Ο Γιάλομ και η σωτηρία της ψυχής

«Θέλω! Θέλω!» ελλοχεύει πίσω από τις καταθέσεις ψυχής των
ασθενών του Γιάλομ, τις ιστορίες των οποίων αφηγείται τόσο διεισδυτικά και
ποιητικά στο μυθιστόρημά του «Ο δήμιος του έρωτα». «Τόσα πολλά
θέλω. Και τέτοια οδύνη… οδύνη για το πεπρωμένο, για την
ύπαρξη. Οδύνη που είναι πάντα εκεί, που κυκλοφορεί συνεχώς κάτω
από τη μεμβράνη της ζωής». Ο Γιάλομ, μέσα από μια πανανθρώπινη οικουμενική
οπτική, μιλά για τη συνειδητή και ασυνείδητη προσπάθεια όλων μας να
χειριστούμε τα «σκληρά γεγονότα» που βρίσκονται στα θεμέλια της ύπαρξής μας:

1. Το αναπόφευκτο του θανάτου: την επίγνωση του δικού μας θανάτου και
των αγαπημένων μας προσπαθούμε να αποφύγουμε προκειμένου να προστατευθούμε από
το κατακλυσμικό άγχος που εκείνη γεννά…

2. H ελευθερία: Υπευθυνότητα: βάρος ή ανακούφιση; H βούληση, ως μοχλός
της αλλαγής, της απώτερης ελευθερίας, είναι άλλωστε κεντρικός στόχος της
ψυχοθεραπείας. Μία εγγενής απώλεια ελλοχεύει πίσω από κάθε απόφαση: «Για
κάθε ναι πρέπει να πεις ένα όχι, καθώς η κάθε απόφαση παραμερίζει ή
σκοτώνει τις άλλες επιλογές».

3. H μοναχικότητά μας: η υπαρξιακή απομόνωση, παρούσα τόσο στη ζωή όσο
και στον θάνατο («το πιο ανυπόφορο πράγμα στον θάνατο είναι ότι πρέπει να
τον περάσεις μόνος σου…») μας οδηγεί στη συγχώνευση με τον άλλον, όμως
τον εαυτό μας τον χάνουμε, σταματάμε να τον παρατηρούμε.

4. «Ποιο αιώνιο νόημα μπορεί να υπάρχει στην ζωή;»: θεραπευτές και
θεραπευόμενοι αντιμέτωποι με τη διαταρακτική αναζήτηση νοήματος στη ζωή
τους… Αν ο θεραπευτής δεν παγιδευτεί στη φαντασίωση της κατάκτησης μίας
βεβαιότητας, τότε θα αντέξει και τη δική του αβεβαιότητα βοηθώντας
αποτελεσματικότερα τον θεραπευόμενο.

Ο Γιάλομ απομυθοποιεί μία μέχρι τώρα εξιδανικευμένη εικόνα του ψυχοθεραπευτή
ως του παντοδύναμου αυτού σωτήρα της ανθρώπινης ψυχής και λυτρωτή του
ανθρώπινου πόνου καθιστώντας τον πιο ανθρώπινο, αφού τώρα και ο ίδιος μετέχει
στις υπαρξιακές αγωνίες. Ναι, αυτό ίσως να είναι και θεραπευτικό… αντί να
κάνουμε τον άλλον παντοδύναμο (τον ψυχοθεραπευτή, τον Θεό) για να ξεχάσουμε,
έστω προσωρινά, τον θάνατο, ο Γιάλομ μας ξυπνά τη συνείδηση της ίδιας μας της
ύπαρξης παροτρύνοντάς μας να δούμε κατάματα την ίδια την υπόθεση της ζωής.
Άλλωστε σε αυτήν, αν το αποφασίσουμε εμείς, μπορούμε να αγγίξουμε την ευτυχία.

H Μυρσίνη Κωστοπούλου είναι ψυχολόγος (MSc, Diploma in Cognitive Psychotherapy)