«Ο φυλακισμένος δεν έχει οδό και αριθμό»

«Δεν είμαι εδώ φυλακισμένη». Χειρόγραφο-κραυγή της Έλλης Παππά από τις Φυλακές Αβέρωφ

«Δεν θυμάμαι να έχω ξανατιμηθεί. Δεν το είχα σκεφθεί ποτέ», λέει με
αφοπλιστική ειλικρίνεια στα «NEA» μία γυναίκα-θρύλος, η δημοσιογράφος και
συγγραφέας, η σύντροφος του «άνθρωπου με το γαρίφαλο», του κορυφαίου στελέχους
του KKE, του Νίκου Μπελογιάννη, για την τιμητική εκδήλωση που θα γίνει γι’
αυτήν.

Κι όταν ερωτάται πώς αισθάνεται που θα γίνει αυτή η μικρή και σεμνή γιορτή, η
Έλλη Παππά, η αγωνίστρια της Αριστεράς της οποίας οι φωτογραφίες και τα
κείμενα έχουν κάνει τον γύρο του κόσμου – το 1952 που εκτελέστηκε ο Νίκος
Μπελογιάννης και στα επόμενα χρόνια – παρατηρεί: «Καλό είναι να σε θυμούνται».

H απλή τελετή, που τη διοργανώνει το Τμήμα Πολιτισμού του ΣΥΝ ύστερα από
πρωτοβουλία της Τζένης Κολλάρου-Καλλέργη και του Λυκούργου Καλλέργη, απόψε στη
Στοά του Βιβλίου, έχει πολλά… μυστικά. Όχι μόνο γιατί επιτέλους θα πάρει –
με τεράστια καθυστέρηση – μία τιμητική πλακέτα η Έλλη Παππά από τα χέρια ενός
άλλου φυλακισμένου (στα χρόνια της χούντας), του Νίκου Κωνσταντόπουλου. Αλλά
και γιατί θα εκτίθενται σπάνια κείμενα της Έλλης Παππά, της αδελφής της Διδώς
Σωτηρίου, σε μία έκθεση που έχει επιμεληθεί από το Ελληνικό Λογοτεχνικό και
Ιστορικό Αρχείο η Σοφία Μπόρα.

Ένα από αυτά γράφτηκε το 1962 στις φυλακές Αβέρωφ και εντυπωσιάζει τον
αναγνώστη για δύο κυρίως λόγους. Πρώτον, για την απέραντη ευαισθησία μίας
γυναίκας που «είδε» τον σύντροφό της – πολιτικό επίτροπο, μεταξύ πολλών άλλων,
στην ταξιαρχία η οποία υπό την καθοδήγηση του Χαρίλαου Φλωράκη κι ενώ το
μέτωπο του Γράμμου είχε καταρρεύσει πέρασε ατόφια στον δρόμο για τη σκληρή
προσφυγιά – να τον εκτελεί με τόσο μίσος το μετεμφυλιοπολεμικό κράτος. Και,
δεύτερον, για το πείσμα αλλά και την αισιοδοξία που εκφράζεται με ποιητικό
τρόπο στις σκληρές και απάνθρωπες συνθήκες της φυλακής από μία μεγάλη
αγωνίστρια της Αριστεράς.

«Εγώ γελάω»

«Νομίζουνε», γράφει με το αίμα της καρδιάς της η Έλλη Παππά, «πως μ’ έχουνε
εδώ φυλακισμένη, κι εγώ γελάω. Γιατί δεν είμαι. Δεν είμαι εδώ φυλακισμένη.
Τους δρόμους που θέλω. Κι όπου χρειάζεται να περπατήσω. Δίχως συνοδεία και
χειροπέδες τους βαδίζω. Όπως θέλω τους βαδίζω τους μεγάλους δρόμους και τους
μικρούς δρόμους δίχως όνομα, τους πλατιούς δρόμους της στεριάς και τους
πλατιούς δρόμους της θάλασσας, τους δρόμους του εικοστού αιώνα και τους
δρόμους της παράγκας και του χωριού, τους δρόμους που ρίχνουνε μολύβι στους
συνταγμένους αγρότες και στους συνταγμένους οικοδόμους και τους δρόμους που
φεύγουνε στην ξένη γη. Εφτακόσια μέτρα κάτω από την ξένη γη. Τους δρόμους που
ανεβαίνουνε στην Ακρόπολη της Δημοκρατίας και τους δρόμους που πάνε πιο
μακριά, πιο μακριά κι άλλοι χαράχτηκαν κι άλλοι δεν χαράχτηκαν ακόμα.

Εκεί που κατοικούνε οι χτίστες με το διαβήτη και οι οραματιστές με το διαβήτη,
τους δρόμους με τα μνημεία των λαών και τους δρόμους των τάφων δίχως όνομα. Κι
εκεί που είναι ο μόνος κι οι πολλοί οι ωραίοι πολλοί, οι ίσοι. Κι εκεί που
είναι οι σκυμμένοι πεινασμένοι κι οι άφοβοι πεινασμένοι κι οι νικητές
πεινασμένοι κι αυτοί που δεν νικήσανε ακόμα και διψάνε να νικήσουνε.

Κι εκείνος που έχει ώρες μεγάλες κι ώρες μικρές και δεν μετράει τις μεγάλες
του ώρες, μόνον τις μικρές. Κι ο ηττημένος που η ήττα του είναι μία μεγάλη
νίκη και μπορεί να δέχεται και την ήττα και τη νίκη κι εκείνος που ξέρει κι
εκείνος που αμφιβάλλει, ακόμα κι εκείνος, πιο πολύ εκείνος, που δε φοβάται την
αλήθεια.

Τόσα κι όσα ταξίδια θέλω και στο τέλος του κάθε ταξιδιού σκύβω να χαϊδέψω τη
θαμμένη μου καρδιά. Δεν είμαι. Κανείς δε θα με βρει εδώ φυλακισμένη. Ο
φυλακισμένος δεν έχει οδό και αριθμό».

INFO

Τιμητική εκδήλωση για την Έλλη Παππά στις 19.30, στη Στοά του Βιβλίου
(Πεσμαζόγλου 5).