνας που
πραγματοποίησε το εργαστήριο κοινωνικής έρευνας στα MME του Τμήματος
Επικοινωνίας του AEI. Στο μικροσκόπιο της έρευνητικής ομάδας των φοιτητών
μπήκαν τα καθημερινά κεντρικά δελτία των καναλιών με πανελλαδική κάλυψη (ΕΤ1,
ΝΕΤ, ΕΤ3, Mega, Antenna, Alpha, Star, Alter) στο διάστημα από 20 Νοεμβρίου έως
31 Δεκεμβρίου 2004. Συνολικά 1.878 ειδήσεις σε 89 κεντρικά δελτία. Και
διαπιστώθηκε ότι τα πολιτικά θέματα έχουν τη μερίδα του λέοντος, κατέχοντας το
20% του συνόλου (από 28 κατηγορίες ειδήσεων). Και σε 43 περιπτώσεις αποτέλεσαν
το πρώτο θέμα όταν ειδήσεις για την υγεία, για παράδειγμα, βρέθηκαν μόλις
πέντε φορές στην έναρξη δελτίων. Τα κοινωνικά θέματα μόνον κατ’ επίφαση θα
μπορούσαν να θεωρηθούν «ανθρώπινου ενδιαφέροντος» και με ευρύτερη απήχηση.
Στην ουσία πρόκειται για ρεπορτάζ που με γνώμονα την τηλεθέαση αφορούν «στη
ζωή, τη δράση, τη βιογραφία δημόσιων προσώπων, αλλά και απλών πολιτών, κυρίως
μέσα από προσωπικές ιστορίες-δράματα», σύμφωνα με την έρευνα. Το μερίδιο που
καταλαμβάνουν στο σύνολο της θεματολογίας υπολογίστηκε στο 13%. Αμέσως μετά
(με ποσοστό 10%) έρχεται η εγκληματικότητα και οι άνομες πράξεις. «Είναι
προφανές ότι η θεματολογία των δελτίων είναι προϊόν επιλογής και κατασκευής
και όχι αποτύπωσης κάποιας ανεξάρτητης από τους παραγωγούς των ειδήσεων
πραγματικότητας», σημειώνει ο επιστημονικός υπεύθυνος της έρευνας, επίκουρος
καθηγητής Γιώργος Πλειός.

Οι ανθρώπινες ιστορίες και τα θέματα από τον χώρο του θεάματος αθροίζουν
μερίδιο 20%. Και σχηματίζεται μια εικόνα «σοβαρών κοινωνικών προβλημάτων και
ταυτόχρονα ”ελαφρότητας” για την κοινωνική πραγματικότητα, την οποία θα
μπορούσαν να συσχετίσουν κάποιοι με τη ”χαρμολύπη” ως ιδιαίτερο
χαρακτηριστικό του νεοελληνικού πολιτισμού», αναφέρουν τα μέλη της ερευνητικής
ομάδας του εργαστηρίου (στο σχετικά σύντομο διάστημα που λειτουργεί έχει στο
πλούσιο ενεργητικό του, μεταξύ άλλων, έρευνες πολιτικής επικοινωνίας και
προεκλογικών εκστρατειών, για τη δημόσια εικόνα πολιτικών οργανισμών και
πολιτικών προσώπων, την παρουσία πολιτικών και άλλων προσώπων οργανισμών στα
MME, για την οργάνωση και τη διοίκηση, αλλά και την παραγωγή προϊόντων MME).

«Καλλιεργείται κλίμα ανασφάλειας»

Ανησυχητικό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το ποσοστό που κατέχουν τα
ρεπορτάζ για εγκληματικές και άλλες άνομες ενέργειες. «Διότι κυρίως προβάλλουν
ληστείες, διαρρήξεις, κλοπές και συμπεριφορές ανθρώπων από κατώτερα κοινωνικά
στρώματα», εξηγεί ο κ. Πλειός, με συνέπεια «να καλλιεργείται ένα κλίμα
ανασφάλειας και ώς έναν βαθμό και ξενοφοβίας, παρουσιάζοντας αξιόποινες
πράξεις αλλοδαπών».